نظــر

چالشهای فرا راه تطبیق نورم های سازمان تجارتی جهانی در سکتور تجارت افغانستان

نویسنده : احمدالله (حکیمي)

استاد رهنما : پوهنیار زین الله ( صادقي)

چکیده:
تحقیق حاضر تحت عنوان (چالش های فراه راه تطبیق نورم های سازمان تجارت جهانی در سکتور تجارت افغانستان) میباشد. سازمان تجارت جهانی یک سازمان بین اللمی است که قوانین جهانی تجارت را تنظیم واختلاف های بین اعضا را حل وفصل می کند.هدف عمده این سازمان ایجاد تسهیلات برای صادرات و واردات کالا وخدمات بین کشورهای عضو از طریق رفع موانع تعرفه های گمرکی می باشد.

باتوجه به مطالب مذکور تحقیق حاضر به دنبال یافتن چالش های تطبیق نورم های سازمان تجارت جهانی در سکتور تجارت افغانستان می باشد. افغانستان از زمان های دور به این سو گرفتاری چالش های تطبیق نورم های سازمان تجارت جهانی در سکتور تجارت افغانستان میباشد و هر روزرنج های فراوانی را دارد متحمل میگردد.

نبود امنیت ، اقتصاد مافیایی و فساد اداری چالش های تطبیق نورم های سازمان تجارت جهانی در سکتور تجارت افغانستان بزرگ است که در تمام بخش های اقتصادی ، اجتماعی ، فرهنگی و سیاسی تاثیرات خود را داشته است.
با وجود تلاش های طولانی بین المللی برای احیای اقتصاد افغانستان، در یک گزارش جدید گفته می شود که سکتور خصوصی اقتصاد این کشور هنوز نتوانسته است توانایی بالقوه اش را به مثابه نیروی محرکه رشد اقتصادی به دست بیاورد.

۱. مقدمه:
موضوع گرایش جهانی به جهانی شدن امروزه در سطح بین الملل به طور جدی ار جانب سازمان ملل متحد و سازمان های تخصصی وابسته به آن مورد حمایت قرار گرفته وبه پیش برده می شود.در بعد اقتصادی جهانی سازی را بطور مشخص می توان مشاهده نمود که سه سازمان صندوق بین المللی پول،بانک جهانی وسازمان تجارت جهانی به عنوان سازمان های تخصصی درحیطه اقتصاد سیاست هایی را درپیش گرفته اند که کاملا در راستای جهانی کردن اقتصاد قرار دارد و چون این سازمان ها به نوعی نقش هماهنگ کننده اقتصاد قرار دارد و چون این سازمان ها به نوعی نقش هماهنگ کننده اقتصاد جهانی را به عهده دارند،لذا با استفاده از ابزار های که در اختیار شان قرار دارد،کشورهای مختلف جهان و به ویژه کشورهای در حال توسعه را به سمت سیاست های که در پیش گرفته اند،سوق می دهند و کشوری که در راستای این سیاست ها حرکت نکند به انحای مختلف تحت فشار قرار می گیرد.بازارهای هدف محصولات صادراتی افغانستان،کشورهای جنوب آسیا به خصوص کشور هند و کشورهای اروپایی می باشد.برای دستیابی به این بازار ها،افغانستان مجبور است که از دهلیز پاکستان از سال های پیش به این سو از این ناگزیری افغانستان سوء استفاده نموده و هر موقع که اراده کرده ،موانعی را مقابل محصولات افغانستان ایجاد نموده است.استراتیژی توسعه ملی افغانستان به طور صریح نقش تجارت را برای توسعه اقتصادی متذکر شده وتأکید کرده پیوستن افغانستان به اقتصاد جهانی یکی از اهداف اصلی توسعه این کشور بوده که اولین ومهمترین قدم آن پیوستن به سازمان تجارت جهانی خواهد بود.با این اعتقاد که سازمان تجارت جهانی موجب رشد اقتصادی شده،صادرات را افزایش داده وسرمایه گذاری های خارجی را جذب میکند،افغانستان اقدام به عضویت سازمان تجارت جهانی کرده بود.تقریبا تمامی شرکای تجاری افغانستان در مرکز وغرب آسیا یا عضو سازمان تجارت جهانی بوده یا در شرف پیوستن به این سازمان بودند.عضویت در سازمان تجارت جهانی به افغانستان چانس بیشتری برای تجارت منصفانه وحل مناقشات اقتصادی از طریق مکانیسم سازمان تجارت جهانی می دهد.سازمان مذکور توانست که در مدت کمی اکثریت کشورهای جهان را در خود جذب کند که تا ۳۰ نوامبر ۲۰۱۵ رقم کشورهای عضو به ۱۶۲ رسید ویا عضویت افغانستان در ۱۷ سپتامبر ۲۰۱۵ و کشور لیبریا این رقم به ۱۳۴ کشور رسده است.افغانستان که عضو فعال ودائمی این سازمان می باشد مسئول اصلاح سازی تمامی قوانین تجارتی خود وتطابیق آن با معیارهای سازمان تا پنج سال آینده است.این در حالی است که قوانین افغانستان مخصوصا قانون تجارت افغانستان که از ۱۳۳۶ تا به حال تنها با تعدیلات اندکی قابل تطیق است اما تغییرات و پیچیدگی های بیش از حد تجارت جهانی با مقایسه با قانون تجارت ما هیچ قابل تطبیق نیست و دولت افغانستان مکلف است که قوانین خود را تا پنج سال آینده سروسامان داده و خود را با معیارهای سازمان تجارت جهانی برابر کند.

