پښــــتو ادب

د مصباح اللغات (عربي – پښتو) قاموس پيژندنه

د مصباح اللغات (عربي – پښتو) قاموس پيژندنه
ترتیب عبدالکریم راحل

سریزه
الحمدلله رب العالمین والصلواة والسلام علي اشرف الانبیاء والمرسلین وعلي اله واصحابه اجمعین.
اما بعد؛ د قاموسونو اړتیا ته په کتو سره ویلای شو، چې د یوې ژبې د کلماتو او اصطلاحاتو د پېژندنې لپاره قاموس لیکنه او قاموس ژباړنه یو اساسي او د ژبې د تقویې بنسټیز خدمت بللای شو، په دې برخه د (عربي – پښتو) قاموسونو له جملې مصباح اللغات قاموس یوه ډېر ارزښتناک او اساس قاموس دی، چې په پښتو ژبه کې یې بله بېلګه شتون نه لري، چې د لغاتونو د شمېر او ډول له مخې له دې قاموس سره سیال وي. دا قاموس د عربي ژبې د ټولو اړینو لغاتونو ماناوې بیانوي او اړوند مثالونه او د لغاتونو جمع حالتونه بیانوي.
په هر حال په دې مقاله کې د مصباح اللغات (عربي – پښتو) قاموس لنډه پېژندنه، ځانګړنې، د لغاتونو مثالونه او همدارنګه اړوندې ځینې ستونزې بیان شوې دي.

د قاموس پېژندنه:
نوم: مصباح اللغات (عربي – پښتو قاموس)
تألیف: ابوالفضل مولانا عبدالحفیظ بلیاوي
ژباړه: مولوي هدایت الله صافی
چاپ کال: ۱۴۴۱ هـ ق
چاپ ځای: پېښور رحمانیه خپرندویه ټولنه (مکتبه)
د کتاب په پيل کې د مترجم (هدایت الله صافي) خبرې دي، ورپسې د لومړي جلد فهرست او بیا د رموز او اشاراتو برخه ده، له هغه وروسته د لغاتونو برخه راځي.

ځانګړنې:
۱. تر 50000 زیات عربي لغتونو پښتو معنی او پېژندنه
۲. د عربي او پښتو لپاره جلا جلا فونټ/ ساده او بولډ
۳. د ځینو لغتونو لپاره د مثال راوړل.
۴. د عربي مذکر او مونث لغتونو ښه پېژندنه
۵. د هر کلمې جمع حالت راوړل
۶. په پای کې د ضمیمي په نوم د المنجد جدید او القاموس العصري څخه د دوه زره الفاظو او اصطلاحاتو منتخبه برخه

د ژبې له پلوه د قاموس ډول
– دوه ژبېز قاموس (اصل: عربي – اردو)
– اوسنی حالت: عربي – پښتو

د چاپ کچه یا اندازه
– مصباح اللغة د خپلو ځانګړنو له مخې په معیاري قاموسونو کې راځي.

د فزیکي جوړښت له پلوه د قاموس ډول
– د کاغذ پر مخ چاپ شوی قاموس دی.
– دوه جلده (لومړی جلد ۸۶۰ صحفې، دوهم ۸۸۱ صفحې)
– لومړی جلد له (الف – ظ)
– دوهم جلد (ع – ی) او ضمیمه
– PDF شکل یې هم شتون لري.

د کارکوونکو څرنګوالی:
– طالب العلمان.
– عادي زده کوونکي
– د شرعیاتو محصلین
– د عربي ژبې زده کوونکي
– د عربي ژبې مینوال او له عربي ژبي سره سروکار لرونکي کسان

مثالونه:
القُفة: وچه ونه، وچ کدو، د تبر غوندی یو شی، وچته زمکه، د کهجورو د پاڼو ټوکرۍ. (ج)، قُفَّف (۲ ج، ۲۸۸ ص)
المِنْکَاش: د کوهي د صفا کولو اله. (ج) مَناکِیْش (۲ ج، ۶۵۱ ص)
الرَزّاق: روزي ورکونکی. د الله تعالی د اسماء حسني نه دی، (صرف په الله تعالي باندې اطلاق کېږي). (۱ ج، ۴۶۶ ص)
شَدَخَ/ شَدْخًا: د اعتدال نه لرې کېدل. مثال شَدَخَ الراسَ: سر ماتول، نه منل (د مبالغې لپاره) یا سر اوچتول او له اعتدال حالت څخه لیري کېدل. (۱ ج، ص ۶۸۲).

ستونزې:
دا قاموس د خپل جوړښت له مخې د ژباړې په برخه کې ځينې ستونزې لري، چې ممکن د ژباړن د لهجې په سبب او یا هم د پېښورۍ لهجې د غالبیت په سبب وي.
– رموز او اشارت نه کارېدنه؛ یوازې (ج) یعني جمع
بېلګه
– الاَسَدْ. زمری. د نر او مادې د دواړو لپاره استعمالېږي، ویلي شي هُو الاسد، هِي الاسد، ج اُسُود، آسُد او زمرۍ ته البوة هم ویلي شي.
بله بېلګه:
– المَاسِدة: د زمري د اوسیدو ځای یا هغه ځای کوم ځای چې شیر ډیر وي. ج مَاسِد.
– الیَاسِر: اسان، ګس (چپ)، د جوارۍ د ذبیحې غوښه تقسیموونکی منتظم، قصاب، (ج) اَیْسار.

ماخذ:
بلیاوي، عبدالحفیظ، (۱۴۴۱ هـ ق). مصباح اللغات (عربي – پښتو قاموس)، ژباړه: مولوي هدایت الله صافی، پېښور: رحمانیه خپرندویه ټولنه (مکتبه)

 

 

 

ورته لیکنې

ګډون وکړئ
خبرتیا غوښتل د
guest

0 Comments
Inline Feedbacks
ټولې تبصرې کتل
Back to top button
0
ستاسو نظر مونږ ته دقدر وړ دی، راسره شریک یې کړئx