د الله لفظ او دخدای لفظ کې فرق

انجینر نورالله خان احمدزی
باید پوه شئ چې لفظ د الله دا عربي لفظ ده او لفظ خدا په فارسي او خدای په پښتو دی، د ټولو معنی ده حق معبود، خو په استعمال کې یې دومره توپیر دی، چې لفظ د الله او استعمال یې په عربي، فارسي، اردو، پښتو او ټولو ژبو کې عام دی، لیکن لفظ د خدا یا خدای یوازې عجمي ژبو سره مخصوص ده.

دواړه مترادف الفاظ دي او یوه معنې ترې اخیستل کیږي: لفظ الله د الله جل شانه ذاتي نوم دی او خدای اسم صفت دی. پخواني ادیانو کې هم الله د مختلف نومونه د صفت په حیث اخیستل کیدل او معنې کې يې فرق نه وو. یعني الله ته منسوب نومونه وو چې د شرک څخه پاک وو. په پښتو کې موږ څښتن تعالی وايو همداسې په دري یا فارسي کې خدای چې معنې يې الله راځي.

الله تعالی دڅښتن تعالی لفظی اومعنوی اسم دی او (خدای)چی په اصل كې خود آی دی په معنی د (خپله راغلی) دی دالله تعالی معنوی اسم دی یعنې اسم صفتی دی. مقصد داچې الفاظ مترادفه دي او معنی یې واحده ده.

لنډه دا چې لفظ د الله عام ده هم په عربي او هم په عجمي ژبو کې عام دی او خدا یا خدای له عجمي ژبو سره خاص دی. دوهم توپیر یې دادی چې لفظ د الله حق معبود لپاره کارول کیږي او پدې کې د علماوو اختلاف نشته لیکن لفظ د خدا یا خدای استعمال مختلف فیه ده یعنې ځینې علماء یې پر جواز او ځینې یې پر عدم جواز قائل دي. وګورئ مآرب الطلبه ص: ۱۹). والله اعلم



7 تبصرې

  1. ولې خلک په شک کې اچوئ! داسې ووايه چې د خدای نوم اخيستل ناجائز دي، خدای د الله جل جلاله نوم نه دی. الله جل جلاله فرمايي چې د الله له پاره ښايسته نومونه دي په هغې ور ځنې دعا وغواړه، د خدای نوم نه په قرآن او نه په أحاديثو کې راغلی دی، تا کله اورېدلي دي چې په قرآن کې راغلي وي چې الحمد لخدای. بلکه داسې راغلي دي چې الحمدلله.
    د خدای نوم د الله جل جلاله نوم نه دی. د الله جل جلاله خپل نومونه او صفتونه دي. لکه الرحمن، الرحيم، المالک، القدوس، الرازق.
    خود آۍ معنا هم غلطه ورکوي.

  2. اختیارالله (مومند)

    (وقولوا للناس حسنا) الایه . دا زمونږ د ټولو مسلمانانو ورونو دنده ده چی خلکو ته سمه لار وښایو :
    زه د محب ورور نظر تاییدوم پدی دلیل چی الله سبحانه وتعالی ټول ښکلی نومونه په قرآن او سنت کی موجود دی او باید به هغی باندی اکتفا وکړو بله مهمه خبره دا چی الله باندی اجر درکول کیږی او به خدای ویلو اجر نه درکول کیږی ځکه د حدیث شریف مفهوم دی (هر څوک چی یو حرف د قرآن ولولی نو دهغه لپاره لس نیکی دی او دا آلم یو حرف ندی بلکه دری حرفونه دی ) نو پایله دا شوه چی د خدا یا خدای لفظ ایرانیانو ګمراهانو د ځآن نه جوړ کړی دی .

