نظــر

د مذاکراتو د ځنډېدو لاملونه او پايلې «دوهمه برخه»

حفيظ الدين پيرزاده

دلته به اوس په ھغو لاملونو وغږ‎یږ‎و چې له مخې یې د مذاکراتو د بیا پیل کیدو قوي احتمال ترې ثابتیدای شي.

ټرمپ څو ځله په خپلو خبرو کې ویلي چې جگړ‎ہ گټلی شي خو د لس میلونه انسانانو پر وژلو.
خلیلزاد وایي موږ‎ او افغان دولت نولس کاله جگړ‎ہ وکړ‎ہ چې طالب مات کړ‎و، اما نشد( خو و نه شوہ).
دا د امریکې د تر ټولو جگپوړ‎و چارواکیو پخپل شکست بربنډ اعترافونه دي.
د جگړ‎ې د نه گټل کیدو په صورت کې بې د مذاکراتو بل بدیل وجود نه لري.
امریکا په دې ښه پوھیږ‎ي چې د ھغوی او ناټو راتگ افغانستان ته یوہ تیروتنه وہ، خو اوس که ھمداسې بې مسولیته وځي دا به بله تیروتنه وي چې تر راتگه به یې نقصانات څو برابرہ زیات وي.
نو ځکه باید مذاکرات پیل شي تر څو امریکایانو ته د یوې نسبتا معقولې وتنې زمینه برابرہ شي؛
زہ په لاندې دلایلو دا خبرہ کوم چې مذاکرات به ډیر ژر بیا پیل شي

۱- د ټرمپ متزلزل شخصیت
ټرمپ د شخصیت له مخې داسې یو څوک دی چې ھیڅ دیني یا سیاسې گروھې ته معتقد نه دی!
بش دا جگړ‎ہ ( The last crusades war) یا اخري صلیبي جگړ‎ہ بلله خو ټرمپ داسې نه دی.
ھغه بزنس مین دی، بازاري خوی لري چې څه کې گټه ورته ښکاري ھماغه کوي او په فعلي شرایطو کې د امریکې گټه په دې کې دہ چې جگړ‎ہ ودریږ‎ي او ھغوی له بې ځایه ملا ماتونکیو مصارفو خلاص شي

۲- په امریکا کې د جگړ‎ې ضد لوری
لکه څرنگ چې ټرمپ د سولې خبرې د جگړ‎ہ خوښو کړ‎یو د رضامندۍ لپارہ ودرولې نو اوس به یې د جگړ‎ې ضد سیاسیونو د فشار په نتیجه کې د بیا پیل کولو اعلان وکړ‎ي

۳- د سیاسي اجماع نه شتون
په امریکا کې د جگړ‎ې پر طرف ھغسې سیاسي اجماع چې د وړ‎وکي بش پر وخت موجودہ وہ، اوس نشته.
پر داسې پریکړ‎و کلک ودریدل چې په ھیواد کې یې ډیري سیاسیون مخالف وي، د ټرمپ پشان د دروغجن سیاستوال لخوا نا ممکن دي.

۴- اقتصادي بوج
امریکا تر اوسه په دې جگړ‎ہ کې تر یو تریلیون ډالرو ډیرې پیسې لگولي. ھمدومرہ نورې پیسې به ھم په کار وي تر څو امریکا په راتلونکیو څلویښتو کلونو کې خپل ھغه ټپونه پرې ورغوي چې د افغانستان په جگړ‎ہ کې یې خوړ‎لي.
دا دومرہ ستر ملا ماتونکی اقتصادي بوج د جگړ‎ې د دوام په صورت کې لا نور ھم ستر کیږ‎ي نو امریکا مجبورہ دہ د دې مصارفو د مخنیوي لپارہ بیا مذاکراتو ته راودانگي

