نظــر

تاًملی برحضور جنگجویان خارجی در گروه دولت اسلامی

وحید مژده

مقدمه:

حضور جنگجویان از کشور های دیگر به حمایت از داعش در جنگ سوریه اکنون به یک نگرانی بزرگ برای کشور های مختلف جهان مبدل شده است. با توجه به اینکه گفته می شود هزاران جنگجو از 81 کشور جهان در میدان جنگ سوریه حضور دارند و گروه دولت اسلامی نیز مدعی است مردم از 52 کشور جهان با ابوبکر بغدادی رهبر این گروه بیعت کرده اند، ابعاد این چالش جهانی را بهتر می توان درک کرد.

نگرانی مشترک تمام کشور های جهان در چهار قاره اینست که اگر این جنگجویان به کشور های شان برگردند، به چالش بزرگ فراراه امنیت این کشورها مبدل خواهند شد. اینها تندروانی اند که هیچ باوری جز آنچه را که خود صواب می پندارند، برنمی تابند و خواهان تغییر جهان بر بنیاد باور های خویش از راه خشم و خشونت اند.

آمار باور نکردنی:
گروه دولت اسلامی یا داعش سابق در سوریه و عراق نیروی از یکطرف آموزش دیده و منظم است و از جانب دیگر به امکانات وسیع مالی دسترسی دارد. حتی مقامات امریکائی نیز اعتراف می کنند که شکست این گروه از راه جنگ به سالها وقت نیاز دارد. این گروه که در ابتدای ظهور خویش در اوایل سال 2011 خود را داعش (دولت اسلامی عراق و شام) می خواند، اکنون اهداف به مراتب بلندپروازانه تر از عراق وشام را برای خود مشخص ساخته است که تمام جهان اسلام را شامل می شود.

امروز تعداد کثیری از جنگجویان دولت اسلامی را مسلمانان غیرعرب تشکیل می دهند. حضور این جنگجویان در صف گروه دولت اسلامی، این گروه را به چالشی بزرگتر از القاعده برای جهان غرب و متحدینش در جهان اسلام مبدل ساخته است.

سابقهء حضور جنگجویان از کشور های خارجی برای جنگ بر بنیاد عقیده، پیشتر در جنگ افغانستان تجربه شد و این تاثیر هنوز هم بر جنگ های امروز در کشور های دیگر اسلامی مشخص است. ابوسیاف و خطاب از میدان جنگ افغانستان به چچنیا رفتند، ابومصعب زرقاوی، ابوعمر بغدادی سلف ابوبکر بغدادی و ابوحمزه المهاجر قبلا در افغانستان علیه سپاه سرخ جنگیده بودند، ابومحمد الجولانی رهبر النصره در سوریه، عبدالحیم بلحاج در لیبیا … این لیست می تواند طولانی تر باشد اما این افراد از کشور های اسلامی و بخصوص عرب در جنگ به کمک مجاهدین افغان آمده بودند درحالیکه در سوریه این حضور گسترده و متفاوت است.

در اگوست 2014 واشنگتن پوست گزارشی را منتشر ساخت که نگرانی زیادی را بخصوص در جهان غرب برانگیخت. (البته این آمار هرروز می تواند تغییر نماید). در این گزارش آمده بود که از سال 2011 یعنی در حدود سه سال، 12 هزار جنگجوی اسلامگرا از 81 کشور جهان در سوریه در صف گروه دولت اسلامی درگیر جنگ بوده اند که 3000 نفر یعنی 25 فیصد آنان از کشور های اروپائی آمده و دارای ملیت اروپائی بودند.

اکونومیست نیز در یک گزارش، آماری بر بنیاد اطلاعات مرکز بین المللی مطالعات بنیاد گرائی به دست نشر سپرد. مرکز مذکور که وابسته به صندوق بین المللی پول است، تعداد جنگجویان حاضر در جنگ سوریه را با تفکیک ملیت شان چنین مشخص ساخته بود:

فرانسه 700 نفر،انگلستان 400 نفر،آلمان 270 نفر،بلژیک 250 نفر،آسترالیا 250 نفر،سایر کشورها چون ایرلند و سویدن 30 نفر.

از کشور های عربی:
تونس 3000 نفر، عربستان سعودی 2500 نفر، اردن 2089 نفر،مراکش 1500 نفر،لبنان 890 نفر، لیبیا 556 نفر،ترکیه 400 نفر، مصر 358 نفر ،عراق 247 نفر، فلسطین 114 نفر ،کویت 71 نفر.

