خیر القرون:یوولسم درس…

لیکوال: احمد الله عاطفي

حضرت رسول اکرم(صلی الله علیه وسلم) په مبارکو احادیثو کې دصحابه(رضی ا لله عنهم)، تابعي او تبع تابعي(رحمهم) زمانو ته خیر القرون وئيلي، د دې ادوارو مومنان ئې ستائېلي او ددوي ربط ئې په ځانګړیو الفاظو او ارشاداتو ځان ته منسوب کړي.

صحابه، تابعي او تبع تابعي پیر یعنې دا دری زمانو ته خیر القرون وئیل شوي، دې ادوارو کي چې دیني احکام موجود و چا پری انکارنه وي کړی هغه دین دی.
دسیدنا حضرت رسول اکرم(صلی الله علیه وسلم) له صحابه وو الله سبحانه وتعالی خوښي خودلې ده.

د(وَالَّذِينَ اتَّبَعُوهُم بِإِحْسَانٍ ) کې هرهغه مومن چې په نیکو اخلاقو او او غوره اعمالو سره دسابقون الاولون ریښتیني تابع دار وي، دوې کې تابعین کرام داخل دي او له دوې نه وروسته تر قیامته هغه ریښتینی مسلمانان هم داخل دي کوم چې په اعمال او اخلاقو کې دصحابه و لارویان وي.

تبع تابعي هغه چې دسیدنا حضرت رسول اکرم(صلی الله علیه وسلم)دصحابه لیدونکي ئې لیدلي وي،دوي هم په مجموع کې دامت له غوره طبقي څخه دي او ددوي په شان اومرتبي کي ارشادات دي چې دوي په مجموع کې دخیر اوبرکت ډله دی .

دصحابه کرام،تابعین اوتبع تابعین دلوړفضیلت، ارزښت او مقام درجه دسیدالانام حضرت رسول اکرم(صلی الله علیه وسلم) په دي مبارکو احادیثو کې ښه روښانه شوي.

عن جابر بن عبدالله یقول : سمعت النبي (صلى الله عليه وسلم) یقولُ : لا تمس النار مسلماً رآني أورأى من رآني . (رواه الترمذي)

له سیدنا حضرت جابر(رضی الله عنه) نه امام ترمذي روایت کوي: دسیدنا حضرت رسول اکرم(صلی الله علیه وسلم) مبارک ارشاد دی: چې دجهنم اور هغه مسلمان نه مسحه کوي چاچې زه لیدلی یم(صحابي) او یا هغه چې زما لیدونکی ئې لیدلی وي(تابعي).

لاندي ذکر شوي احادیث له یو نه زیاتو محدثینو دبیلا بیلو روایانو نه روایت کړي، چې مونږ ئې په لنډ ډول لیکو.

قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم: خَيْرُ النَّاسِ قَرْنِي ثُمَّ الَّذِينَ يَلُونَهُمْ ثُمَّ الَّذِينَ يَلُونَهُمْ ثُمَّ الَّذِي يَلُونَهُمْ .

ژباړه: حضرت رسول اکرم(صلی الله علیه وسلم)فرمائیلي: غوره او بهترین خلک زما دزماني دي، یعنې په دي دور او زمانه کې چې زه اوسیږم بیا زما نه وروسته (صحابه وو زمانه) بیا له دي نه وروسته او بیا له هغه نه وروسته زمانوخلک ( تابعین او تبع تابعین زماني ) .

همداراز سیدنا حضرت رسول اکرم(صلی الله علیه وسلم) داسلامي امت غوره طبقو په اړوند فرمايې.

حَدَّثَنَا هِشَامُ بْنُ عَمَّارٍ، حَدَّثَنَا صَدَقَةُ بْنُ خَالِدٍ، حَدَّثَنَا عَمْرُو بْنُ شَرَاحِيلَ عَنْ بِلالِ بْنِ سَعْدٍ عَنْ أَبِيهِ قَالَ:قُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ أَيُّ أُمَّتِكَ خَيْرٌ؟
قَالَ: أَنَا وَأَقْرَانِي .
قُلْنَا : ثُمَّ مَاذَا يَا رَسُولَ اللَّه ؟
قَالَ: الْقَرْنُ الثَّانِي.
قُلْنَا: ثُمَّ مَاذَا ؟
قَالَ: الْقَرْنُ الثَّالِثُ.

