پښــــتو ادب

ليف تولستوی او دده دغوره اثارو شننه

لنډيز:په دې علمي څېړنيزه مقاله کې دروسي ادبياتو دستر ليکوال ، ليف نيکولايويچ تولستوې دادبي شخصيت ،د دوو سترو رومانونو(يکشنبه او انا کارينينا)او  دريم   رومان ايپوپې( جنګ او سوله ) باندې ليکنه شوې ده ، په دې مقاله کې ددرېواړو هنري اثارو  خصوصيات بيان شوي دي   ، په انا کارينينا کې چې يو روانې سيکالوژيک هنري اثر دي رواني خواوې  ښودل شوي دي   ، په جګړه او سوله کې دلوړې طبقې په خصوصياتو او له فرانسې سره دناپيليون په جګړه او ددې جګړې په اتلانو چې دجګړې اصلي اتل ولس دى  او همدارنګه درومان يکشنبې  خصوصيات  ، دليف تولستوې  په شخصيت چې څو بعديز دى څېړنه او سپړنه شوې ده.

    سرېزه: په دې ليکنه کې په لنډ ډول دليف نيکولايويچ تولستوي په شخصي ژوند ، ادبي اثارو رومان (ايپوپې)  يا ايپوس چې يوه لاتيني کليمه ده معنا يې دانسان دژوند دبهرني اړخ تمثيل له نورو انسانانو  او پېښو سره په متقابل اغيزکې  ، ايپيک اثر دځاى (مکان) او وخت ( زمان) په چوکاټ کې نه محدوديږي،هغه کولاى شي ، چې ډېرې پېښې او زيات شمير پرسوناژونه انځور کړي ، دبېلګې په توګه دليف تولستوې په  ( جنګ او سوله ) کې دفيسينکو په وېنا له څلورنيم سوو زيات پرسوناژونه تمثيل شوي دي، په ايپوس کې کيسه کوونکى ډېر رول لري . رومان (انا کارينينا) او رومان يکشنبې باندې څېړنيزه کتنه شوې ده او دليف تولستوې نور ادبي هنري اثار هم پيژندل شوي دي ، او هم د ليف تولستوې  لوړ ادبي هنري شخصيت په نړيوا ل ډګر کې ، او  د نړۍ نور ليکوال  ليف تولستوې  ته په کوم نظر  ګوري  دهغوى نظر ونه هم په لنډو کرښو کې رااخيستل شوي دي .            موخې:دا چې د ننګرهار پوهنتون دژبو او ادبياتو په پوهنځي کې دادبي تېورۍ ، ادبي تاريخ او ادبي کره کتنې تر څنګ دنړېوالو ادبياتو تاريخ هم لوستل کيږي، نو دژبو او ادبياتو پوهنځي دټولو څانګو محصلين او استادان ددې علمي څېړنيزې مقالې څخه په خپلو لکچر نوټونواو تدريس کې پوره استفاده کولاى شي ، بل هدف به دا وي چې ددې  علمي مقالې څخه ليکوال استاد  د يو  فرعي اثر په حيث  يې له امتياز څخه ګټه واخلي .           مواد او کړنلاره: ددې علمي څېړنيزې مقالې د څېړنې له پاره لومړى  ، دڅېړنې يوه طرحه جوړه شوې ده ، بيا دهغې طرحې په رڼا کې معتبر ماخذونه په نښه شوي دي ، وروسته په څېړنه باندې پېل  شوى دى ،څېړنه  کتابتوني بڼه لري ، او له هغو ماخذونو څخه گټه اخيستل شوې ده چې په نړېوال معيار برابردي ، په دې څېړنه کې دروسي او نړېوالو ادبياتو دستر ليکوا ل ليف نيکوليويچ تولستوې په درېو سترو رومانونو باندې لنډه څېړنه شوې ده او هر رومان په لنډ ډول سپړل شوى دى.