د حال حاضر به این سوال ها می پردازیم:
۱. آیا توافقات و یکجا شدن افغانستان با سازمان های تجاری جهانی در پیشرفت تجارت افغانستان نقش داشتند یا خیر؟
۲. آیا سکتورهای تجاری افغانستان برای تطبیق نورم جهانی تجارت آماده است یا خیر؟
۳. چه پیشرفت ها در تطبیق نورم سکتور تجارتی افغانستان صورت گرفته؟

روش شناسی تحقیق:
هدف تمام علوم شناخت و درک دنیای پیرامون ما است به منظور آگاهی از مسایل و مشکلات دنیای اجتماعی، روش های علمی تغییرات قابل ملاحظه ای پیدا کرده اند. این روند ها و حرکات سبب شده تا برای بررسی رشته های مختلف بشری از روش علمی استفاده شود. از جمله ویژگی های مطالعه علمی که هدفش حقیقت یابی است استفاده از یک روش تحقیق مناسب می باشد روش تحقیق مجموعه ای از قواعد، ابزارها و راه های معتبر (قابل اطمینان ) و نظام یافته برای بررسی واقعیت ها ، کشف مجهولات و دستیابی به راه حل مشکلات است (خاکی، ۵۳:۱۳۸۰ ) انتخاب روش تحقیق بستگی به ماهیت موضوع ، اهداف تحقیق ، فرض یا فرص های تدوین شده ، ملاحظات اخلاقی و انسانی ناظر بر موضوع تحقیق و وسعت و امکانات اجرایی آن داردو در این مرحله محقق بایستی معلوم دارد که برای مساله انتخابی او چه روش تحقیقی مناسب است (حافظ نیا، ۱۳۸۹) تحقیق خاضر از نظر هدف، کاربردی است.

پیشینه تحقیق:
بررسی اثرات عضویت ایران در سازمان تجاری جهانی بر روی صادرات فرش ، حسن ابراهیمی یزدی، دانشگاه شهید بهشتی.
ارزیابی اثرات عضویت ایران در سازمان تجارت جهانی با تأکید بر کالاهای کشاورزی، منیژه محبی، دانشگاه علامه طباطبایی.
ارزیابی امکان استفاده از توانمندی های صنعت بیمه ایران برای حمایت از بنگاههای تولیدی پس از ورود به سازمان تجارت جهانی، منیرالسادات میراحسنی، دانشگاه آزاد واحد علوم و تحقیقات.
مودل تحقیقی
مدل مفهومی تحقیق:

