سیند په کوزه کې؛ لنډه تبصره

عبدالسمیع درانی

سیند په کوزه کې د محترم مولوي صاحب محمد وزیر حامد ( حامد افغان) تازه چاپ شوی اثر دی. دا مهم اثر چې د لنډو کیسو
ټولګه ده، خورا مهم، دلچسپ او داسې کتاب دی چې ډیر اخذ ترې کېدلای شي او ډیر څه ترې زده کېدلای شي.

دغه مهم اثر ډیرې ښې ځانګړنې لري، چې لاندې په لنډ ډول ورته اشاره کوو:

الف: لکه څنګه چې د کلونو په تېرېدو سره، ټیکنالوژي، علم، تدریس او درس تازه کیږي؛ د هغوی د تدریس او مخاطبینو ته د رسولو اصلوبونه او لارې چارې هم تجدد او نوي میتودونو ته اړتیا لري. اوس زمانه داسې ده چې خلک په ډیرو کارونو او مشاغلو بوخت وي، ډیرې اوږدې لیکنې او پرېړې یا نشي لوستلی، یا یې د وخت د کمښت په سبب نه لولي، نو اړینه ده چې دوی ته خپل فکر او خبره تر څو چې امکان لري، په لنډه او جذابه توګه وړاندې شي. دې کتاب کې همدې مهم اصل او اصلوب ته ځانګړې پاملرنه شوې ده. خورا اوږده، سورور او پرمعنا مفاهیم یې په لنډو تکو کې بیان کړي دي.

ب: د لیکلو طرز یې بیخي ساده، عام فهمه او اسانه دی، دري کې متل دی وایي: “زیبایی در سادگی است”. لیکوال لنډې کیسې داسې ساده، عام فهمه او فلکلوریکې لیکلي چې مخاطب ځان ورسره بلد او شناخته حسابوي. ځان ترې بیل او بله ټولنه کې نه حسابوي. د اړتیا له مخې یې ځینې کلیمات په هماغه لهجوي بڼه لیکلي دي. لکه د “ورته ووایه” د لفظ د استعمال پر ځای یې په لنډیز او لهجوي ډول “ورته وا” لیکلي دي.

ج: کیسې له ځان سره کوټلی او عام فهمه پیغام لري؛ په لنډو ټکو کې دومره لوی پیغام پروت وي چې همدا د سیند په کوزه کې نوم بیخي ورسره مناسب دی. که سړی ووایي چې سیند په کوزه کې ځایږي؛ تر ډیره منطقي ندی، خو که ووایي چې ددې کتاب په درې یا څلور کرښو کې یو کتاب خبرې او پیغام تغښتی دی؛ منطقي او د منلو به وي.

د: د مختلفو موضوعاتو بیانول؛ ددې کتاب تر ټولو بارزه او اوچته ځانګړه ښایي د مختلفو موضوعاتو او مضامینو بیان او مخاطبینو ته وړاندې کول وي. تر دې وړاندې پښتون لیکوالو تر ډیره په لنډو کیسو او کیسه ګیو کې عاطفي، مینه ناک، طنز او ملنډې شان مضامین د مخاطب مخې ته اېښودل، خو حامد صاحب دا رواج مات کړ؛ ده د یادو موضوعاتو ترڅنګ دیني او دعوتي مضامین په پوره خوند او مهارت سره ځای کړې دي. حتی تر ډیره یې احادیث او د سلفو ویناوې د لنډې کیسې په چوکاټ کې اچولي دي.

حامد صاحب د اسلامي زرین تاریخ پېښې داسې تصویر برداري کړي دې چې تاریخي کتابونه ندي توانېدلي چې داسې یې تشریح کړي.

هـ: د کتاب ژبه تر وسه وسه خوږه ده؛ لوستونکی چې خواږه ترکیبونه او لفظونه ووایي؛ ژر له مطالعې نه ستړی کېږي.

د خوشکلامي او خوش طبعي په پاره ځینې ځایونه داسې ټوکې راوړل شوي دي؛ چې لوستونکی له مطالعې سره عادت او په تار یې تړي. که څه هم چې ټوکې وي؛ خو ورسره ورسره لویه دنیوي یا اخروي ګته هم نغښتې وي. د مثال په ډول د یوه ځوان کیسه کوي چې د ملګرو ترمنځ یې د امت درد بیانولی، ځوان وایي چې لوړه هیله مې په اقصی جومات کې لمونځ کول دي؛ په ځواب کې بل کرکټر ورته وایي؛ چې خپل د کلي په جومات کې خو دې چندان نه وینم!

و: واقعي او رښتیا ته نژدې کرکټرونه؛ پخوا به مو چې لنډې کیسې لوستې؛ یا به سړی الوتی وو، یا به یې غرونه سوري کړي وو، یا به یې داسې کار کړی وو، چې له ورایه به دروغ ښکارېده؛ حامد صیب داسې کرکټرونه کارولي چې د سړي هېڅ ګومان نکیږي چې ګواکې خیالي دې وي. دا یو ښه او پر ځای ابتکار او نوښت بولم.

ز: نادر او جذاب عنوانونه؛ عنوان د لیکنې یا هم موضوع په جذابیت کې مهمه ونډه لري، که عنوان جذاب او زړه راښکونکی وي؛ لوستونکی دې ته اړ کوي چې خامخا لیکنه ولولي، خو که یې عنوان ښه نه وي؛ د لوستلو تمه یې چندان نه وي. لیکوال بیخي زړه راښکونکې عنوانونه ورته ټاکلي دي، د مثال په ډول نبوي وفا، غله ته دعا، د بلخ شرابي، د چرسي پیغام، پک سیکولر، خطابت که موچیتوب، د خره تفصیلات او … نو ته اوس داسې جالب عنوان ګوره او مه یې لوله!

بله ښېګڼه یې د عنوان او مطلب ترمنځ اړیکه ده، یو وخت چا یو کتاب راته ډالۍ کړ؛ نوم یې وو “راههای سعادت” له نومه یې ښکاري چې ښایي دیني مطالب پکې وي، خو کتاب د سالنګ تونلونو په اړه معلومات ورکول. خو دې کتاب کې په خورا مهارت سره د مطلب مطابق عنوان ټاکل شوی دی.

یاد کتاب چې پر پنځو برخو ( اخلاق او اخلاقي لارښوونې، ژوند او ژوندچارې، مینه او نرمي، ټولنیزې ناخوالې او ناپوهۍ، بېلابېلې) ویشل شوی دی، بیخي مهم، ګټور، خوندور کتاب دی. ډیر څه په کم وخت او اسانۍ سره ترې زده کېدلای شي.

یاد کتاب د ټولو ښېګڼو سره سره، لږ ټایپي غلطۍ لري؛ که په راتلونکې چاپ کې پام ورته وشي، بیخي به ښه شي.

الله تعالی یې دې لیکوال ته عظیم اجر ورکړي، قلم دې خدای د حق له رنګه ډک لري.

۱۳۹۸/۲/۱۲ غزني.

د نن ټکی اسیا یوټیوب چېنل
avatar
  ګډون وکړئ  
خبرتیا غوښتل د