۵- د امریکې انتخابات
د امریکې ولس نور له دې بې مفھومه جگړ‎ې تر پوزې راغلی. ټرمپ تیر انتخابات په ھمدې دلیل وگټل چې دا بې مفھومه جگړ‎ہ به ختموي او ھغه پیسې چې نن پر جگړ‎ې لگیږ‎ي، به د خپلو خلکو د رفاہ او ښیگڼې لپارہ په کار اچوي.
اوس چې بیا په امریکا کې انتخابات نژدې دي، ټرمپ مجبور دی له خپلو خلکو سرہ کړ‎ې وعدہ پورہ کړ‎ي؛ مذاکراتو ته را ودانگي او جگړ‎ہ پای ته ورسوي تر څو د جگړ‎ې له پای ته رسولو څخه د خپل انتخاباتي کمپاین په موثریت کې د یوې حربې په توگه کار واخلي

۶- د عام پاڅون ویرہ
د ویتنام په جگړ‎ہ ( ۱۹۵۵ م- ۱۹۷۵ م ) کې د امریکا فوځ د ویتنام خلکو مات نه کړ‎ بلکې د سپینې ماڼۍ مخې ته د امریکائي ولس مظاھرو مات کړ‎!
ولسي خلکو به ویل موږ‎ ولې خپل بچي د ویتنام د فاسد رژیم د ساتنې لپارہ قرباني کړ‎و؟
د کابل ادارې مزدور حیثیت او فاسد بدن ورځ تر بلې د نړ‎ۍ مخې ته مخ پر بربنډیدو دہ.
د ټرمپ ادارہ ویرہ لري ھسې نه ھماغه د ویتنام سناریو یو ځل بیا تکرار شي چې بیا به د خپل ولسي فشار له امله په فضیحت او بې شرمۍ افغانستان ھم لکه د ویتنام پریږ‎دي.
د ھماغې سناریو د تکرار له ویرې مجبور دي مذاکرات بیا پیل او د یو جوړ‎ جاړ‎ي له لیارې ځان ته د یوې نسبي ابرومندانه وتلو لار غورہ کړ‎ي.

۷- د افغانستان لیرې او نژدې گاونډیان

داعش یوہ مطلقه خارجي پدیدہ دہ چې امریکایانو د کابل ادارې او پاکستان په مرسته افغانستان ته راوړ‎له او بیا د کرزي په وخت کې یې په ډیر مھارت د ھیواد شمال ته سرایت وکړ‎.
چین، روسیه، ایران، مرکزي اسیا او نور لیرې او نژدې گاونډیان چې لا پخوا په افغانستان کې د ناټو له حضور څخه په ویرہ کې و، د داعش له راتگ سرہ ځانونه مجبور احساس کړ‎ل چې د افغانستان په مسئله کې فعال سیاست ولوبوي.
که افغانستان ته سوله راځي، داعش او ناټو دواړ‎ہ له افغانستان څخه ورکیږ‎ي او د گاونډیانو تشویش تر یوہ حدہ رفع کیږ‎ي.
ھمدا لامل دی چې په ځانگړ‎ي ډول چین او روسیه به پر امریکا فشار واردوي چې مذاکرات بیا پیل او له افغانستان څخه ووځي

۸- د ناټو غړ‎ي ھیوادونه
داسې ښکاري چې د ناټو غړ‎ي ھیوادونه نور له دې جگړ‎ې ستړ‎ي او د بې ځایه مصارفو څخه د خلاصون لیار لټوي. دوی به ھم پر امریکا فشار راوړ‎ي چې مذاکرات بیا پیل او د افغانستان د تخلیې په لارہ کې معقول قدمونه واخلي

