ادبي لیکني

بررسی متغیر های تحقیق

نویسنده: پروفیسور اولایمی جوموکه ابیودون- اویبنجی

مترجم : تمهید سیلانی

سخنان مترجم:
چند قبل با چندین تن از دانشجویان برنامه ماستری تعلیم و تربیۀ دانشگاه کابل، داشتیم اختلاط میکردیم. آنها در مورد « متغیرات روش تحقیق » سوالاتی را مطرح کردند، اساتیدي که در آن جمع میان ما حضور داشتند، به نوبه خود پاسخ هایشانرا آرایه کردند.

بعدآ یکی از دانشجویان یاداور شدند که استاد روش تحقیق ما «داکتر صاحب پوهاند جمشید رشیدی » در مورد متغیرات تحقیق چندین مثال زنده را در حضور دانشجویان در صنف بیان نمود، میخواهم یکی از آن مثال ها در اینجا نقل قول نمایم:« هلکانو! ساده یې تاسو ته ووایم، په څېړنه کې متغیرات دې ته وايي: لکه موږ چی په یو پټي کې غنم و کرو او جوار را شنه شي. یا دا چې موږ د چرګې لاندې د هیلۍ هګۍ کېږدو او هيلۍ وزېږوي…»

واقعآ مثالهای عجیبی به نظر میرسد….!
بنآ من در زبان پشتو منابع مؤثقی را در این مورد دریافت نکردم، که آنرا به دانشجویان عزیز ما منحیث منبع به معرفی بگیرم، ناگزیز این مقالۀ پروفیسور یکی از دانشگاه های اندونیزیا را از زبان انگلیسی به فارسی ترجمه نمودم. امیدوارم این مقاله بتواند یک حصه-صدم مشکلات دانشجویان را مرفوع بسیازد.

پیش گفتار
هدف از این تحقیق، توصیف و توضیح واریانس در جهان است، یعنی واریانسی که به طور طبیعی در جهان رخ می دهد یا تغییری که ما در اثر دستکاری ایجاد می کنیم. بنابراین، متغیرها نام‌ هایی هستند که به واریانسی که می ‌خواهیم توضیح دهیم داده می‌شود و برای تحقیق بسیار حیاتی است، زیرا روشی که محقق از آنها در فرآیند تحقیق استفاده می کند یا به کار می‌ گیرد می ‌تواند ماهیت و جهت تحقیق را تعیین کند. ( Nwankwo and Emunemu, 2014 )

ایده تعریف اصطلاحات با درک اینکه متغیر چیست ارتباط نزدیکی دارد. این فصل به بررسی استفاده از متغیرها در تحقیق، انواع متغیرها و تعریف اصطلاحات می پردازد تا به برخی از دانش آموزانی که در این بخش مشکل دارند و همچنان در شناسایی و شفاف سازی متغیرهایی که در پروژه خود روی آنها کار میکند، کمک کند.

مفهوم و کاربرد متغیرات در تحقیق:
فرآیند انجام یک تحقیق مستلزم در نظر گرفتن عوامل قابل اندازه گیری است که به دلیل شرایط در معرض تغییر هستند. این عوامل را متغیر می نامند. ایده متغیر در تحقیق محوری است، زیرا عنوان تحقیق از آن تشکیل می شود و همچنین تمرکز این تحقیق نیز بر آن می باشد.

تحقیق غالباً به روابط بین متغیرها می پردازد و به گفته آدگون (2005) بیشتر تحقیقات آموزشی به ایجاد روابط متقابل بین متغیرها می پردازد و هر جنبه ای از تحقیق به ویژگی ها و مؤلفه های اساسی نیاز دارد و اینها متغیر نامیده می شوند. یک متغیر نه تنها چیزی است که باید اندازه‌گیری شود، بلکه آن چیزی است که محقق می‌تواند آن را به‌ عنوان قابل دستیابی در تحقیقات تجربی دستکاری و کنترل کند.

اوزوآگولو (1998) متغیرها را به عنوان یک ویژگی تحقیق در آموزش و پرورش که توسط اعضای یک جمعیت در اختیار دارد، تعریف می کند. این چیزی است که با توجه به موقعیت ها یا نحوه درمان، ارزش آن تغییر یا تغییر می کند ( Nwankwo and Emunemu, 2014 ).

