نظــر

عوامل و پیامد های مهاجرت در افغانستان

 با توجه به اهمیت حفظ نخبگان در کشور امارت اسلامی  مسولیت دارد تا حس مالکیت کشور برای آنها بر گرداند ، ایجاد شایسته سالاري، توجه به تخصص و همچنان سهیم ساختن آنها در تصامیم خورد و بزرگ – تامین رفاه و حمایت از آنها و ادغام  دوباره آنها را در جامعه از مسولیت های مهم و ملي و وطني امارت اسلامی  میباشد .

عوامل و پیامد های مهاجرت در افغانستان

رحمت الله فیضان

(عوامل و پیامدهای مهاجرت در افغانستان ، با تمرکز بر موج اخیر و مهاجرت نخبگان از کشور) عنوان اثرپژوهشيوتحقیقی بسیار موثر و مثمر از گروه محقیقین شورای مختصصان هرات که ، پوهندوی دکتر نجیب‌الرحمن حدید، پوهنیار هارون حکیمي ، پوهنیار راضیه طبیب‌زاده، نذیراحمد سدید و عبدالرحمن کریمی در پنج فصل و ۲۲۳ صفحه نگاشته شد  و تازه رونمایی گردید.

 در این اثر  مهاجرت و پیامدهای گسترده  آن به بحث گرفته شده که شامل  مفهوم مهاجرت ، انواع مهاجرت ، ابعاد مهاجرت ،روندهای جهانی مهاجرت ، فرصت ها و تهدیدات مهاجرت برای کشور های مبدا و مقصد ، مهاجرت نخبگان یا فرار مغزها ، امواج مهاجرت در تاریخ افغانستان ، پیامدهای موج اخیر مهاجرت برای افغانستان ، پیامدهای سیاسي و اقتصادي مهاجرت ، پیامد های اجتماعی ، فرهنگی و آموزشي و بسیاری از موضوعات مهم که مرتبط به مهاجرت است  دراین اثر تحقیقي و پژوهشي تحت بحث و موشکافی قرار گرفته است .

کارهای تحقیقي و پژوهشي شورای متخصصان هرات به صفت یک نهاد علمي و تحقیقي ستودنی است و امید وارم که هم  از جانب دولت وهم از جانب نهاد های اکادمیک حمایت و تشویق گردد تا در آینده با علاقه و ذوق به تحقیقات خود به نحو احسن و سازنده ادامه دهد.

حقیقت این است که جهانی شدن و تبدیل شدن جهان به یک دهکده،زمینه ارتباطات اجتماعی را در سراسر جهان گسترش  دا ده و همین موضوع سبب شده که مهاجرت ها در سطح جهان آسانتر گردد .

افغانستان هم به مثابه  یک خانواده مرتبط به دهکده جهانی از این مهاجرت ها باالخصوص مهاجرت اشخاص نخبه و متخصص مستثنی نیست .

ما در کشور های همسایه خود هم می بیم که افراد نخبه و متخصص بنا بر عوامل مختلف کشور خود را ترک میکنند و بدنبال یک زندگي نسبتا آرام و مصون میگردند .

ولي قضیه مهاجرت افغانها و متخصصین افغاني متفاوت است، قابل مقاسیه با مهاجرت دیگر کشورهاخصوصا کشورهای همسایه یا جهان سوم نمیگردد .

اگر به عقب برگردیم میبینم همزمان با آغاز کودتای ۱۳۵۷ حذف فزیکي و یا مهاجرت اجباري افغانها که شامل متخصصین و نخبگان هم بودآغاز و این پروسه تا امروز جریان دارد .

واسلی متروخین ریس ارشیف کی جی بی در یاداشت های خود مینویسد که در حاکمیت نور محمد تره کي و حفیظ الله آمین صدها نخبه ، متخصص و اساتید پوهنتون ها و مکاتب از بین برده  شدند ،و یا به ترک وطن مجبور شدند  .

همچنان درزمان جنگهای داخلي که در افغانستان خصوصا در کابل رخداد موج عظمی از مهاجرت افغانها بسوی ایران و پاکستان سرازیر شدند ،  مراکز عملی و اکادمیک در کابل عملا به سنگر های جنگسالاران تبدیل گردید،  موج عظیمي از متخصصیین و اساتید پوهنتون ها و مکاتب به شکل گروهي  مجبور به ترک وطن شدند .

بعد از سال ۲۰۰۱ یکتعداد شان  به وطن پس  برگشتند ولي متاسفانه همان حس وطنی دوستي قبلي دروجود شان احساس نمی شد،  در سال ۲۰۲۱ همزمان با خروج نظامي ایالات متحده از افغانستان نقطه عطف دیگری در تاریخ پرفراز فرود مهاجرت خصوصا کادرعلمي به حساب مي آید .

این موج به لحاظ کیفیت و شیوه (ترک وطن ) با همه انواع پیشین خود متفاوت به نظر می رسد . در اسد سال ۱۴۰۰ با قدرت رسیدن مجدد امارت اسلامی و خروج نظامیان امریکا یی و ناتو از افغانستان بسیاری از شهروندان کشور،  به ویژه اساتید پوهنتونها و مکاتب ،روزنامه نگاران ، زنان و بخشی از کارمندان دولتی سابق تحت برنامه (تخلیه ) ایالات متحده و شرکای بین المللی در افغانستان از افغانستان خارج شدند .

به نظر شخصي بنده گسترش مهاجرت خصوصا مهاجرت افراد نخبه و متخصص در قدم اول از احساس بی ثباتی و نا امنی سر چشمه میگیرد ، در قدم دوم افت حس تعلق به سر زمین است ،همچنین کاهش آزادی های اجتماعی وفرهنگی و نبود شغل های مناسب هم سبب شده که افراد نخبه و متخصص دلبستگی چنداني به کشور خود نداشته باشد .

مهاجرت متخصصین و فرار مغزها که در ابتدا شامل خروج سرمایه های مالي و بشري میشود که هم از لحاظ مالي و هم از لحاظ نیروی بشری بسیار مخرب و مضر برای کشور ما تمام میشود ، و در دراز مدت این روند  تبدیل به یک بحران و چالش برای نظام حاکم میگردد از جمله تشکیل  جامعه ها و گروها  تحت عناوین   روشنفکري و جامعه های مدنی  خارج از کشور که بدنبال تغیر ماهیت تمدنی میشود و ثبات سیاسي کشور را از راه دور به مخاطره مي‌اندازند میشود .

 

 

 

ورته لیکنې

ګډون وکړئ
خبرتیا غوښتل د
guest

0 Comments
Inline Feedbacks
ټولې تبصرې کتل
Back to top button
0
ستاسو نظر مونږ ته دقدر وړ دی، راسره شریک یې کړئx