ادبي لیکني

د ژباړې اهمیت او یوه مشوره

د یوه لویدیځوال ژباړن کیسه

حامد افغان

د ايټاليا ګيرارډ د لويديځوالو لاتينيانو لپاره هغه كارونه كړي دي كوم چي حنين ابن اسحاق د ختيځوالو عربو لپاره كړي و، ده له عربي ژبي نه لاتيني هغې ته د فلسفې ، طب او طبيعي علومو ګڼ شمېر كتابونه وژباړل. ګيرارډ په كال (1114م) كې د ايټاليا په كريمونا سيمه كي زيږيدلي و، دی په عربي ژبه ښه پوهيدی، د بطليموس په كتاب المجسطي (عربي) پسې د اندلس طليطليې ښار ته راغی، ده په كال (1175 م) كې دا كتاب لاتيني ژبې ته وژباړه.

نوموړی د عربي كتابونو په ژباړلو كې وتلې څېره وګرځيدی، يوه يهودي او يوه عيسايي عالم په دې كار كې له ده سره مرسته كوله، ده په لومړي ځل د لويديځ لپاره د يوناني او عربي علومو دروازې پرانستلې، له ده وروسته نور ډېر خلك پيدا شول چې په دې لاره كې يې د ده په پله پل كيښود، د ډاكټر ميكس ميرهاف په وينا دی په اروپايي نړۍ كې د عربيت مؤسس و.

د طب په علم كې يې د بقراط او جالينوس كتابونه ، د حنين تقريبا ټولې ژباړې، د الكندي ټول كتابونه ، د أبو علي سينا ستر كتاب “القا نون” او د أبو القاسم الزهراوي كتاب “جراحت” وژباړل. په طبيعياتو كې يې د ارسطو ډېر كتابونه له عربي نه وژباړل، په هغو كې د حجرياتو هغه رساله هم ده چې خلك يې ارسطو ته منسوبوي، له دې پرته يې د علم په دې برخه كې د الكندي ، الفارابي ، اسحاق ،ثابت او نورو كتابونه لاتيني ژبې ته وژباړل.

ګيرارډ په كال (1187م) كې ناروغه شو، دی په دې ګومان شو چي اوس يې نو اجل رانږدې شوی دی او كه دی ومري نو د عربي دا غوره كتابونو به لويديځوالو ژبو ته څوك ژباړي، دې احساس دی وكړوه، وپاروه او له ناروغي سره په ده كې د كار نوی ځواك پيدا شو، له ناروغي سره سره ګیرارډ د دې نورو كتابونو ژباړه پيل كړه هغه چې ده له ځانه سره ايښي وو، ويل كيږي له مرګ مخكي یې يواځې د يوې مياشتې په موده كې اتيا كتابونه وژباړل!.

دا کیسه مې د ژباړې د اهمیت لپاره راواخيستله، په ساینسي، ټولنیز او ان دیني لحاظ زموږ په څېر ولسونه د نورو ولسونو کتابونو راژباړلو ته زیاته اړتیا لرو، په دې اړه خورا زیات کار ته اړتیا ده او حقيقت دا دی چې كار له جذبې سره تړاو لري، كه په يو چا كې د كوم كار لپاره د جذبې اور ژبغړانده شي نو دا كس دا كار خامخا كولی شي، كه څه هم هغه د مرګ په بستره پروت وي او ظاهري حالت يي بېخي د دې كار د ترسره كولو اجازه نه وركوي، لکه د ګیرارډ کیسه یې ژوندۍ بېلګه ده.