آدگون (2005) نیز متغیر را چیزی میدانست که می ‌تواند مقادیر متفاوتی را بگیرد و ارزش هر متغیر خاص به شرایطی بستگی دارد که تحت آن قرار می‌گیرد. یک متغیر می تواند E، F، G، جنس، نگرش، سن، تجربه، روش تدریس در میان سایرین باشد. and Duyilemi, 1988) (Aderounmu

بیست و کالن (1986) به طور مساوی معتقد بودند که متغیرها شرایط یا ویژگی هایی هستند که آزمایشگر آنها را دستکاری، کنترل یا مشاهده می کند. آنها به بدین باور بودند که متعیر ها اجزای اصلی تحقیق و اساس کار تحقیقاتی هست. بنابراین، به این معنی است که بدون متغیرها، هیچ تحقیقی وجود نخواهد داشت. متغیر یک شی، رویداد، ایده، احساس، دوره زمانی یا هر مقوله دیگری است که فرد در تلاش برای اندازه‌گیری آن است.

ذکر این نکته حائز اهمیت است که متغیرها ممکن است ویژگی های زیر را داشته باشند مانند: دوره ای که شروع یا متوقف می شوند، باید الگویی مانند روزانه، هفتگی، موقت و ماهانه داشته باشند، آنها کاملاً مفصل با یک نمای کلی از عمق در میان سایر موارد هستند.

برای درک و بررسی بیشتری متغیرات ، می‌توان به طور مختصر برخی از اصطلاحات مرتبط مانند «مفهوم»، «  شی »، « ویژگی » را توضیح داد.

مفهوم: یک برچسب انتزاعی است که جنبه ای از واقعیت را نشان می دهد، به عنوان مثال: یک پدیده، مشکل یا یک شی. رشته های مختلف مفاهیم عجیب و غریبی دارند، تمام تلاش های تحقیقاتی با مفاهیم آغاز می شود و بیشتر نظریه ها حول یا پیرامون مفاهیم ساخته می شوند.

تحقیق زمانی اتفاق می ‌افتد که محقق بتواند حرکت محوری را از امر انتزاعی به امر عینی، از مفهومی به امر مشاهده ‌پذیر انجام دهد، بنآ به این مفهوم، مفهوم‌ سازی گفته می‌شود.

شی یا اشیاء : از سوی دیگر اشیاء، افراد، مکان ها، همه چیزهایی هستند که تحقیق بر روی آنها انجام می شود، یک شی را می توان واحد تجزیه و تحلیل نیز نامید. معمولاً اهداف یک مطالعه در تحقیقات آموزشی افراد یا اشخاص هستند. به عنوان مثال: دانش آموزان، والدین / سرپرستان، معلمان، مدیران، سیاست گذاران؛ آنها همچنین می توانند مکان هایی مانند مدارس، مؤسسات وغیره باشند. یا ممکن است چیزهایی مانند عملکرد تحصیلی، نتایج یادگیری و برنامه درسی در میان دیگران باشند.

ویژگی ها عبارتند از مشخصات یا صفات یک شی، یعنی برخی از ویژگی های یک شی را از نظر اندازه، رنگ، قد، وزن و غیره توصیف می کنند. اگرچه مفاهیم می توانند کیفی باشند، اما خیلی اوقات آنها از طریق فرآیندی به نام عملیاتی سازی به متغیر تبدیل می شوند.

متغیر خاصیتی است که با تغییر شرایط و موقعیت ها مقادیر مختلفی به خود می گیرد. یک متغیر را می توان به عنوان یک ساختار عملیاتی شده یا یک ویژگی خاص در نظر گرفت که محقق به آن علاقه مند است. متغیر به خاصیتی اشاره دارد که به موجب آن اعضای گروه مورد مطالعه با یکدیگر متفاوت هستند.

تمرکز اصلی فرآیند عملیاتی سازی ایجاد متغیرها و توسعه بعدی ابزار اندازه گیری برای ارزیابی آن متغیرها است. عملیاتی نشدن کافی متغیر وابسته تهدیدی برای اعتبار خارجی در تحقیقات تجربی است. (کوهن، مانیون و موریسون، 2007).