نتیجه گیری:
سازمان تجارت جهانی ،نه یک سازمان مضر ونه فرشته نجات کشورهای در حال توسعه وطبقات فقیر جوامع است.این سازمان برای گسترش تجارت خارجی در سطح بین المللی به وجود آمد ونه برای تعادل طبقاتی،ابقاء و گسترش حقوق بشر،حمایت از محیط زیست وسایر مسائل مهمی که حتی ممکن است کلیدی باشند.دستیابی وعضویت سازمان تجارت جهانی برای هیچ کشور داروی شفابخش تمامی امراض سیاسی،اقتصادی وفرهنگی آن کشور نیست،ولی می توان گفت که گامی بلند در جهت بهسازی عضویت افغانستان فرصتی است که سیاستگزاران اقتصادی به بهبود ساختار اقتصاد افغانستان وبهره وری وکارایی واز بین بردن رانت وانحصار که با عضویت در تجارت جهانی بر چیده می شوند،بپردازند.در این رهگزر،عضویت حد اقل بهانه ای بر بهبود سیستم های کنترول بهره وری و افزایش راندمان در اقتصاد کشور خواهد بود .ویژه گی های اساسی کشورمان از لحاظ منابع انسانی،اقتصادی و… در شرایطی بسیار مطلوب ودر بسیاری موارد منحصر به فرد قرار دارد و این استعداد و توانایی وجود دارد که بتواند به سرعت خود را به سطوح بالای رقابت در عرصه اقتصادی برساند.این امر نیازمند یک وپشتکار جدی در عرصه مدیریتی وکارشناسی در سطح ملی است.قدم های اساسی همچون رویکرد موجود در سند چشم انداز،نقش اساسی در افزایش ظرفیت توان رقابتی افغانستان در تعامل جدی تر با اقتصاد بین الملل خواهند داشت وبرنامه تدوین شده نیز در جهت هم پیوندی افغانستان با اقتصاد بین الملل قرار گرفته است وبستری برای تسریع توسعه اقتصادی،فرهنگی،سیاسی و اجتماعی این کشور می باشد. در این میان کاهش تهدید ها وآسیب های پیش گرفته واستفاده ار فرصت ها وتقویت آن،زمینه مناسبی برای کاهش آثار منفی حضور در اقتصاد بین الملل و از جمله عضویت در سازمان تجارت جهانی است.افغانستان تمامی تلاش خود ار در راستای پیوستن به سازمان تجارت جهانی بکارگرفته وتمام ابعاد فنی وحسابی واقتصادی آنرا با توجه به وضعیت کشورکارشناسانه ارزیابی نموده وبه تمام پرسش های مطروحه سازمان پاسخ لازم در مذاکرات دوجانبه ارایه گردید وزمینه های مساعد برای بهبود ساختار اقتصادی ورشد سرمایه گزاری در بخش تولید زراعتی-اجتماعی مهیا گردید.با توجه به موارد اشاره شده در بالا و وضعیت خاص کشورهرچند در کوتاه مدت ومیان مدت پیوستن افغانستان به سازمان تجارت جهانی اثر منفی شدید دارد،ولیکن در درازمدت بستگی به سطوح رشد اقتصادی وارتقای توانایی ظرفیت های اقتصادی کشور خواهد داشت.زیرا میزان بهره مندی هر کشور بستگی به قدرت رقابت آن با رقبای در بازارهای بین المللی دارد.افغانستان نمی تواند در دایره نفوذ جهانی شدن وبیرون بماند.بنابراین ناگزیر است تا با برداشتن گام های سنجیده شده واستوار در این راه حرکت نماید. فقط داشتن دیدگاه روشن از جایگاه خود وتسهیلات وموارد انتظار از سازمان تجارت جهانی می تواند میزان برد وباخت را در این معامله وبازی تا حد زیادی مشخص سازد.تاثیرات مثبت ومنفی عضویت افغانستان در سازمان تجارت جهانی بر بخش های مختلف اقتصادی این کشور از سوی کارشناسان ذی ربط مورد تحقیق وبررسی کارشناسی قرار گرفته تا ابعاد تاثیر گذاری عضویت در سازمان تجارت جهانی بر اقتصاد کشور تبیین گردد،به طور مثال در زمینه صادرات و واردات،اشتغال تولید تراز پرداخت ها،سیاست های ارزی،سرمایه گزاری در بخش کشاورزی وصنعت.