     ليف نيکولايويچ تولستوې( ١٨٢٨_ ١٩١٠م)

            ليف تولستوې (١٨٢٨_١٩١٠م) ،د روسي ادبياتو دنولسمې پېړۍ هغه نامتو ليکوا ل دى چې د درېو سترو رومانونو (جنګ او سوله )،(انا کارينينا)،او (يکشنبه) مؤلف او دانتقادي رياليزم دسبک دلومړنېو پېروانو له جملې څخه شمېرل کيږي .تولستوی دغه درى ستررومانونه په خورا ادبي ژبه ليکلي دي ،چې په نشراو چاپ سره ېې نړېوا ل  شهرت موندلی اود نړېوالو ادبياتو  په تاريخ کې لوړ مقام  او ځاى لري.په ختيځ او لويديځ  دواړوکې ددغه نامتو ليکوا ل اثار لا په تېره پېړۍ کې خپاره اود نړېوالو د خاصې توجه او پاملرنې وړګرځېدلي دي. تولستوې هغه ستر ليکوا ل دی چې په کورنېو شخړو او دژوند په مهمو مسالو کې نړېوال د تولستوې له اثارو څخه مشوره اود قناعت وړ ځوابونه تر لاسه کوي. په پرمختللې نړۍ کې تولستوې او دده اثار دادبي سيمنارونو د تاوده بحث او څېړنې وړګرځېدلي وو او دی. دهغه په اتلانو باندې بحثونه کېږې په دې اساس لازمه بولم چې د تولستوې دژوند اودهغه دغوره ادبي اثارو دنړېوا ل ارزښت په هکله لنډ معلومات وړاندې کړم.(  ١_م_٢٦٢،٢٧٤).

   تولستوې په (۱۸۲۸)کا ل دروسيې په (ياسناياپليانا) نومې سېمه کې په ېوه اشرافه کورنۍ کې زېږېدلۍ دی.دی لا دری کلن شوی نه و چې خوږه او زړه  ته نژدې مور يې له لاسه ورکړه  کله چې نهه کلن شو پلاريې له دې نړۍ څخه سترګې پټې کړې .تولستوی په (۱۸۴۴) کال دکازا ن په پوهنتون کې شامل شواو د ختيځو ژبو ،  حقوقي او سياسي علومو په زدکړه يې  پېل وکړ، خو وروسته له دری کالو يې پرته له دې چې دېپلوم تر لاسه کړی تحصيل پريښود،  تولستوې لا دزلميتوب له کلونودمسکو ديو پيژندل شوي ډاکتر له کورنې سره چې په خټه جرمنه وه پيژندګلوي درلوده ، دغې کورنۍ درې لوڼې درلودې ، تولستوې غوښتل له مشرې هغې سره چې اليزاويته نوميده  واده وکړي خو ناڅاپه دهغه اراده بدله شوه او له منځنۍ هغې سره  چې صوفيا اندرييونا (١٨٤٤_١٩١٩م) نوميده  خوښه شوه په دې وخت کې تولستوې څلورديرش کلن وه،خو پيغله صوفيا لا د ١٨ کالو وه چې په ١٨٦٢م کا ل يې ورسره واده وکړ ؛ تولستوې تر صوفيا اندرييونا ١٦ کاله مشر وه .  تولستوی د خپل کوچنيوالي  له پېل نه لا د خپلې طبقې څخه نفرت درلود. په (۱٨٤٩)کا ل په خپل اصلې ټاټوبې کې د دويم ځل له پاره  ميشت شو او په ژوند يې پېل وکړ،دخپلې سېمې دبزګرانو له پاره ګټور واقع شو.( ٦_م_ ٤٩٤،٤٩٧ ).

هر څومره چې د تولستوې له پاره طبقابي تضادونه روښانه کېدل په هماغه اندازه يې دبزګرې طبقې دژوند له بدبختېو څخه رنځ وړلو .له دې امله ورو ورو داشرافيت له عيش او عشرت له  ډک ژوند نه ورته کرکه پېداشوه ،اودمسکو د اشرافې طبقې او ټولنې رنځور ژوند يې لېرې وغورځاوه ،او له خپل لښکر سره د قفقاز سېمې ته لاړ. په(۱۸۵۲)کا ل تولستوې خپل لومړنی داستان چې (ماشومتوب)نومېده روسي ليکوا ل( نيکراسوف) ته ولېږه ددغه کتاب بريالي  نشر، نوموړی دې ته وهڅا وه چې نورهم دخپلې ټولنې له پاره دخلکو ژوند په خپلو اثارو کې بيان کړي  ،له دې کبله يې خپل پاتې عمر دادبياتو له پاره وقف کړ.په (۱۸۶۲)کا ل يې واده وکړ او له واده کولو وروسته دهغه روحي نړۍ نوره هم له رنځونو څخه ډکېده او نه پوهېده چې په څه ډول خپل وجدان ته دټولنې د ناخوالو په وړاندې ځواب ووايې ، نو يې خپل اثار (جنګ اوسوله) ،(اناکارينينا)،او (يکشنبه)چی دری ستر رومانونه دي وليکل ، ددغو اثارو په ليکلوسره يې سوچه مذهبي ، اخلاقي  ټولنيزاو سياسي  مساېل بيا ن کړی دی. (  ٢-م_ ٢٤،٢٥،٣٥ ).