متغیر یک نماد یا ویژگی است که مقادیر متفاوتی را از مجموعه مقادیر تجویز شده در زمان ‌های مختلف یا در شرایط مختلف فرض می‌کند (بندل، 2004). این مجموعه مقادیر تجویز شده به عنوان دامنه متغیر شناخته می‌شود. تا حد معقولی، محقق این حق را برای خود محفوظ می‌دارد که تشریحات دامنه متغیر را تعریف کند.

به این ترتیب، یک محقق ممکن است تصمیم بگیرد که در زمان ‌های معاصر که روابط زناشویی پیچیده ‌تر به نظر می ‌رسد، ارزش ‌های فرعی از قبیل «هرگز ازدواج نکردن»، «طلاق گرفتن» یا «جدایی» را به ارزش ‌های رایجی مانند «متاهل»، «مجرد» وارد کند. بنآ به مقادیر فرعی نیز به عنوان ویژگی های متغیر اشاره می شود.

متغیرها مفاهیمی هستند که ممکن است به دو یا چند دسته یا گروه بندی به نام صفات تقسیم شوند. توانایی تقسیم متغیرها به دسته ها یا گروها ما را قادر به این می سازد تا روابط آنها را با سایر متغیرها مطالعه کنیم. ویژگی ها طبقه بندی هستند که متغیرها را می توان به آنها تقسیم کرد. به عنوان مثال: “مذکر” یک ویژگی از متغیر “جنسیت” است، از این نظر متغیر همچنین می تواند در درجه اول یک مفهوم یا یک ساختار تعبیر شود، اما یک مفهوم یا یک ساختار ممکن است لزوماً یک متغیر نباشد.

طبق نظر آدلکه (2010)، دو ویژگی متغیر وجود دارد که همیشه باید به آنها دست یافت، آن ويژگی ها عبارتند از: جامع بودن و انحصار متقابل با توجه به جامعیت، یک متغیر باید شامل تمام «پاسخ ‌های ممکن پاسخ ‌پذیر» باشد. بطور مثال: ویژگی‌هایی مانند «OND»، «HND»، «NIM»، ICAN، «ACAA» و «Masters»،  «Ph.D» در رابطه با متغیری مانند «Educational Qualification» تحت مطالعه در یک مؤسسه حسابداری ممکن است به نظر می رسد جامع باشد، اما این امکان را برای برخی از کارکنان که گواهینامه های حسابداری و مالی یا حتی رشته های غیرمرتبط را کسب کرده اند که ممکن است در شرایطی که تحقیق در آن انجام می شود، به ظاهر نامحبوب باشد، حذف می کند.

انحصار متقابل به ویژگی‌ای مربوط می‌شود که به پاسخ ‌دهندگان اجازه نمی‌دهد که دو ویژگی را به طور همزمان داشته باشند. به عنوان مثال، متغیری مانند Highest Academic Qualification’ می تواند ویژگی هایی مانند ‘SSCE’، ‘NCE’، ‘First Degree’، ‘Master’ و ‘Ph.D’ را داشته باشد.

انواع متغیرها:
طبقه بندی متغیرها عمدتاً یک موضوع انتخابی است. فهرست ‌بندی صرف انواع متغیرها ممکن است به اندازه فهرست کردن انواع تحقیقات گیج‌کننده باشد، بنابراین انجام برخی طبقه ‌بندی ‌هایی که لزوماً و متقابلاً منحصر به فرد نیستند، بسیار ضروری است. بنابر این طبقه بندی متغیرها را می توان بر اساس گونه شناسی های مختلف انجام داد. این دسته بندی ها در زیر مورد بررسی قرار خواهند گرفت:

1. متغیرهای طبقه ای و پیوسته:
متغیر های طبقه ‌ای به عنوان متغیرهای گسسته یا متغیرهای معقوله ای یا متغیرهای کیفی نیز شناخته می‌شوند. یک متغیر طبقه‌ای دارای تعداد محدودی مقادیر متمایز است، یعنی می‌توان آن ‌ها را به دسته ‌های محدود متمایز طبقه ‌بندی کرد. ویژگی‌ها (یا مقادیر فرعی یا زیرمجموعه‌های) یک متغیر طبقه‌ ای از نظر نوع، به جای درجه، مقدار یا سطح یا کمیت متفاوت است. (Nwankwo و Emunemu، 2014).