اما اینها همه جنگجویان خارجی گروه دولت اسلامی یا داعش نیستند. بصورت دقیق مشخص نیست که چه تعداد از اتباع کشور های افغانستان، پاکستان، بنگلادش، اندونیزیا و سایر کشور های جنوب شرق آسیا، آسیای میانه و چین در سوریه در کنار گروه دولت اسلامی درگیر نبرد اند.

جنگجویان آسیای میانه و ایغور های چین:
گزارشاتی وجود دارد که بعد از اعلام خلافت توسط ابوبکر بغدادی، تعدادی از اعضای حرکت اسلامی ازبیکستان که در مناطق قبایلی پاکستان زندگی می کردند، به سوریه رفتند اما تعداد دقیق آنان مشخص نیست. گفته می شود که گروه قدرتمندی از این جنگجویان بنام (لشکر خراسان) در سوریه حضور دارد که از اتباع کشور های آسیای میانه و چین تشکیل شده است.

در مورد حضور ایغور های چینی تبار در صف جنگجویان دولت اسلامی نیز معلومات دقیق در دست نیست اما بنا به گفتهء وزیر داخلهء مالیزیا حداقل 300 تن از ایغور های چینی از راه مالیزیا برای پیوستن به گروه دولت اسلامی به سوریه رفته اند. منطقهء ترکستان چینی با حدود 20 ملیون جمعیت، در سال های اخیر شاهد ناآرامی هائی بوده که به گروه های اسلامگرا نسبت داده شده است.

در آخرین تحول روز پنجشنبه 9 جولای 2015، کشور تایلند 109 تن از چینی های ایغور تبار را که قصد داشتند از طریق تایلند به شرق میانه سفر کنند، به کشور چین تحویل داد. به گفتهء مقامات تایلندی این افراد قصد داشتند خود را به سوریه برسانند و به گروه دولت اسلامی بپیوندند.

از روسیه تا سوریه:
به نظر می رسد که در میان شهروندان کشورهای آسیای میانه، از نظر تعداد و تاثیر گذاری، اتباع کشور تاجیکستان در صف داعش مقام اول را دارا باشند. گفته می شود که همین اکنون یکی از جنگجویان تاجیک، وظیفهء فرمانده نظامی یکی از شهرهای تحت کنترل گروه دولت اسلامی در سوریه را بعهده دارد.

تاجیکستان فقیر ترین کشور آسیای میانه است. بیکاری و فقر گسترده اتباع این کشور را به کار در فدارسیون روسیه می کشاند. آنها با معاش و مزایای کمتر از اتباع روس در روسیه به کار های توانفرسا مشغول اند تا پولی بدست بیاورند و به خانواده های شان در تاجیکستان بفرستند.

در میان جنگجویان خارجی که در سوریه به داعش پیوسته اند تاجیک ها نقش چشمگیری در آن جنگ ها دارند. تعداد دقیق تاجیک هائی که تا کنون به داعش پیوسته اند هرچند مشخص نیست اما گفته می شود که تاکنون بیش از 100 تن از این جنگجویان در جنگ های سوریه جان باخته اند و این خود نشان از حضور پررنگ تاجیکان هم از نظر تعداد و هم از منظر سهم عملی آنان در جنگ داعش در سوریه دارد که شاید تعداد این جنگجویان به بیش از 1000 نفر برسد.

بنا به گزارش تلویزیون بی بی سی از تاجیکستان، تعداد زیادی از جوانان از روستا های تاجیکستان که قبلا در فدارسیون روسیه مشغول کار بودند، اکنون عازم سوریه شده اند. گفته می شود که این افراد تنها بر بنیاد تمایلات مذهبی به داعش نمی پیوندند بلکه انگیزه های مادی نیز برای این گروه از افراد، دارای اهمیت است.

بعضی از رسانه ها گزارش داده اند که شخصی با نام مستعار “ابوخالد کولابی” رهبری شاخهء تاجیک داعش در سوریه را بعهده دارد. شناختی که دولت های روسیه و تاجیکستان از این شخص دارند اینست که نام اصلی و “نصرت نظراوف” و اهل کولاب است.

گزارشاتی هم وجود دارد که سازماندهی حملات انتحاری در سوریه نیز بعهدهء یک تاجیک است که با نام مستعار “ابوعلی التاجیکی” شناخته می شود.

این دو تن در زمان جنگ تاجیکستان علیه حکومت این کشور با نهضت اسلامی تاجیکستان برهبری مرحوم سید عبدالله نوری همکاری داشتند و در دههء 90 قرن گذشته همراه با مهاجرین تاجیک به قندز در شمال افغانستان آمدند و سپس به پاکستان رفتند و مدتی در پاکستان بودند. حتی قبل از رفتن به پاکستان نیز آنها تمایلات سلفی داشتند و از شاگردان مولوی عبدالرحیم کولابی، یکی از علمای سلفی تاجیکستان بشمار می آمدند. مولوی عبدالرحیم اکنون در تاجیکستان است و رابطه ای با این افراد ندارد.