دنړۍ نامتو ليکوالو لکه (رومين رولاند)،(الکسې ماکسيم ګورکي)او ( انتون پاولويچ چيخوف)دتولستوی (جنګ او سوله )،(اناکارينينا)او(يکشنبه) څېړلي اودهغو په اتلانو يې خپل نظريات څرګند کړي دي . د(يکشنبې) رومان دروسيې د کلاسيکو ادبياتو لومړنی ادبي اثر دی چې دشلمې پېړۍ په اوږدو کې څو واره چاپ او نشر  شوي دی.تولستوې دنړۍ دزياتو هېوادونو د راډېو،تياتر، سنما،او تلويزېون پاملرنه ځانته رااړولې ده.دتولستوې اثار په بريالي ډول سره دفرانسې ،جاپان،چين او نورو هېوادونو په تياترونو کی ښود ل شوي دي . نوڅرګنده ده چې تولستوې دنړۍ مشهور ليکوا ل او ډرامه ليکونکی دی ،هغه نه ېوازې خپل اثار ليکلي اوچاپ کړي دي ، بلکې دخلکو دژوندانه مختلفې خواوې   يې په خپلو ادبي هنري اثارو کې بيان کړي دي، له دې امله موږ دده مشهور رومان  انا کارينينا ته لنډه کتنه کوو.( ٣_م_٥  ).

اناکارينينا:

 په(اناکارينينا)کې دېوې کورنۍ (ورونسکي)او(انې) دژوند په باره کې خبرې اود دوی دژوند مهم اخلاقي او رواني اړخونه بيان شوي دي. دليکوال روحي بحرانونه دهغه له  همدې  هنري اثره جوتيږي، داډول هنري ادبي اثار نه يوازېدټولنيز ژوندانه هنداره بلل کيږي  ،بلکې دارواپوهنې دڅېړنو له مخې دفردي او رواني غوښتنو انعکاس هم بلل کيږي  . تولستوې ديو شخص او ېا په بل عبارت د ېوې کورنۍ د ژوند په ډرامه کې دهغه وخت  دروسي ټولنې دخلکو ژوند او سرنوشت بيان کړی دی . دټولنې ژوند او ريالستيک اړخونه يې دېوې کورنۍ په ژوند کې د هېندارې په شکل ښکاره کړي دي . دتولستوې پورتنی ادبي ستر رومان د(۱۸۷۳-۱۸۷۶)کلونو ترمنځ دلومړی ځل له پاره دهغه وخت په يوه مشهوره روسي ورځپاڼه کې خپور شوى دى .تولستوې ته ددغه ادبي شاهکار په بدل کی  دهغه وخت شل زره روبله حق الزحمه ورکړل شوې ده ، چې  په هغه وخت کې دا پېسې ډېرې زياتې او بې ثابقې ګڼل کېدې .دې اثر په تزاري روسيه  او وروسته په ټوله نړۍ کې زيات شهرت وموند ، دغه روما ن په ډېرو معتبرو ژبو ژباړل  شوی دی، او ادبي شاهکار ګڼل کېږي .(  ٤_م_٥).

