خپل شاګرد ته د امام ابوحنیفه وصیت (۲۶) / د اتفاق او یووالي وجوب

لیکوال: حامد افغان

د اتفاق او یووالي وجوب

داراز شریعت ګڼ شمیر کارونه د دې لامله حرام ګرځولي دي چې هغه د مسلمانانو اتفاق او اتحاد ته ضرر رسوي لکه دوکه او غش، دروغ، مکيمنتري، په چا پوري پوزخند، د چا نخرې کول، یو څوک د یوه شی په اخیستلو بوخت یي بل یې ورنه واخلي، یو څوک له یو چا سره په دوستي کولو بوخت یي بل ورمخته شي ورنه ویې کړي، ښار ته له راتلونکو تجارو د ښار د نرخ په ناخبري کې سودا کول او داسې نور. دا کارونه ځکه ګناه ګرځیدلي دي چې د مسلمانې ټولنې د وګړیو ترمنځ خوابدي، خپګان او سره لیري کیدل رامنځته نه شي او دا ټول د مسلمان امت د یووالي او اتحاد د ټینګ ساتلو مقدمات دي.

داراز (الولاء والبراء) یعني له مسلمانانو سره اړیکې او ورورګلوي او له کفارو بېزاري او ځان نیول؛ په اسلامي شریعت کې ستر او مهم اصل دی د دې هدف دا دی چې مسلمانان پخپلو کې یو موټی، یو صف او سره تړلې ټولنه واوسي، پخپلو کې مینه او خواخوږي ولري، د یوه بل درد او غم خپل وبولي او په دې توګه د امت یووالی او اتفاق خوندچي ولري. نن چې په مسلمانانو کې یووالی کمزوری او اختلافات زیات دي لوی سبب یې د دې عباداتو موخې خبرول دي او د دې ګناهونو پروا نه لرل دي. داراز د هغو قراني او نبوي حکمونو او لارښوونو په اړه غفلت او بې پروایي ده چې د مسلمانانو د یووالي او اتحاد په باره کې راغلي دي، دلته په دې اړه څو ایتونه او حدیثونه را اخلم.

د اتفاق د وجوب په اړه څو ایتونه

1) قرانکریم وایي: واعتصموا بحبل الله جميعاً ولا تفرقوا واذكروا نعمة الله عليكم إذ كنتم أعداءً فألّف بين قلوبكم فأصبحتم بنعمته إخواناً. [آل عمران:102]، یعني او تاسو ټول د الله په دین او په هغه په رایوځای کیدلو او اجتماع باندي منګولې خښې کړئ، تفرقه او اختلاف مه کوئ په تاسو د الله نعمت دریاد کړئ چې کله تاسو سره دښمنان وئ نو ستاسو په زړونو کې یې مینه پیدا کړه او د هغه په نعمت سره تاسو وروڼه وګرځیدلی. عبدالله بن مسعود رضي الله عنه وایي په ایت کې له (حبل الله) نه مراد د مسلمانانو ډله او جماعت ده، د دې ایت په اړه د نورو سلفو علماو له ویناوو هم معلوميږي چې له (حبل الله) نه مراد د مسلمانانو ډله او جماعت ده. تفسير ابن جرير الطبري (4/30-31)، طبعة: البابي الحلبي، سنة: 1388هـ. تفسير القرطبي (4/159).

باید ووایم چې دلته له اجتماع نه مراد په هرشي راجمعه کیدل نه دي مراد بلکي شرعا له اجتماع نه مراد په حق او دین جمعه کیدل مراد دي، داراز د حق په کلمه یوځای کیدل او پخپلو کې مینه او تړون مراد ده لکه امام ابن جریر الطبري رحمه الله په دې اړه وایي: وتمسّكوا بدين الله الذي أمركم به، وعهده الذي عَهِدَهُ إليكم في كتابه إليكم من: الألفة، والاجتماع على كلمة الحق، والتسليم لأمر الله “. تفسير ابن جرير (4/30).

2) داراز قرانکریم وایي: إنما المؤمنون إخوة. [الحجرات:10]، یعني بېشکه مومنان پخپلو کې سره وروڼه دي، لکه د یوه مور او پلار زیږولیو انسانانو ترمنځ ځکه مینه او محبت وي چې وینه او ګټې یې سره شریکې وي داراز د مسلمانانو تر مانځه هم د نیا اوداخرت ګټې او ګڼ شمیر منافع سره شریک دي. د دې ایت پر اساس په اسلام کې “اسلامي ورورګلوي ” لوی او محترم اصل دیاصل او له برکته یې تر ننه پوري په مسلمانانو کې یو څه اغیز او اثر لا شته.

3) بل ځای قرانکریم وایي: شرع لكم من الدين ما وصّى به نوحاً والذي أوحينا إليك وما وصينا به إبراهيم وموسى وعيسى أن أقيموا الدين ولا تتفرقوا فيه}[الشورى:13]. یعني تاسو ته هغه دین شریعت او ژوندلاره ګرځول شوی دی چې نوح ته یې وصیت شوی و او هغه چې تاته مو د وحي له لارې رسولی دی، او ابراهیم او موسی او عیسی ته مو ورکړی و چې دین قائم کړئ او تفرقه او اختلاف مه په کې کوئ.

امام السعدي رحمه الله د { وَلا تَتَفَرَّقُوا فِيهِ } په تفسیر کې لیکي: یعني دین په اصولو او فروعو کې اتفاق وکړئ او کوښښ وکړئ چې د مسائلو په سر اختلاف در کې را نشي او ډلې ډلې ونه ګرځئ چې بیا د یوه بل دښمني ته ملاوې وتړئ . تفسیر السعدي. ابن کثیر رحمه الله لیکي: الله ټولو انبیاو علیهم السلام ته د اتفاق او یووالي وصیت کړی دی او له افتراق او اختلاف نه یې منعه کړي دي . وصّى الله تعالى جميع الأنبياء -عليهم الصلاة والسلام- بالائتلاف والجماعة، ونهاهم عن الافتراق والاختلاف “. تفسير ابن كثير (4/109). که څه هم په دې اړه نور ډېر ایتونه راغلي دي خو موږ په دې دریو ایتونو بسنه کوو.

د نن ټکی اسیا موبایل اپلیکیشن
avatar
  ګډون وکړئ  
خبرتیا غوښتل د