همچنین در خصوص کاهش اثرات منفی عضویت افغانستان برنامه ریزی شود.در نتیجه می توان گفت که پیوستن کشورهای کمتر توسعه یافته مانند افغانستان،به سازمان تجارت جهانی بیشترین سود نصیب کشورهای توسعه یافته میشود،چون کشورهای توسعه یافته در مزیت نسبی از نگاه تولیدات وقدرت اقتصادی نسبت به کشورهای کمتر توسعه یافته قرار داردند.پیوستن کشوری مانند افغانستان به این سازمان زمانی موثر است که صنایع داخلی به صورت نسبی قدرت رفع نیازمندی بازارهای داخلی را داشته باشد.حال که افغانستان عضویت این سازمان را کسب نموده است،نیاز است که دولت بربهبود امنیت وبالا بردن کیفیت محصولات داخلی به هدف راه یابی به بازارهای جهانی وایجاد تسهیلات به سرمایه گذاران داخلی وخارجی تمرکز کند تا بتواند از مزایای عضویت در سازمان تجارت جهانی سود ببرد.اگر افغانستان در وضعیت فعلی بماند، نه تنها عضویت در سازمان سودآور نیست،بلکه به تولیدات داخلی به شدت صدمه می زند.علاوه بر آن باعث کاهش بیشتر ارزش پولی،تورم قیمت ها و ورشکستگی بنگاه های داخلی خواهد شد که در نتیجه وابستگی به کالاهای خارجی شدت یافته وافغانستان بازار مصرفی تولیدات خارجی باقی خواهد ماند.
پیشنهادات
۱- مطالعه بیشتر در مورد پیوستن به این سازمان صورت گیرد به طوریکه سودمندی یک کشور در آن به اثبات برسد.
۲- یک کشور قبل از پیوستن به این سازمان باید مقدمات را برای پیوستن به آن فراهم آورد . حد اقل قدرت رقابت را با جهان خارج داشته باشد و از صادرات متنوع بر خوردار باشد. ( چون میزان بهره برداری هر کشور از سازمان تجارت جهانی مربوط به قدرت رقابتی کشور در عرصه تجارت جهانی میباشد).
۳- حمایت از تولیدات داخلی مخصوصاً صنایع نوزاد و بخش زراعت.
۴- استفاده از یک سلسه امتیازات که این سازمان در نیمه دوم قرن بیستم به دولت ها قایل شده است : دولت ها میتوانند خودشان را در برابر اعمال نفوذ گروه های کوچک منفعت طلب حمایت نمایند.که این فرصت از طریق توجه به حق انتخاب و ترجحات عمومی که همه از مفدیت های اقتصادی آن مستفید گردند دریک اقتصاد امکان پزیر است.
۵- عضویت افغانستان در سازمان تجارت جهانی فرصتی است که سیاستگزاران اقتصادی بر بهبود ساختار اقتصاد افغانستان وبهره وری کارایی و ازبین بردن رانت وانحصار که با عضویت در تجارت جهانی بر چیده میشوند بپردازند.
۶- اففانستان با استفاده از این فرصت بتواند به سرعت خود را به سطوح بالای رقابت در عرصه ی اقتصادی برساند.
۷- عضویت در سازمان تجارت جهانی بستری خوب برای توسعه اقتصادی،فرهنگی،سیاسی واجتماعی میباشد.
۸- در زمینه صادرات و واردات،اشتغال تولید تراز پرداخت ها،سیاست های ارزی،سرمایه گزاری در بخش کشاورزی وصنعت.همچنین در خصوص کاهش اثرات منفی عضویت افغانستان برنامه ریزی شود.
۹- حال که افغانستان عضویت این سازمان را کسب نموده است،نیاز است که دولت بربهبود امنیت وبالا بردن کیفیت محصولات داخلی به هدف راه یابی به بازارهای جهانی وایجاد تسهیلات به سرمایه گذاران داخلی وخارجی تمرکز کند تا بتواند از مزایای عضویت در سازمان تجارت جهانی سود ببرد.