مشوره

ډېر پخوا مې د مولانا ابو الحسن علي الندوي رحمه الله مشهور کتاب “ما ذا خسر العالم بانحطاط المسلمین” ترنیمايي زیات وژباړه، غالبا هغه مې لومړۍ ژباړه هم وه، چې یوه ملګري مې پېښور کې د دې کتاب پښتو ژباړه موندلې او راويې لیږله، ما هم د کتاب ژباړه په هغه ورځ ودروله او ترننه لا پاتي ده، دا په داسې حال کې چې له ډېرو هڅو او اوږده انتظار وروسته بریالی شوی وم چې له مرحوم ندوي صاحب نه مې د کتاب د ژباړې په اړه رسمي او د هغه په لاس لاسلیک شوې اجازه لیک هم ترلاسه کړی و، هغه څو اسانه شرطونه او په مینه او له دعاوو سره د کتاب د ژباړې اجازه راته لیکلې وه.

زه د دې خپلې کیسې په اړه وایم چې ما په کوم فکر د دې مهم کتاب ژباړه پرې ایښې دا مي سم کار نه دی کړی او اوس زه په دې نظر یم که لس لیکوالان هم دا مهم کتاب وژباړي او هر یو یې چاپ کړي ډېر ښه کار به یي، ځکه هغه کتاب د جهاد په پېر کې چاپ شوی ، غالباً (2000 ) نسخې به هغه مهال لا ختمي شوې یې، نو دا مهم کتاب به ګوتشمېر خلکو ته رسیدلی وي او اوس که بل چا ژباړلی وي راته معلومه نه ده خو هغه ژباړه فکر نه کوم له چا سره وي.

د مرحوم علامه ندوي صیب د دې کتاب: (ما ذا خسر العالم بانحطاط المسلمین) د اهمیت په اړه باید ووایم چې خپله ندوي صاحب لیکلي کله به چې زه د عربي نړۍ هیوادونو ته ولاړم نو هلته دا کتاب زما د تعارف ښه ذریعه وه، د علماوو په هره غونډه کې به چې زما په اړه وویل شول: دا د ماذا خسر العالم .. لیکوال دی نو هر چا به خورا زیاته مینه راسره کوله، یو بل ځای ندوي صیب ليکلي: د دې کتاب د لیکلو لپاره مې چې څومره ستونزې او سختۍ تېري کړې دي شل کاله وروسته هم په بدن کې هغه دردونه احساسوم! دا راز دا کتاب د عربي هیوادونو په اکثره جامعاتو کې تدریس کیږي، او ان د برتانیه هیواد د دې کتاب په واردولو بنديز هم لګولی و. نو دومره مهم کتاب که ډېر کسان وژباړي ډېره به ښه وي او زیاتو خلکو ته به ورسیږي.

نو محترمو ژباړونکو ته مې دا مشوره ده چې د ژباړې لپاره د کتاب انتخاب خورا زیات مهم او ستونزمن کار دی، کله چې کوم کتاب انتخابوئ خامخا د اړوند موضوع له مشرانو لیکوالانو او عالمانو سره مشوره کوئ او کله مو چې کتاب انتخاب کړ، دې ته مه ګورئ چې دا بل چا ژباړلی دی او که نه، که چا ژباړلی وي هم باید بیا وژباړل شي، ځکه یو خو په زیاتو ژباړو سره کتاب ډېرو خلکو ته رسیدلی شي او بل د هر ژباړن اسلوب او د ژباړې مهارت بېل بېل وي، کیدی شي ستاسو ژباړه له هغه نورو غوره او ښه د استفادې وړ وګرځي. داراز مختلفو ژبو ته ژباړل شوي کتابونه که وګورو یو کتاب څو لیکوالانو ژباړلی وي. نو یو کتاب د دوو یا زیاتو کسانو له خوا ژباړلو کې هیڅ مشکل نشته.

ورته لیکنې

ګډون وکړئ
خبرتیا غوښتل د
guest
1 Comment
زړو
نویو ډیرو خوښو شویو
Inline Feedbacks
ټولې تبصرې کتل
حافظ محمد يعقوب

خوندوره مشوره ده.

Back to top button
1
0
Would love your thoughts, please comment.x
()
x