  3. عبدالغفارجُبیر

    والله جل جلاله ته (خدای يا خدا) ويل څنګه دی؟
    مخکي موداپه ثبوت ورسول چې دټولی نړۍ دخالق اومالک جل جلاله اسم ذات (الله)دی، اوداپه عربي کي، اوافضله هم دانوم دی چې ورب العزت جل جلاله ته (الله ) وویل شی داځکه چې په قرانکریم کي راغلی دی:
    (بنی اسرآئیل ۱۱۰)
    ژباړه:ووایه (ای محمده!دوی ته) وبولی تاسی الله یاوبولی تاسی رحمن هریونوم ئې چې وبولی نوده لره دی نومونه ډیرښه.
    دقرانکريم دنزول مخکي و(الله جل جلاله) ته کوم نومونه استعماليدل؟
    اوس موږودې خبرې ته متوجه کيږوچې قرآن کریم دنزول څخه مخکي انبیاء دالله جل جلاله لپاره کوم نوم استعمالوی، داخوپه عربی کي دی، دقرانکریم دنزول څخه مخکي چې کوم الهی کتابونه مخکي نازل شوی دی هغه عبارت دی له (تورات، انجیل اوزبوراوصحیفوڅخه) څخه، هغه ریښتنی تورات، انجیل اوزبواوس نشته چې دانړیواله منلې اوکوټلی خبره ده، اودااوسنی بایبل چې دعیسایانواویهودوپه ګډه مقدس کتاب دی دادوی وایی چې (۴۰) لیکوالانولیکلی دی، اوکه چيری بایبل خلاص شی نووهرکتاب ته ئې دلیکوال نوم لیکلی لکه انجیل متی،انجیل یوحنا، انجیل مرقس ، انجیل لوقا، دپولس خطونه اوداسی نور… اودځینولیکوالانونومونه لاورک دی، خوبیاهم زه دهغه عالم وڅرګندنوته راځم چې هغه خپل ټول عمرد عیسایت اویهودیت په مطالعه کي تیر کړیدی خولې ئې توی کړیدی اوکتابونه ئې ورباندی لیکلی دی،چې هم په یونانی ژبه اوهم په عبراني ژبه پوهیدی، چې زه یوه داسی عالم نوم اخلم چې کيدای شی ټول ورسره اشنایاست، مرحوم شيخ احمدديدات رحمة الله عليه دی پخپل یوکتاب کي (What is his name?) کي لیکي:
    په عبرانی ژبه کي والله جل جلاله ته (El, Elah, Eloh) (اِل، اِلاه، الوه) ورته وایی، یعنی هغه دعربي ژبې څخه مخکي والله جل جلاله ته دانومونه کاریدل چې په اوسني بایبل کي ئې هم موندلای شی، لکه:
    الوهی الوهی لماشبقتنی (مرقس: ۱۵: ۳۳)، (اردوانجیل مقدس ګډئنز انټرنیشنل پاکستان ۲۰۰۹)
    الاهی الاهی لماشبقتانی (مرقس ۱۵: ۳۳) کلام مقدس پاکستان کاتهولک بایبل کمیشن ۲۰۰۷
    ایلی! ایلی! لماشبقتنی؟ ( انجیل شریف اول جیبی چاپ ۱۹۹۶)
    یاالله یاالله لماترکتنی؟ (عربی بایبل، ۲۰۰۵)
    داتوری عبراني ژبه ده اوژباړه ئې داسی ده:
    ژباړه: زماخدایه! زماخدایه! تاولی زه پریښودلم؟
    په ځینوبایبلوکي په اصلي عبراني ژبه سره دی اوپه ځینوبایبلوکي یی ژباړلی دی، له دې څخه علاوه دیعقوب علیه السلام نوم (اسرائیل) دی چې ژباړه ئې ده (عبدالله)،په اسرافیل، عزرائیل اوجبرائیل کي هم داعبرانی تور(ایل) استعمال شویدی، له دې څخه مطلب دادی چې دالله څخه ماسوانورنومونه هم استعمالیدل داچې دحضرت ادم علیه څخه نیولی ترفخرالموجودات صلی الله علیه وسلم پوری به څومری نومونه ورته استعال شوی وی په دی باندی یوالله جل جلاله ښه خبردی اوبس
    په جنوبی افریقاکي په زولوژبه کي والله ته (uMVELINQANGI) وایی، چې په عربي ژبه ئې ژباړه (والله غنی) دی، اوهمدارنګه په زولوکي (uNKULNKULU) استعمالیږی چې ژباړه ئې ده (عظیم) ترټولولوی، ترټولوسپیڅلی اوترټولوغوره. په یوناني ژبه کي والله ته (Kyrios) وایی چې معنائې ده څښتن، او(Theos) هم ورته استعمالیږی چې معنائې دپښتوژبی وخدای ته ورته ده یهودورته (Jehovah) (جهواه، یهواه)ورته وایی چې د(یهودا) څخه اخیستل شوی دی، اوخدای ته وایی په عبراني نسخوکي دبایبلو(۶۰۰۰) ځلی د(ایلاه) او(یهوا) توری راغلی دی دالله لپاره، یوکتاب پردې موضوع باندی لیکل شوی دی Muhammad in World Scriptures چې سل پاڼې دخدای پاک دنومونوډکي دی، چې ۱۵۵ نومونه پکښی دی، په دې نوموکي دجنوبی اسټرلیاخلک یونوم دخدای لپاره استعمالوی چې (Atnatu) دی، اودالفظ دبې ضرورته ، بی خوارکه اوبی څښاکه په معنا دی، یعنی خدای نه چاته اړتیالری، نه وخوراک اونه هم وڅښاک ته اړتیالری .
    د(خدای اوخدا) لفظ دالله جل جلاله لپاره استعمالول روادی
    نوددې څرګندونوڅخه موموخه داده چې والله جل جلاله ته (خدای یاخدا) ویل هم روادی، که دانومونه اسم ذات نه دی نوپه صفاتوکي به دالله خوضرورراځی، اوس دخدای یاخدادنامه باندی نوره رڼا اچوو:
    داښکاره خبره ده چې د(خدای یاخدا) دعربي لفظونه نه دی بلکې دافارسي لفظ دی، چې دعربي ژبې د(رب) په معنااومفهوم سره دی، او(رب) په اسماء الحسنی کي شامل دی اوپه قرانکریم اواحادیثوکي راغلی دی، په فارسی اواردوژبوکي ئې ژباړه (خدا) دی له همدی کبله والله جل جلاله ته خداویل درست دی اوزموږمخکنیواکابروهم دالفظ استعمال کړیدی.
    د(خدای) ژباړه دالله جل جلاله داسم ذات (الله)نه دی، اونه هم دالله داسم ذات (الله) په یوه ژبه ژباړل کيدلای شی بلکې دالله دنورواسماء الحسنی ژباړه کيږی، (خدا) دالله اسم ذات نه دی دافارسی ژبی توری دی چې معنائې د(مالک، صاحب، اغااوواجب الوجود) ده.
    د(خدا) توری چې (خ) پیښ ولری د(صاحب اودمالک) په معنادی، د(خدا) توری دوولفظوڅخه جوړشوی دی (خود) او( آ) چې دادامرصیغه ده، په فارسی کي دااوصول دی چې دامرصیغه داسم سر راشی نواسم فاعل ورڅخه جوړیږی، نو(خودآ) یعنی پخپله راغلی، یعنی دخدای په ظهورکي خدای جل جلاله دبل چاومرستې ته محتاج نه دی، دامضمون په (رشیدی) او(خیابان) کتابونوکي هم راغلی دی اوپه سراج اللغات کي هم رانقل شوی دی دامام فخرالدین رازی رحمة الله علیه څخه.
    که خدای مطلق استعمال شی نوپربل چائې اطلاق نه کيږی اوداضافت سره استعمال شی بیاکيدای شی لکه دخدای کور اونور…
    بله خبره داده چې موږچې کله په پښتوکي (خدای ) لیکونو موږورسره (پاک، یاجل جلاله) ورسره لیکو چې ددې اطلاق بیاپرهیچانه کيږی بیله یوه الله جل جلاله څخه، یاکله موږپه پښتو کي د(څښتن) توری استعمالووچې ددې سره هم (تعالی، یاجل جلاله) لیکل کيږی، یاپه فارسی ژبه کي د(خدایاخداوند) سره (لایزال، متعال اوجل جلاله) لیکل کيږی، چې مطلب داورڅخه راځی چې دالله جل جلاله دنامه څخه ماسوا د(خدای، خدا) توری استعمالوروادی، خوالبته فضیلت دالله ډیردی.