منابع
۱- ابراهیمی نژاد ، مهدی . سال ۱۳۸۰ . سازمانهای مالی وپولی بین المللی . انتشارات : دانشگاه تهران . صفحه ۸۴ – ۱۱۸
۲- پور مقیم ، سید جواد . سال ۱۳۸۲ . اقتصاد بین الملل ، تجارت بین الملل . انتشارات وزارت فرهنگ وارشاد اسلامی تهران . صفحه ۶۰۲ – ۶۱۳
۳- لعل بهاگاواتی ، جاگدیش ناتوار. سال ۱۳۸۴ . دفاع ازجهانی شدن . مترجم : مسعود کرباسیان . انتشارات علمی وفرهنگی تهران . صفحه ۲۹۶
۴- مشبکی ، اصغر. سال ۱۳۸۳ . سازمانهای پولی ومالی بین الملل انتشارات جهاد دانشگاهی تهران . صفحه ۱۵۲.
۵-بی نا (۱۳۸۲)،نقش سازمان بین المللی اقتصادی در فرآیند جهانی شدن وتاثیر آن بر امنیت اقتصادی جمهوری اسلامی افغانستان،تهران:موسسه تدبیر اقتصاد،ص ۱۵۲.
۶- بزرگ،وحید-علی،صباغیان(۱۳۸۴)،جهانی شدن فرصت ها وچالش ها،تهرن:چاپ ونشر بازرگانی،ص ۱۲۵
۷- دکترفریبرز،ریس دانا:جهانی سازی ،قتل عام اقتصادی،۱۳۸۵
۸- سایت سازمان تجارت جهانی WWW.WTO.WEBSITE
۹- سایت انترنیتی:WWW/ir.gov
۱۰- عضویت افغانستان در سازمان تجارت جهانی ،سایت انترنیتی:www.farsi.ru
۱۲- عضویت افغانستان در سازمان تجارت جهانی:www.commerce.gov.af
۱۳- رضایی،حسن (بی تا) ،۱۳۹۰، چشم انداز پیوستن افغانستان به سازمان جهانی بازرگانی،مجله اطلاعات سیاسی-اقتصادی،شماره ۶۸-۲۱۷
ب) منابع انگلیسی:
1. Akaike, H. (۱۹۷۴). A new look at the statistical model identification. IEEE Transactions on Automatic Control, ۱۹, ۷۱۶–۷۲۳.
2. Atukeren, E. (۲۰۰۷). A causal analysis of the R&D interactions between the EU and the US. The BE Global Economy Journal, ۷. doi: ۱۰.۲۲۰۲/۱۵۲۴-۵۸۶۱.۱۳۰۱
3. Baltagi, B.H. (۱۹۹۵). Econometric analysis of panel data. Chichester: Wiley
4. Banik, A., & Bhaumik, P.K. (۲۰۰۵). Neighbourhood Revisited: Explaining Japanese Foreign Direct Investment in the BIMSTEC Region. CSIRD Discussion Paper: ۹/۲۰۰۵. Retrieved from https://www.researchgate.net
5. Bhattacharya, S.K., & Bhattacharya, B.N. (۲۰۰۷). An empirical analysis on prospects and challenges of BIMSTEC-Japan trade integration. Journal of Asian Economics, ۱۸, ۵۰۹–۵۳۶.
6. Granger, C.W. (۱۹۶۹). Investigating causal relations by econometric models and cross-spectral methods. Econometrica: Journal of the Econometric Society, ۳۷, ۴۲۴–۴۳۸.

ورته لیکنې

ګډون وکړئ
خبرتیا غوښتل د
guest

0 Comments
Inline Feedbacks
ټولې تبصرې کتل
Back to top button
0
ستاسو نظر مونږ ته دقدر وړ دی، راسره شریک یې کړئx