۹- د طالبانو فعاله دیپلوماسي
له امریکې سرہ مخامخ خبرې غالبا په ۲۰۱۰ م کال د جرمنیانو په منځگړ‎یتوب د طالب دیپلومات سید محمد طیب آغا په ابتکار پیل شوی چې بیا د ھمدې دیپلوماتیکو ھڅو په لړ‎ کې په کال ۲۰۱۳ م کې د قطر سیاسي دفتر پرانستل شو او ورپسې د امریکائي بندي په بدل کې له گوانتنامو څخه پنځه لوړ‎ پوړ‎ي طالب چارواکي آزاد شول.
د مسکو په غونډہ کې د شیر محمد عباس ستانکزي له خارجي ژورنالستانو سرہ مفصلې خبرې او په تعقیب یې د مسکو په بله غونډہ کې د امیر خان متقي لخوا د اسلامي امارت دریځ د نړ‎یوالو غوږ‎ونو ته رسول د طالبانو سترې لاسته راوړ‎نې وې.
طالبانو نړ‎یوالو ته ځانونه ھغسې ور وپیژندل لکه څنگه چې ھغوی دي نه ھغسې لکه څنگه چې سي إن إن، بي بي سي، فاکس نیوز او نورو غربي رسنیو د خپلو ولسونو په ذھنونو کې ترسیم کړ‎ې و.
اوس طالبان نړ‎ۍ د افغان مسئلې د یوہ مطرح طرف په توگه پیژندلي او داسې یې په یوہ ټویټ له نظرہ غورځول نه ممکن دي او نه معقول!
د طالبانو ھمدا نړ‎یوال حیثیت به نن یا سبا امریکا دې ته اړ‎ہ کړ‎ي چې بیا مذاکرات له ھماغه ځایه پیل کړ‎ي چرته چې ودریدلي و

۱۰- نا انډوله جگړ‎ہ

امریکا د ریگن د اقتدار پر مھال افغان مجاھدینو ته سټینگر میزائیل ورکړ‎ل.
دی کار د روسانو ھوایي برلاسي داسې ور وننگوله چې د ډیرو ھوایي تلفاتو له امله یې د شکست پر منلو له افغانستان څخه په ډیر بد حالت کې پښې سپکې کړ‎ې.
اوسني حالات ھم ھماغه د روسانو د تجاوز د وخت له حالاتو سرہ شبیه دي.
که طالبان وتوانیږ‎ي چې د وسلو په نړ‎یوال تور بازار کې د بې پیلوټه الوتکیو، ھیلي کوپترو، او نورو جنگي الوتکیو د راپرځولو وسلې په پیسو را ونیسي او یا یې کوم ھیواد ورکړ‎ي، بیا به د امریکا ھم ھماغه حال وي کوم چې د اتیایمې لسیزې په آخر کې د روسانو و.
د امریکې تیوری جوړ‎ونکي او سیاسیون دې نکتې ته تر بل ھر چا ډیر متوجه دي نو ھغوی به خپله ادارہ دې ته اړ‎ہ کړ‎ي مخکې له دې چې د ھماغسې حالاتو سرہ لاس او گریوان شي، بیرته مذاکراتو ته راوگرځي

۱۱- د جگړ‎ې نا معقولیت
امریکې پر افغانستان د دوہ عمدہ موخو لپارہ حمله وکړ‎ہ؛ لومړ‎ی د القاعدہ ځپل او دویم په افغانستان کې داسې حالات را پیدا کول چې پر مټ یې دا خبرہ یقیني شي چې امریکا او متحدینو ته به یې بیا له افغانستان څخه تھدید نه متوجه کیږ‎ي.
اوس دا دواړ‎ہ موخې تر لاسه شوي؛ القاعدہ نورہ پخپله د پنټاگون په قول، په افغانستان کې وجود نه لري او د نه تھدید ضمانت ورته طالبان د نړ‎یوالو شاھدانو په حضور کې ورکوي.
فلھذا نور نو امریکې سرہ دلته د پاته کیدو او د خپل غیر قانوني او نا مشروع اشغال د دوام ھیڅ بھانه په لاس کې نه دہ پاته، نو مجبورہ دہ مذاکرات بیا پیل کړ‎ي او له دې ځایه وتښتي!

د ھمداسې یوې ورځې د لیدو په ھیله
و ما ذالک علی الله بعزیز
________________

حفیظ الدین پیرزادہ
د سپتمبر ۲۴/ ۲۰۱۹ م
ستاکھولم سویدن

ورته لیکنې

ګډون وکړئ
خبرتیا غوښتل د
guest
0 Comments
Inline Feedbacks
ټولې تبصرې کتل
Back to top button
0
Would love your thoughts, please comment.x
()
x