  دروسيې ادبياتو نامتو ليکوا ل فېودرميخا يلويچ دستايفسکي (۱۸۸۱-۱۸۱۲)د(اناکارينينا)په  هکله  داسې ليکي: (( (اناکارينينا ) دليکوالۍ دېوه شاهکار په توګه د کما ل مظهر دی، په تېره بيا چې دغه اثر په ېو مناسب وخت کې ليکل شوی دی . د اروپا په معاصرو ادبياتو کې يې ساری نه ليدل کيږي .ددې کتاب په ليکلو کې د تولستوې هنر دادی چې زمونږ د ملت ملي مميزات او دودونه يې په ښه توګه بيان کړي دي .،، ددستايفسکي نظر ددې داستان په  هکله  تر زياتی اندازې دمننې وړدی خو داهم بايد ووېل شي چې په (اناکارينينا)کې دتزاري روسيې د لوړې طبقې خصوصيات او دژوند ډول په واقعي بڼه منعکس شوی دی . ظاهراْ داستان د مينې او واده د مسايلوپر محورڅرخيږي خو په واقعيت کې تولستوی دخپل وخت اقتصادي ،سياسي ،ټولنيز ،کلتوري،او فکري جريانونه  په ماجراجويانه توګه څېړلي دي . تولستوې په هنري شکل سره وکولای شول چې په ټولنه کې سياسي او فکري بدلون او  تغيرات رامنځته کړي البته ډېر هنري اثار شته چې دهنر رښتينې وظيفه نه شي تر سره کولای، چې په وګړو کې د ښکلا احساس راوپاروي او دوی ته خوښي ور وبخښي .ډېر هنري اثار شته چې د هغه په لوستلو سره لوستونکي ته خواشيني او خفګان په برخه کيږي لکه يوه له غمه ډکه کيسه .خو په هر صورت اصيل هنر دلذت بخښلو اودښکلا خوښونې احساس هميشه او تل پاروي .رښتيا هم يو هنرمند او انځورګر هېڅکله دا نه غواړي چې لوستونکي ،اورېدونکي ،اولېدونکي ته دموادو مرکبه سلسله وړاندې کړي ،بلکې غواړي چې ددغو موادو په درک سره د دوی احساس وپاروي ،د دوی ذهني پانګه ډېره شي هغوی ته د ايجاد ګر ايډيا ورانتقا ل شي او هغه څه ور په برخه شي کوم چی ليکوا ل او انځورګر يې غواړي .په دې اړه ګورو چې تولستوې دخپل نابغانه تنوير په ذريعه په يو داسې هېواد کې چی دسرواژسستم د فشار لاندې ؤ دټول بشريت د بديعي پراختيا په لاره کې ديوه ګام په توګه مخ په وړاندې لاړ.( ٥-م_ ٧٤٥  ).

 په (انا کارينينا) کې د تزاري روسيې د مختلفو طبقو حالات او د نوېو  سياسي تمايلاتو زړی او د ټولنيز پرمختګ لوری له ورايه څرګنديږي .د (اناکارينينا)له مطالعې څخه څرګنديږي چې بزګران د ممتازو طبقو له خوا په بې رحمانه توګه استثماريږي .د دولت اراکين- شاهزادګا ن او فېو‌‌ډالان دفساد او عياشۍ په منجلاب کې تر ستوني ډوب شوي دي . چې په دې اړه تولستوې په (جنګ او سوله ) کی پوره معلومات ورکړي دي.

جنګ او سوله:   په(جنګ او سوله)کې تولستوی غوښتل چې له ناپليون سره د(۱۸۱۲)کا ل په جګړه کې دبزګرو نقش يا رول وښيې.ليکوا ل په دغه اثر کې ډول ‌ډول شخصيتونه بېلې بېلې کورنۍ او د هرې طبقې وګړي راپيژني  او د هغوی په څېرو کې يې څرګندوي، چې ددغې جګړې د فتحې حقيقي اتل اولس دی ، او د لوړې طبقې اشخاص په فتحه کې کوم مثبت رول نه لري ،دوی د جګړې په وخت کې هم په خپلو شخصي چارو،عيشونو او چړچو کې ورک دی .( ٨- م- ٢٢٦ ).