ژباړه: حضرت رسول اکرم(صلی الله علیه وسلم) ته عرض وشو، په امت کې غوره اوبهتره خلک څوک دي؟

حضرت رسول اکرم(صلی الله علیه وسلم) وفرمائیل: زه او زما ملګري(صحابه).

بیا عرض وشو چې له صحابه وو وروسته؟

حضرت رسول اکرم(صلی الله علیه وسلم) وفرمائیل: ددویم قرن اوسیدونکي(تابعین رحمهم).

بیا عرض وشو چې له هغوي وروسته؟

حضرت رسول اکرم(صلی الله علیه وسلم) وفرمائیل: د دریم قرن خلک ( تبع تابعین رحمهم) .

عَنْ عَائِشَةَ قَالَتْ: قَالَ رَجُلٌ يَا رَسُولَ اللَّهِ أَيُّ النَّاسِ خَيْرٌ قَالَ الْقَرْنُ الَّذِي أَنَا مِنْهُمْ ثُمَّ الثَّانِي ثُمَّ الثَّالِثُ.

ژباړه : سیده عایشه صدیقه(رضی الله عنها) فرمايې: سیدنا حضرت رسول اکرم(صلی الله علیه وسلم) ته عرض وشو،چې کوم خلک غوره او بهتره دي؟

حضرت رسول اکرم(صلی الله علیه وسلم) وفرمائيل: دهغي زماني خلک چې زه له هغوي نه یم یعني زه هغوي سره اوسیږم، بیا دویمه زمانه او بیا دریمه زمانه(تابعینو او دتبع تا بعینو زماني)

تبع تابعي هغه چې دسینا حضرت رسول اکرم(صلی الله علیه وسلم)دصحابه لیدونکي ئې لیدلي وي،دوي هم په مجموع کې دامت له غوره طبقي څخه دي او ددوي په شان اومرتبي کي ارشادات دي چې دوي په مجموع کې دخیر اوبرکت ډله دی .

عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بن مسعود رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ، عَنِ النَّبِيِّ صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ: خَيْرُ النَّاسِ قَرْنِي، ثُمَّ الَّذِينَ يَلُونَهُمْ، ثُمَّ الَّذِينَ يَلُونَهُمْ، ثُمَّ يَجِيءُ أَقْوَامٌ تَسْبِقُ شَهَادَةُ أَحَدِهِمْ يَمِينَهُ، وَيَمِينُهُ شَهَادَتَهُ.(روى البخاري ، مسلم ترمذي و…)

په ځينو روایتونو کې د(خیر أمَّتی القرن الّذین یلونی) ذکر دی چې معنی مراد دټولو یو دی.

ژباړه: له حضرت عبدالله بن مسعود نه روایت دی: حضرت رسول اکرم(صلی الله علیه وسلم)و فرمائيل:زما په امت کې غوره خلک زما د زماني خلک دي(صحابه رضی الله عنهم ) بیا هغه خلک چې هغوي ته نږ دی دي(تابعین رحمهم) بیا چې کوم دویته نږدي دي(تبع تابعین رحمهم)، بیابه له دي دري زمانونه وروسته داسي خلک راشي چې دهغوي ګواهي به له قسم خوړلو وړاندي وي او قسم به ئې له ګواهي وړاندي.