    • محترم ورور جبیر صاحبه ! ډیره ډیره مننه جزاک الله تعالی خیر الجزاء ډیره حقه او ثابته لیکنه دی کړۍ ده ستاسو د تأیید په مناسبت دا فتوی د علماؤ کرامو دلته مښلوم چې ناخبره خلګ د ناسمو حکمونو څخه متأثر نسی او پر مسلمانانو د ناجایزو کارونو او شرک حکمونه ونه لګوی هغه فتوی داده :
      فتوى رقم (8115) :
      س: أريد أن أقدم إليكم سؤالا قد اختلف العلماء فيه عندنا وهو مما علمنا من كتاب الله وسنة رسوله صلى الله عليه وسلم أن صفات الله تبارك وتعالى توقيفية فنثبت ما أثبتها الله تعالى وننفي ما نفى الله تعالى ونسكت عما سكت عنه الله تعالى إما في كتابه أو بلسان نبيه صلى الله عليه وسلم فهل يجوز أن يسمي الله أحد بغير اسمه مثل (خدا) بالفارسية، أو (خداي) بالبشتو، أو (كاد) بالإنجليزي وغيرها من الأسماء، وهل يكون من ذكر الله بغير اسمه الثابت في الكتاب والسنة ملحدا كما قال تبارك وتعالى: {وَذَرُوا الَّذِينَ يُلْحِدُونَ فِي أَسْمَائِهِ} (1) أو لا؟ ومن العلماء من يقول يجوز هذه الأسماء ويستدلون بجبرائيل ويقولون (إيل) اسم لله بالعبرانية فإذا جاز بالعبرانية تغيير الاسم فيجوز أيضا بلغة أخرى، فهل يصلح هذا التأويل أم لا؟ وهل يجوز تغيير أسماء الله بلغة أخرى غير العربية أم لا؟ أفيدونا جزاكم الله خيرا
      __________
      (1) سورة الأعراف الآية 180
      ج تجوز ترجمة أسماء الله لمن لا يعرف اللغة العربية بلغتهم إذا كان المترجم بصيرا للغتين، كما يجوز أن تترجم لهم معاني الآيات القرآنية والأحاديث النبوية لتفهيمهم الدين.
      وبالله التوفيق. وصلى الله على نبينا محمد، وآله وصحبه وسلم
      اللجنة الدائمة للبحوث العلمية والإفتاء
      عضو … عضو … نائب رئيس اللجنة … الرئيس
      عبد الله بن قعود … عبد الله بن غديان … عبد الرزاق عفيفي … عبد العزيز بن عبد الله بن باز