د تولستوې کريکټرونه په مجللو ماڼېو او د ميلمستياوو په محفلونو کې سره اشنا کيږي.په همدې ملمستياوو کې د مينې راز او نياز پېلېږی ،دخوندورو خوراکونو او مشروباتو په باره کې خبرې کېږي،له متنفذوکسانو سره د دوستۍ اړيکې ټينګيږي ،قمارونه وهل کيږي ،دورځنېو پېښو او کله کله د سياسي موضوعاتو په باب ګرم بحثونه کيږي  ،دتياتر دصحنو او دغايبو کسانو په هکله  تاوده بحثونه  او دحصوصي ملاقاتونو او راشې درشې له پاره زمينې برابريږي اوداسې نور… دهمدغسې محفلونو له  جملې څخه په يوه محفل کې (اناکارينينا) ديو غټ بيروکرات ميرمن له يو ښکلی پوځي منصبدار (ورونسکي ) سره اشنا شوه او په پای کې دغه اشنا يې په يوه سوه ځوونکې مينه بدله شوه (کارينين) دخپلې ميرمنې (انا)له محرمانه اړيکو څخه چې په وروستېو وختونو کې يې له (ورونسکي) سره ټينګې کړې دي، سترګې پټوي او زيار باسي چې د نصحت او توصيې له لارې (انا) خپلو کورنېو مسؤليتونو ته متوجه کړي . خو (انا) په ډاګه ورته وايې چې له ده سره مينه نه لرم او غواړي له (ورونسکي )سره ژوند وکړي.(کارينين)هېله درلوده چې (انا) دې تش په نوم دده مېرمن پاتې شي او د خپل ځوی روزنه دې پر غاړه  واخلي ،خو دده هېله هغه وخت تش په نهېلۍ بدله شوه چې (انا) کور پرېښود او له خپل ملګري (ورونسکي) سره اروپاته په سفر ولاړه . له سفر وروسته دوی دواړه هېواد ته راغلل او يو ځای  يې ژوند تېراؤ د دوی د يو ځای والي په نتيجه کې (انا)د لور خاونده شوه خو دغه لور رسمْا د (کارينين) لور ګڼل کېده ځکه چی(انا)ته لا تر اوسه  طلاق نه وو ورکړل شوی . (انا) ورو ورو دې نتېجې ته رسيږي چې (ورونسکي)له ده سره هغه پخوانۍ مينه نه لري او په پای کې افتخار کوي ،سره له دې چې تولستوی د (انا)دښکلا ، پوهې ، ادب پوهنې ، سليقې سره ډېره علاقه ښيې خو نشي کولای چې هغه ته له  سقوط څخه نجات ورکړي او له افتخار څڅه يې وژغوري . د (انا) ورور (ابلونسکي) هم په کورنېو جنجالونو اخته دی ځکه چې دده ميرمن د (آلې ) د يو پټ ليک له موندلو څخه دې نتيجې ته رسيږي چې مېړه  يې له ېوې بلې ښځې سره محرمانه اړيکې لري . په دې ترتيب ګورو چې داستان له يو لړ بد ګومانېو ،کورنېو جنجالونو او دلوړې طبقې له فسادونو پرده پورته کوي .

سره له دې د داستان له مطالعې څخه داسې نه ښکاري چې تولستوی دې د کرکې او بېزارۍ له مخې دلوړې طبقې څېره افشاه کړي وي .که څه هم (انا) د اخلاقي موازينو په خلاف ګام پورته کوي ،خپل ځوی او مېړه له بد بختېو سره مخامخ کوي، او په نا مشروع ډول له خپل کور نه دباندې ځي خو تولستوی نه شي کولای خپله همدردي او ستاينه له (انا) وسپموي . دی هيڅکله د (انا) او (ورونسکی) له ستاېنې څخه ډډه نه کوي، او حتی د دوی په شاو اوخوا کې له ډېرو کسانو څخه چې د تظاهر او رياکارۍ په ناروغۍ اخته دی ،(انا)او (ورونسکي) ته امتيازورکوي . تولستوی د مختلفو کرکټرونو له خولې بېلا بېلې  سياسي او فلسفي نظريې څرګندوي، خو په هغو کې صرف دومره معلوميږي چې يوه نظريه د بلې په نسبت تريوې  اندازې غوره ده ،تولستوی  ټولنيزې ناروغۍ په تيره دبزګرانو فقر او بېوسي او د ملکانو او درباريانو تجملي ژوند په خورا عالي سبک او ريالستيک ډول څرګندوي ، خو د معالجې له پاره کومه نسخه او چاره نه وړاندې کوي د (انا)او (کارينين) په داستان کې تولستوی له دې څخه خوشحاله او راضي دی ، چی (لوين )يو شکاک فيوډا ل په پاى کې کليسا ته پنا وړي او د ځان د تسلۍ له پاره وسېله پېداکوي .( ٧_م_٢٥  ).