په مجموع کې افضلترین دامت دحضرت رسول اکرم(صلی الله علیه وسلم) صحابه(رضی الله عنهم) دي بیا په مجموع کې تابعین او همدا راز تبع تابعین(رحمهم)،خو په فردي لحاظ څرنګه چې په صحابه(رضی الله عنهم) کې دسابقون اولاولون، قبل الفتح او نورو کې دفضیلت مرتبي او پوهي په لحاظ اهمیت وهمدارنګه په فردي توپير ډیر داسي تبع تابعین شخصیتونه وو چې په پوهه اوزکاوت کې په تابعینو برتري در لود، او داسلسله به تر قیامته روان وي.
عَنْ أَبِي سَعِيدٍ الْخُدْرِيِّ ، عَنِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ ، قَالَ : يَأْتِي عَلَى النَّاسِ زَمَانٌ يَغْزُو فِئَامٌ مِنَ النَّاسِ ، فَيُقَالُ لَهُمْ : فِيكُمْ مَنْ رَأَى رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ ؟ فَيَقُولُونَ : نَعَمْ ، فَيُفْتَحُ لَهُمْ ، ثُمَّ يَغْزُو فِئَامٌ مِنَ النَّاسِ ، فَيُقَالُ لَهُمْ : فِيكُمْ مَنْ رَأَى مَنْ صَحِبَ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ ؟ فَيَقُولُونَ : نَعَمْ ، فَيُفْتَحُ لَهُمْ ، ثُمَّ يَغْزُو فِئَامٌ مِنَ النَّاسِ ، فَيُقَالُ لَهُمْ : هَلْ فِيكُمْ مَنْ رَأَى مَنْ صَحِبَ مَنْ صَحِبَ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ ؟ فَيَقُولُونَ : نَعَمْ ، فَيُفْتَحُ لَهُمْ . (متفق علیه)

ژباړه: له حضرت أَبِي سَعِيدٍ الْخُدْرِيِّ نه روایت دی: چې حضرت رسول اکرم(صلی الله علیه وسلم) و فرمائيل:په خلکو به داسي زمانه راشي چې یو ټولی ددوي به جهاد کوي،له دوي نه به پوښتنه وشي چې ایا ستاسو سره داسي څوک شته چې دحضرت رسول اکرم(صلی الله علیه وسلم) ملګر تیائې په برخه شوی وي؟

وبه وئيل شي: هو!

بري به ددوي په برخه شي.

له دی وروسته به بله زمانه راشي چې خلک به جهاد کوي،له دوي نه به پوښتنه وشي چې ایا تاسو سره داسې څوک شته چې دحضرت رسول اکرم(صلی الله علیه وسلم) اصحاب(رضی الله) ملګر تیائې په برخه شوي وي؟

وبه وئيل شي: هو!

په همدي اساس به بري ددوي په برخه شي.

له دی وروسته به بله زمانه راشي چې دخلکو یو ټولی به جهاد کوي،له دوي به پوښتل شي چې ایا تاسو سره داسي څوک شته چې دحضرت رسول اکرم(صلی الله علیه وسلم) د صحابه و لیدونکي ئې لیدلي وي؟ (ملګر تیائې په برخه شوي وي؟)

وبه وئيل شي: هو! په همدي اساس به بري ددوي په برخه شي.

حضرت رسول اکرم(صلی الله علیه وسلم) خپل عزت دصحابه ،تابعین او تبع تابعینو په عزت او درناوي سره سپارښتنه کړي.

قال رسول الله(صلی الله علیه وسلم): احفظونی فی أصحابی، ثم الذین یلونهم، ثم الذین یلونهم. (ابن ماجه، وصحه آلبانی)

ژباړه: حضرت رسول اکرم(صلی الله علیه وسلم) فرمائيلي: زما مقام اوعزت ساتلو په نیت زما دصحابه او راتلونکي دوو نسلونو(تابعين او تبع تابعين) خلکو دمقام او عزت ساتنه وکړئ.

مونږ ددي حق نه لرو چې دحضرت رسول اکرم(صلی الله علیه وسلم)دصحابه په شان کې ذره قدري بي باکې وکړو ، مونږ ددي نه منع یو ،دا بندیز خپله رسول اکرم(صلی الله علیه وسلم) په اُمت لګولی دی، که څوک دصحابه کرامو دخپل منځي ستونزو او اختلاف واقعات دنیوکو ،یا دي لپاره یاد وي،چې داوریدونکو او لوستونکو په زړه کې کرکه او فکر کې بد ګماني پیداکړي،پرته له شکه ‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍په خطرناکه لار پل ږدي او پائیله ئې بګنونکې ده،نعوذ بالله منه.

avatar
  ګډون وکړئ  
خبرتیا غوښتل د