  4. محب خان د جبیر سیب لیکنه وگوره دیر شکلی او محقق خبره یی کری
    خو له تعصب سخه لاس واخله په سره سینه وگره دلیل واوره
    او قران ریشخند پریگده چی الحمد للخدا .
    زمونگ سومره عالمان که هغه وهابیان وی حنفیان وی شیعه گان وی زیاترو د خدای لفظ روا بو خو ته د زکام شربیت بیا بل سه وایی
    لیس منا من دعا الی عصبیه

  5. بسم الله الرحمن الرحیم الله پاک باید په داسی نومونو ونومول شی کوم چی په قران کریم کی راغلی دی چی شمیر یی ټولو مسلمانانو ته معلوم دی 99 دی پدی نومونه سره یو مسلمان ته ثواب هم او د الله پاک حقیقی نومونه هم دی او خدای خو په ټول قران کریم کی ندی راغلی نو ولی الله پاک ته داسی نوم ورکړل شی

  6. الحاج استاذ بیانزی

    زه هم دا خبره تاییدووم چه د خدای لفظ په قران کی نه دی ذکر شوی، ځینی وایی چه له خود رایی او ځینی ورله څه نور پیوندونه او پساوندونه جوړوی ، هر پیوند چه ورله چوړ کړی ، د الله ج او د هغه ذات د نورو ۹۹ صفتو سره نه شی مساوی کیدی حتی انګریزی کی د الله ج معنی ځکه نه شی کیدی چه جمع او مونث لری مګر د الله ج نوم او حتی صفات یی جمع ، مونث او مذکر نه شی کیدی .
    دا پوښتنه چه د دی ډول نومونو تر شا به د دجالی کفر لاس او پشی شتون ولری، هو، هره ساحه او هر چاپیریال کی دجالی کفر د اذهانو دمغشوشولو د پاره لغتی او پښی وهی ، د کفر معنی حق پتونه او د دجال معنی دروغجن او یا حق پټونه ده او حق پتونه بی عدالتی رامنځته چه له امله یی حریص انسانان د نورو له حقه حقوقو ناروا ګټی تر لاسه کوی ..
    مګر پوښتنه دا چه دغه ډیری کوچنی خبری څیړل او دی ته ورته مسایلو باندی وخت او انرجی ضایع کول سم کار نه دی او معلومه نه ده چه د دی ډول الفاظو یا لغاتو اولی شروع د معتقدو او که غیر معتقدو له خوا پیل شوی که د معتقدو له خوا شوی او دهغو هدف هماغه الله ج وی الله ج ورته هماغه اجر ورکوی ، عربی کی د الله ج ډیر صفتونه راغلی چه هماغه صفتونه به نورو ژبو کی په نورو نومو مسمی شوی که شوی ګناه نه بلکه ثواب دی . هو، دالله ج داتی نوم همدغه یو ( الله ج ) دغه نوم په بله ژبه کی ترجمه کول امکان نه لری ، مګر تر الله ج ښکته کچی نومونه که په نورو ژبو کی په همدی ماهیت او معنی شتون ولری دا نه یواځی ګناه نه بلکه ثواب دی .
    وایی ، یوی مرغی د الله ج د کریم په نوم یادولو ، مګر کریم یی نه شو ویلایی د کریم په ځای یی ( کرو ) ویل ، کوم ولی یا پیغمبر هغه مرغۍ مجبوره کړی چه کریم وایه ، هغه مرغۍ ډیره وسه کړی چه کریم ووایی اخر یی هغه ( کرو ) هم هیر شوی الله ج هغه پیغمبر ته فرمایلی چه هغه مرغی که غلط هم زما نوم یادولو زه پوهیدلم چه د هغه مرغی هدف څه دی مګر ستا سمون هغه صفر ته ورسوله یعنی له ( کرو ) دی هم وویستله . نو زه هم دا وایم چه د لاخدایی په ځای باخدایی ډیر شرف لری الله ج دخلکو په نیتو اجر ورکوی او هغه ذات ته د هر چا نیتونه او زړونه معلوم دی . مننه

تبصره وکړه

ستاسو ایمیل ادرس به هیڅ کله نشر نه شي.