   تولستوی په ډېر قوت خپلې پوښتنې طرحه کړي دي خو ځواب يې ډېر کمزوری دی چی ښايې دی به هم دهغه پر سموالي ډاډ نه لري اما بيا ترجيح ورکوي چې انسان بايد خپلو اندېښنو او روحي کړاونو ته د تسکين له پاره يوه لاره پېدا کړي او له  مطلقې ګمرا هۍ څخه خپل ځان وژغوري ،کوم وخت چې تولستوی مخالف نظرونه وړاندې کوي دغه نظرونه سره  نه ټکريږي  ، ځکه چې د يوې طبقې دننه پخلاکېدونکي تضادونه دي په دغو نظرونو کې  يو ځل بيا يوازې غوره والى په پام کې نېول کيږي.دتولستوی په دغه داستان کې د (ارسطو)ديووالي قانون بېخي په نظر کې نه دی نېول شوی . په داستان کې يواځې د(انا) په باره کې خبرې نه کيږي بلکې په حقيقت کې دری داستانونه سره يوځای شوي دي (انا) له (ورونسکي ) سره يو ځای کيږي،(ګيتي )له (لوين ) سره واده کوي ،(ابلونسکي)او (کارينين) هم له بېلو بېلو برخليکونو سره مخامخ کيږي داسې ښکاري چې د داستان کرکټرونه او دهغوی د ژوند پېښې د روسيې د اوضاعو د تحليل له پاره له يوې بهانې نه زيات قيمت نه لري ، خو په عين وخت کې هغه کسا ن چې موضوع ته ېوازې د هنر له نظره ګوري  ،هغوی کولی شي چې ددې اثر په لوستلو سره خپله ادبي تنده ماته کړي .تولستوی په خپلو ټولو اثاروکې د بزګرانو دژوند او همدارنګه دفېوډالانو دعياشۍ په باره کې يادونه کړې ده.

تولستوی په دې خاطر چې بزګرانو ته يې خدمت کړی اوسي په خپلو شخصي پېسو باندې په (ياسناياپليانا) کې ښوونځي جوړکړل او د بزګرانو د اولادونو دسرنوشت په هکله يې تل فکر کړی دی، او تل په همدغه نظر ووچې د روسيې بزګرا ن څنګه له بدبختېو څخه و ژغوري ،او څنګه د فېوډالي ټولنې  د بې عدالتېو په هکله دخپلو اثارو په وسېله مبارزه وکړي ، دپورته ذ کر شوېو درېو سترو رومانونو (جنګ اوسوله )،(اناکارينينا)،او (يکشنبې) په هکله داسې وېلی شو چې دغه درې ستر رومانونه لا د تېرې پېړۍ په دوېمه نېمايې کې د نړېوالو ادبياتو لوړې پوړۍ ته رسيدلي وو، تولستوی په دغو درېو سترو رومانونو سره د ژوند پراخې برخې تصوير کړي دي ،  خو په (جنګ او سوله ) کی يې پېړۍ انځور کړې ده. تولستوی په خپلو مهمو رومانونو کې لوستونکي له  ظلم سره مبارزې او د هغې له منځه وړلو ته نه ،بلکې د مبارزې پر ځاى زغم او تحمل ته رابولي د پانګوالو اړيکو پر  ځای چی په کرکه او نفرت ورته ګوري ، د ځمکوالۍ د زاړه نظام خصوصيات يې تشريح کړي دي.( ٩_ م_١٧٣ ). تولستوی د خپلې ټولنې د هغې زمانې د تضادونو سپړونکی دی .تولستوی له دوو شيانو ډېر وېرېده يو خپل ناښکلتوب اوبل مرګ.تولستوی په خپلو اثارو کې خپلو خلکو ته د اخلاقو او ايمان درس ورکوي .

   دروسيې د ستر ليکوا ل ليف تولستوی ستر شاهکار جګ او سوله د نېوزيک مجلې دټولو ملتونو او ټولو زمانو  تر ټولو ستر اثر غوره کړ، ددې لېکنې له مخې دغه اثر دسلو اثارو په منځ کې لومړی ځای ګټلی دی ددې خبرې لامل د تاريخ په اوږدو کې پر نړيوا ل فرهنګ ددې اثر اغيزه او د لوستونکو زياته لېوالتيا ده.

