خپل شاګرد ته د امام ابوحنیفه وصیت (۲۵) / د اختلاف اداب

حامد افغان

د اختلاف اداب

نن سبا اختلاف د مسلمان امت ستره ستونزه ګرځیدلې ده په ځانګړې توګه فکري او مذهبي مخالفتونه اوج ته رسيدلي دي آن تر دې پوري چې د یوه امت خلک په ګڼ شمیر ډلو ویشل شوي دي هره ډله یې ځان په حقه او نور ناحقه بولي، هره ډله ځان “فرقه ناجیه ” او نور ګمراه او بېلاري بولي، دا مخالفتونه دومره سخت شوي او زیات شوي دي چې د دې ډلو ډېری وګړو د مسلمانانو له ګډ دښمن (اهل کفر) نه مخ اړولی ده او پخپلو کې سره لاس او ګریوان دي، په همدې غوبل کې مسلمانانو خپل مادي او فکري ځواک پخپلو کې یوه بل ته متوجه کړی ده او په داسي حالاتو کې دوی دا ګیلې او فریادونه هم لا کوي چې ولي مسلمانان تل مغلوب او ماتې خوړلي دي او کفار غالب او برلاسې دي.

اختلاف په انساني ټولنه کې لازمي او ضروري ده او د نظرونو اختلاف د انسانانو په طبعيت کې اغږل شوی ده ځکه بې له دې انسان په هیڅ برخه کې پرمخیون نه شي کولی،لکه پوهان وايي چې اختلاف نظر او نیوکه د یوه رغنده بحث پیل دی، اوس دې ته راځو چې اختلاف د رسول الله صلي الله علیه وسلم په شتون کې د صحابه کرامو په منځ کې هم و وروسته هم د صحابه کرامو په منځ کې په مختلفو زمانو او پېښو کې اختلافات رامنځته شوي دي خو نظري او فقهي اختلاف د هغوی اسلامي ورورګلوي او میني ته هیڅ تاوان نه دی رسولی داراز د تابعینو او د مختلفو مذاهبو د پیروانو په منځ کې هم اختلافاتو شتون لاره خو د هغوی تر منځ اختلاف هم د هغوی اسلامي ورورګلوي نه وه متضرره کړې.

اوس ولې اختلاف زموږ یو بدن په ډېرو ټوټو ویشلی دی؟ اوس ولې نسبة کم فقهي او فکري اختلافات د دې لامل ګرځي چې د امت او مسلمانانو د یووالي دروند مسؤلیت ته خلک شا کوي او خپل کم اختلافات پالي ؟ اوس ولې اختلافاتو دا امت له ټولو قومونو شاته کړی؟ او ولې هرځای د دښمن ښکار او دښمن ته سرټیټی پاتې شوی دی؟ په راتلونکو کرښو کې دې پوښتنو ته ځوابونه لټوو.

د اتفاق او یووالي وجوب

زموږ د موجوده پیر لویه ستونزه داده چې د یووالي او مسلمانانو د خپل منځي اتحاد مهمې فریضې او وجیبې ته هیچا پوره اهمیت نه دی ورکړی، الا ماشاء الله، خپل فقهي او فکري کم او آن د استحباب په صورت کې اختلافات مو پاللی او غځولي دي خو د امت او مسلمانانو د یووالي او اتحاد اهمیت او لزوم ته مو توجه نه ده کړې بناء دلته لومړی د اتحاد او یووالي په اهمیت خبره کوم.

اختلاف په دقیق ډول په دری ډوله ویشو : اختلاف، جدل، شقاق،د دوو کسانو له یوه بل سره د دلیل پر اساس په قول، عمل او حالت کې مغایرة ته ‘اختلاف ‘ یا ‘خلاف ‘ وایي. که د دوو مخالفو ترمنځ مخالفت زیات شي او هر یو کوښښ کوي خپل نظر قوي ثابت کړي او په مقابل لوري خپل نظر ومني دېته مجادله او جدل وایي. که مجادله له خپله حده واوړي او مقابل لوري د حق په کیسه کې نه وي بلکي په یوه بل د غالب کیدلو کوښښ کوي دېته ‘شقاق ‘ ویل کیږي. “ادب الاختلاف لـ طه جابر العلواني “.

د امت یووالی او اتحاد په اسلامي شریعت کې خورا لوی اصل دی امت باید د الله په دین او قرانکریم منګولې خښي ولري او له تفرقه او اختلاف نه ځان وژغوري، الله جل جلاله په قرانکریم کې په دې اصل زیات ټینګار کړی دی او اهل کتابو چې خپل یووالی خوندي نه و ساتلی د هغو یې سخته غندنه کړې ده، داراز په حدیثو کې هم د مسلمانانو په یووالي خورا یات ټینګار شوی دی او د تفرقې او اختلاف یې سخته غندنه کړې ده. شریعت د مسلمانانو یووالي ته دومره اهمیت ورکړی ده چې ګڼ شمیر عبادات یې په اجتماعي شکل لازمي کړي دي د بيلګي په توګه لمونځ یې په جومات کې په جمعه سره ډېر ضروري بللی دی او یواځي کول یې ناروا او ناسم بللي دي آن تر دې پوري چې که ځیني امیران یې آخيري او مکروه وخت ته رسوي هم باید لمونځ ورسره تاخیر کړل شي.

داراز روژه د رمضان د میاشتې په لیدلو سره یوځای په ټولو مسلمانانو ګډه فرض شوې ده بیا په یوه ځای تراويح، د قرانکریم اوریدل او د شوال په لومړي سهار په یوه ځای لمونځ کول ټول د مسلمانانو د یووالي او اتحاد د خوندي ساتلو الهي نغوتې او اشارې دي . زکات چې د اسلام خورا مهم او ستر رکن دی له هغه نه موخه دا ده چې باید د مسلمانانو شتمن او غریبان اړیکه سره ولري، شتمن باید د غریبانو لوږې او بېوزلي احساس کړي او د خپلې شتمني معلومه برخه هغوی ته ورکړي. او حج هم په معلوم وخت او معلوم ځای کې د دې له پاره لازمي شوی دی چې د زمانې په اوږدو کې هر کال باید مسلمانان سره یو ځای او دا ستر عبادت په یوه ځای سر ته ورسوي، د مسلمانانو د دې سترې غونډي لویه موخه همدا ده چې د نړۍ د مختلفو سیمو مسلمانان د یوه بل په حال خبر شي او د اسلامي ورورګلوي او یووالي غوښتنه هم دا ده چې د نړۍ د هرې برخې مسلمانان د نورو په درد او غم ځانونه خبر کړي او هر کال د مسلمانانو د اتفاق او اتحاد تازه کولو او د مسلمانانو د ستونزو لرې کولو له پاره په معلومو سپیڅلیو ځایونو کې الله ته دعا او زاري وکړي.

د نن ټکی اسیا موبایل اپلیکیشن
avatar
  ګډون وکړئ  
خبرتیا غوښتل د