نظــر

سوال مشروعیت انتخابات ریاست جمهوری

دوکتور محمد عثمان تره کی

انتخابات ریاست جمهوری در یک تقابل ستیزه ګرانه میان مخالفین مسلح از یک سو و اداره کابل و حامیان خارجی از سوی دیګر در شرایط نا امن و نظارت آمرانه قوای خارجی برګزار شد. اینکه برنده میدان قبلاً تعیین شده باشد، دور از احتمال نیست.

طرح تدویر انتخابات در اوضاع و احوال فعلی فعالین سیاسی و در مجموع مردم افغانستان را به دو بخش حامیان صلح مقدم بر انتخابات و پشتیبانان تدویر انتخابات مقدم به صلح تقسیم کرد. در یک لجاجت بچه ګانه، انتخابات قبل از صلح و در مقابله با صلح تدویر یافت.

بهر حال ! امروز مردم افغانستان در برابر پایان انتخابات یعنی یک عمل انجام یافته قرار ګرفته است. در انتخابات از ۹ و نیم ملیون واجد حق رای در حدود کمتر از دو ملیون یعنی ۲۰ در صد رایدهندګان اشتراک کردند. درینجا روی عوامل اشتراک یا عدم اشتراک همشهریان در انتخابات صحبت نمیکنیم. توجه ما متمرکز به نتایج حقوقی و سیاسی انتخاباتی است که در کشمکش میان طرفین جنګ به موره بُرد و باخت در میدان سیاست تبدیل شده است.

انتخابات افزار اعطای مشروعیت به نظام سیاسی است. پیمانه اشتراک مردم در انتخابات دو مطلب را افاده میکند : حدود تعمیق ضابطه های دیموکراسی و کمیت تمثیل اراده جمعی برای انتقال مسالمت آمیز قدرت سیاسی.

اشتراک صرفاً ۲۰ در صد رایدهندګان در انتخابات مبنای مشروعیت نظام حکومتی آینده را سخت زیر سوال قرار داده است.
بدنبال اعلام اشتراک اندک رایدهندګان، برخی از آماتوران سیاسی برای احراز مشروعیت به حکم ماده ۶۰ فصل سوم قانون اساسی استناد کردند. این حکم برنده انتخابات را کاندیدی میداند که آراء پنجاه جمع یک را بدست آورده باشد. اما باید ملتفت بود که فورمول پنجاه جمع یک، « قاعده بازی » است که برنده انتخابات را تعیین میکند. این قاعده به هیچ وجهه وسیله اعطای « مشروعیت » نیست. طبق تعاملات انتخاباتی کاندیدی میتواند ادعای مشروعیت کند که حد اقل هفتاد تا هشتاد فیصد آراء را بدست بیاورد.

در یک محاسبه ساده پنجاه جمع یک از مجموع دو ملیون به مراتب کمتر از پنجاه جمع یک ۹ و نیم ملیون رایدهنده است. موازی به این محاسبه پشتوانه مشروعیت اولی به مراتب کمتر از دومی است.

با در نظر ګرفتن حالت امنیتی و تهدیدات مکرر طالبان بسیاری از فعالین و صاحب نظران سیاسی، تدویر انتخابات را ماجراجویی و بی خبری از واقعیت های موجود میدانستند و در جهت استقرار یک حکومت موقتی که ماموریت صلح را بدوش داشته باشد، پافشاری میکردند.

رئیس جمهور با یکدندګی صلح را به این خاطر به تعویق انداخت تا با رفتن به سوی انتخابات و کسب بیشترین آراء، از « مشروعیت » قویتر از ګذشته بهره مند و از موضع نیرومند تر با مخالفین مسلح داخل مذاکره شود ( این در حالیکه مخالفین هیچګاهی آماده مذاکره با اداره کابل نیستند) . اکنون که پیمانه اشتراک مردم در انتخابات در حد اقل خود قرار ګرفته و در دور دوم انتخابات ( در صورتی که دور اول به نتیجه نرسد ) امکان بد تر شدن بیشتر وضع و نهایتاً تنزیل بیشتر مشروعیت میرود، اداره کابل چه جوابی برای شکت وریختی دارد که تدویر انتخابات قبل از صلح بدنبال داشت :

انتخابات منجر به کشته شدن ۲۲۸ سرباز و کارمند انتخاباتی و زخمی شدن ۱۶۴ نفر ګردید ( اعلامیه طالبان ).

در انتخابات، ۱۴۹ ملیون دالر بیجا مصرف شد. در جمع این مبلغ سهم بودجه دولت ۹۰ ملیون دالر و کمک خارجی ۵۹ ملیون دالر اعلام شده بود ( اعلامیه کمسیون مستقل ؟ انتخابات ).

در سازماندهی بی موقع انتخابات، ارزیابی غلط و عقده مندانه دونر های خارجی کمتر از ماجراجوئی بخت آزمایان افغانی نیست : خارجیان با تشویق سیاسی و کمک پولی به انتخابات از نتایج نا مطلوب پایان آن مسئولیت دارند : اعلان نتیجه انتخابات ممکن آغاز فصل نوی از تشنج و بحران برای افغانستان و خاتمه تراژیک بیست سال تمرین دیموکراسی در ګرداب خون و آتش برای کشور های خارجی صادر کننده دیموکراسی باشد.

مردم افغانستان از طریق نرفتن به حوزه های انتخاباتی در واقع با یک اکت مدنی انتخابات را تحریم کردند. پیام واضح محتوی احتجاج به آدرس هواخواهان تدویر انتخابات قبل از صلح فرستادند. به این داعیه تأکید کردند که انتخابات با اشغال ځارجی، دوام جنګ، مدیریت جانبدار، تقلب و تزویر سازګار نیست و هیچګاهی به نظام مشروعیت نمی آفریند.

« پایان »

ورته لیکنې

ګډون وکړئ
خبرتیا غوښتل د
guest
2 Comments
زړو
نویو ډیرو خوښو شویو
Inline Feedbacks
ټولې تبصرې کتل
گل محمد نوری

ترکی صاحب امکان دارد از بین مردم افغانستان رنج دیده ګپ نمی زنی از این معلوم میشود یا در لندن هستی یا در اسلام آباد بخاطریکه تا کنون درک نکردی که مردم بخاطر ترس او تشویش از مرګ به طرف صندوق های نرفتن درصورتیکه تهدید نمی بود و طالبان به مردم اجازه می داد باز می دیدی که چقدر مردم در انتخابات بر ضد پنجاب رای میداد ازاین معلوم میشود که پنجاب در افغانستان دولت نمی خواهد که نفع شان به پاکستان نرسد.

مانند دولت قبل از بن او بعد دولت داکتر نجیب الله.

عبدالله

ترکی صاحب! د خارجیانو لخوا دنوی ریس جمهور د مخکی له مخکی د تعین د احتمال خبره دی پرزای ده، خو په انتخاباتو کی د ولس د اکثریت نه گدون وجه دلته افغانستان کی نا امنی او ویره وه. تاسو د طالبانو واضح تحدید او خبرداری حتما اوریدلی دی، زینی خلگ دی ورز کی د هوانونو، بمونو او زانمرگو د خطر له وجی حتی دکور خخه هم نه را ووتل. ترکی صاحب! وطن خو اشغال دی او انتخابات هم وسول، حکومت او طالب بی دریغه یو بل سره وژنی او ملت بیا په دوارو سره وژنی. اوس ستاسو په نظر… نور لوستل »

Back to top button
2
0
Would love your thoughts, please comment.x
()
x