د ليف تولستوی په اړه د نړۍ ستر  ليکوالان داسې ليکي:

 روسي ليکوا ل ديمتري ميرژکوفسکي دتولستوی په اړه داسې ليکي: ((دتولستوی څېره د بشريت څېره ده ،که دکومې بلې نړۍ اوسيدونکي زمونږ له نړۍ څخه پوښتلی وايې،ته څوک يې ؟بشريت کولای شو ، تولستوی ته اشاره وکړي او ځواب يې ورکړ ى وايې دازه يم . ))

دهندوستان رهبرمهاتماګاندي وايې :((تر هر څه نه زيات  په تولستوی کې زه دې خبرې  حېران کړی يم چې هغه خپلې وېناوې په عمل کې مدللې کړي او د ريښتيا په خاطر يې هر ډول قرباني زغملی ده، هغه د خپلې زمانې تر ټولو نه سپيڅلی انسان وه.د هغه ټول ژوند پرله پسې هڅې وې هغه دريښتيا موندلو په هڅو کې خپل ژوند بايلودی دى . دسامرست په نظر ، تولستوې په خپل مشهور شاهکار( جګړه او سوله )کې دپو قهرمان په وجود کې خپل ژوند هم ترسيم کړى دى .تولستوی هيڅ کله دا هڅه نه ده کړی چې ريښتيا پټه کړي هغه بدله کړي ، هغه پرته له هغه چې له ټولنيزاو مصنوعي واک نه وډارشي ،له هر ډول سازشه پرته په ډاګه ريښتيا غوښتله .))

دتولستوی په اړه الکساندرما ن وايې:((تولستوی لا تر اوسه هم د وجدان غږ ګڼل کيږي هغه دهغو کسانو له پاره يوه ستره پناه ګاه ده چې په اخلاقي معيارونو ژوند کوي .د تولستوی هنري ليکنې لاندې ځانګړنې لري.(  ١٠_م_ ٧٥  ). دتولستوی ليکنې هنري ،فلسفي ،تاريخي ، اخلاقي، ټولنيزې، سياسي  رواني او …….رنګ لري  مشهور اثار يې دادي: (( جګړه او سوله ـ انا کارينينا    ـ قزاقان ـ رستاخيزـ ماشومتوب ـ زلميتوب ـ ځواني ـ ابليس ـ اعترافات او دمسکو سر شمېرنه ـ دماشومانو کېسې ـ شيطان او پيسې ـ هنر څه ته وايې ؟ ـ دری پوښتنې ـ تش دهل ـ ميږتون او کوتره ـ سپيڅلی اختر ـ  دمرګ سرود ـ دايوان ايليچ مرګ ـ بېګناه محکوم ـ ارباب او نوکر ـ حاجی مراد ـ دسېواستوپول داستانونه ـ بې پايه مينه او نوري  ليکنې)) . ( ٢_م_٣٤  )      مناقشه: کومه څېړنه چې دليف نيکولايويچ تولستوې په غوره اثارو شوې ده ، دده اثار ،  جنګ او سوله ،  انا کارينينا  او يکشنبه دريواړه  هنري اثار دنړيوالو ادبياتو په تاريخ کې خاص ځاى لري ، همدې  دېواړو اثارو په روسي ليکوالو انتون پاولويچ چيخوف ، الکسې ماکسي پيشکوف( ګورکي) ، فادييف  ، الکسې تولستوې ، الکساندر نيکولايويچ استروفسکي او نورو ليکوالو اغيزه وکړه او په روسي ټولنه کې دلوېو بدلونونو او اوښتونونو له پاره لاره حواره  شوه ،  په روسي ټولنه کې يې دداسې  هنري اثارو دايجاد له پاره لاره حواره کړه ،چې هغه اثار هم دنړيوالو ادبياتو د خپانده سيند يوه بره شوه ، لکه دالکسې ماکسيم ګورکي رومان  ( مور) ، دالساندر نيکولايويچ  استروفسکي رومان ( فولاد څنګه کلکيږي ) و دانتون پاولويچ چيخوف درامې ، چې دهغه وخت  دروسي وګړو په ذهنونو کې يې جوړونکي مثبت بدلون  او دښتون له پاره لاره حواره کړه.