در متغیرهای طبقه ‌ای، تغییرات متغیرها با دسته ‌بندی ‌های خاصی مرتبط هستند.

به این ترتیب، واریانس در زیرمجموعه‌ های یک متغیر طبقه ‌بندی، تابعی از قرارگیری این مقادیر یا ویژگی ‌ها در دسته‌ های مختلف است نه با توجه به مقیاس اندازه‌گیری. به عنوان مثال، جنسیت را می توان به دو دسته مجزای مرد و زن تقسیم کرد. در اینجا، همه اعضای دسته یا زیر مجموعه به عنوان یکسان شناخته شده و مقادیر یکسانی به آنها اختصاص داده می شود. متغیرهای مقوله ای به متغیرهای اسمی، ترتیبی، دوگانه و چندگانه تقسیم می شوند.

• متغیر های اسمی:  این متغیر ها دو یا چند دسته دارند که در یک ترتیب ذاتی نیستند. دسته بندی مقادیر این نوع متغیر بر اساس برابری یا یکسانی یا تفاوت است. به همین دلیل نمی توان گفت که هیچ مقوله ای بزرگتر یا کوچکتر از دیگری نیست. یک متغیر اسمی در واقع اندازه گیری ها را نشان نمی دهد، بلکه مشخصات زیرگروه ها را نام می برد.

متغیری مانند “حالت مطالعه” می تواند مقادیری مانند “تمام وقت”، “پاره وقت” و “آموزش از راه دور” داشته باشد. نمونه های دیگر از این متغیرها شامل مذهب، جنسیت یا ملیت است.

• متغیرهای ترتیبی: این متغیرها مانند متغیرهای اسمی دارای دو یا چند دسته هستند اما می توان آنها را مرتب یا رتبه بندی کرد. در نتیجه می توان گفت که یک دسته از دسته دیگر بزرگتر یا کوچکتر است. به عنوان مثال، ارتفاع یک گیاه می تواند هر مقداری را در محدوده مشخصی در نظر بگیرد. مثال ‌های دیگر شامل نمرات آزمون، سطح درآمد است.

• متغیرهای دوگانه: این متغیرها تنها دارای دو دسته یا سطح هستند. یک متغیر دوگانه ممکن است ویژگی ‌های مشا بهی با متغیرهای اسمی از نظر نداشتن ترتیب ذاتی داشته باشد. یک مثال خوب آن جنسیت است. این دسته ‌ها احتمالاً مرد و زن هستند. مثال دیگری برای این نوع متغیرها میتواند «کادر کارکنان» باشد که زیرمجموعه ‌های آن می‌تواند «کارمندان ارشد» و «کارمندان جوان» باشد. در موارد دیگر، یک متغیر دوگانه ممکن است ویژگی مرتب‌ سازی رتبه‌ای را در نظر بگیرد.

در موارد دیگر، یک متغیر دوگانه ممکن است ویژگی مرتب‌ سازی رتبه را به خود بگیرد. به عنوان مثال، نمرات آزمونی که معمولاً مقادیر متعددی دارند، می‌توانند به عنوان دسته ‌هایی مانند «بالا» یا «کم» بر اساس یک امتیاز مرزی که محقق برای جداسازی یک دسته از دسته دیگر تعیین می‌کند، تقسیم ‌بندی شود. با این حال، تبدیل یک متغیر دوگانه واقعی به یک متغیر چندگانه امکان پذیر نیست.( A worh, Babalola, Gbadegesin, Isiugo-Abanihe, oladiran and Okunmadewa, 2006.)

ورته لیکنې

ګډون وکړئ
خبرتیا غوښتل د
guest
0 Comments
Inline Feedbacks
ټولې تبصرې کتل
Back to top button
0
ستاسو نظر مونږ ته دقدر وړ دی، راسره شریک یې کړئx
()
x