  پاېله : ددې هر اړخېزې څېړنې په پاې کې دې نتيجې ته رسيږو ، چې ليف نيکولايويچ تولستوې  دنړېوالو ادبياتو هغه ستره او ځلانده څېره ده ، چې دنړۍ په ګوډ ګوډ کې يې خلک له نامه سره اشنايې لري ،، دليف تولستوې دډېرو ادبي هنري اثارو برسيره دده درې رومانونه ،( جنګ او سوله) ،( انا کارينينا) او رومان( يکشنبه) په نړېوا ل ادبي ډګر کې هغه ستر ادبي هنري اثار دي ، چې دنړېوالو ادبياتو په تاريخ کې خاص ځاى او مقام لري دا هنري اثار دنړېوا ل ادبي تاريخ ګډ ما ل او ګډه پانګه ده  او دنړېوالو فرهنګيانو او ليکوالو په  کتابتونو کې په وياړ سره ساتل کيږي.

Abstract:  In this particular academic research work an attempt has been made to illustrate the literary personality of the famous Russian Author, Leo Nikolayevich Tolstoy and three of his well-known Romance Novels that are Sunday, Anna Karenina and War and Peace. In the peculiar academic research article, an attempt has been made to elucidate the esthetic peculiarities of the above mentioned literary works. A special sort of argumentation has been provided in the article regarding Anna Karenina. Some light has been shed upon the characteristics of the Upper Class in the literary work, War and Peace. Plus, further research has been provided regarding the war of Napoleon versus France and has been shown that the real victors of the war were the nation.  Furthermore, a discussion had been provided regarding the characteristics the romance novel, Sunday, and an advanced research has been provided about the personality of Leo Nikolayevich Tolstoy in this compact research article. 

    ماخذونه: ۱-بېلينسکي . ګ.ی،(۱۹۸۵م) کورني اد‌بيات(رودنايه ليتراتورا ،په روسي ژبه )،مسکو ، پرسويشينيه ،۲۶۲ـ۲۷۴ مخونه. ٢-تولستوی ،ليف نيکولايويچ،(۱۳۹۱ل)،جګړه اوسوله ،د لطيف بهاند پښتو ژباړه ، جلال اباد ،مومند خپرندويه ټولنه ،۲۴-_ ۲۵    _ ٣٤مخونه . ٣-تولستوی ، ليف نيکولايويچ ، (۱۹۷۸م) ،رومان يکشنبه په روسي ژبه ، مسکو ، خودوژ ستوينايه ليتراتورا،۵مخ. ٤-تولستوی ،ليف نيکولايويچ ،(۱۹۸۲م) ډرامې  په روسي ژبه، کيف ،ميشتيستوه،۵مخ. ٥_ تراويک، باکنر،(١٣٩٠هجري، .ش)  ، تاريخ ادبيات جهان، جلد دوم ،تهران، چاپخانه فروزان، ٧٤٥مخ. ٦_روهی ،محمد صدیق،(۱۳۸۶ل)،ادبی څېړنې ،دانش خپرندويه ټولنه ، ۴۹۴-۴۹۷مخونه. ٧_رشيدي،جمشيد،(١٣٩١ل)، ادب تېوري،انتشارات نامى،٢٥مخ. ٨_سعيديان،عبدالحسين،(۱۳۶۹هجري_ ش)،دايره المعارف ادبي، تهران،موسسه نشراتي اميرکبير،۲۲۶مخ. ٩_شينواری،دوست ،(۱۳۶۵ل)،دادب تېورۍ اساسونه ، دولتي مطبعه،کابل ،۱۷۳مخ. ١٠_وزيري ، محمداقبا ل. (۱۳۹۱ل) دادبياتو تېوري، دانش خپرندويه ټولنه ، ٧٥مخ.

لیکوال: پوهندوی جانس زړن

ورته لیکنې

ګډون وکړئ
خبرتیا غوښتل د
guest
0 Comments
Inline Feedbacks
ټولې تبصرې کتل
Back to top button
0
ستاسو نظر مونږ ته دقدر وړ دی، راسره شریک یې کړئx
()
x