از شخصیت های مهم تاجیک که به گروه دولت اسلامی پیوست “گلمراد حلیم اوف” فرمانده نیروهای ویژهء وزرات داخلهء تاجیکستان بود. پیوستن این شخص به گروه دولت اسلامی از این نظر نیز مهم است که نشان داد تمایل به داعش تنها منحصر به افراد عادی این کشور نیست بلکه در میان افراد مهم لشکری این کشور نیز چنین تمایل وجود دارد.

رهبری داعش در خراسان:
در رابطه با نگاه داعش به آسیای میانه یک سوال مهم وجود دارد؛ بستر مساعد برای گسترش گروه دولت اسلامی در این منطقه، آسیای میانه است اما ظاهرا رهبری داعش تا کنون به این مسئله توجه چندانی نداشته و نمایندگان خود در خراسان را از میان پشتون ها انتخاب کرده است. بزرگترین گروه جنگجو در منطقه یعنی حرکت اسلامی ازبیکستان که قبلا هم پیمانی خود با یک رهبر پشتون دیگر یعنی ملامحمد عمر را شکسته است، اکنون در بیعت با داعش دچار تردید است.

چرا رهبری داعش به حرکت اسلامی ازبیکستان بی توجه است؟ دلیل این امر را می توان در سابقهء اختلاف میان حرکت اسلامی ازبیکستان و تاجیک هائی جستجو کرد که اکنون در رهبری داعش در سوریه در تصمیم گیری های گروه دولت اسلامی نقش دارند.

زمانیکه در دههء 90 قرن گذشتهء میلادی، نهضت اسلامی تاجیکستان با وساطت دولت مجاهدین در کابل تصمیم به صلح با دولت این کشور گرفت، حرکت اسلامی ازبیکستان برهبری طاهر یولداش این کار را خلاف اسلام دانست و با آنها به مخالفت برخاست. طاهر یولداش گروه تحت رهبری سیدعبدالله نوری را خاین به اسلام و به مسلمانان آسیای میانه می دانست، در مقابل رهبران اسلامگرای تاجیک، رهبران حرکت اسلامی ازبیکستان چون طاهر یولداش و جمعه بای نمنگانی را فاقد تدبیر و دوراندیشی لازم برای رهبری می دانستند. آنها به این باور بودند که حرکت اسلامی ازبیکستان با رفتن به افغانستان و مناطق قبایلی پاکستان، مانند طارق بن زیاد سردار اسلام که برای فتح اندلس از تنگهء جبل الطارق گذشت و سپس تمام کشتی های خود را به آتش کشید تا امید بازگشت را از سربازانش بگیرد، به کاری مشابه دست زده اما شرایط امروز با آن دوران فرق فاحش دارد.

پیشبینی که در این مورد می توان ارائه داد اینست که ابوبکر بغدادی با تعیین رهبران پشتون در ولایت “خراسان” شانس خود را در این منطقهء مهم از جهان امتحان کرد اما اکنون ثابت شده که طالبان در مناطق پشتون نشین می توانند مانع بزرگ سرراه گسترش داعش باشند. کشته شدن رهبران داعش در شرق افغانستان نشان داد که دارالخلافهء شام باید راه دیگری را در پیش بگیرد.

با توجه به نقشی که تاجیک ها در دارالخلافهء سوریه دارند، رهبری اصلی در خراسان در آینده شاید از میان تاجیک ها سربلند کند اما با توجه به اختلاف میان حرکت اسلامی ازبیکستان و تاجیک های دارالخلافه، در آیندهء نزدیک چنین احتمالی به مشاهده نمی رسد.

ورته لیکنې

ګډون وکړئ
خبرتیا غوښتل د
guest
4 Comments
زړو
نویو ډیرو خوښو شویو
Inline Feedbacks
ټولې تبصرې کتل
الحاج استاذ بیانزی

مژده صاحب السلام علیکم : یک وقت شما حرکت داعشیان را مجهول الهویت خطاب می کردید و بنده مخالف ان ، ولی از لابلای امروز سخانان و استدلال شما فکر می شود که شما انها را افراطی ولی خود جوش معرفی می کنید ، یعنی نه می ګویید که این حرکت ( این که پیشتر چه بوده مهم نیست ) ولی امروز تحت نام داعش با بسیار زودی پیشرفت کردند و ار لحاظ مالی ، نظامی و سیاسی حتی استعماری جهانی روی انها را نه تنها در سوریه و داعش نه می توان ګرفته از ګسترش سرسام اور انها به… نور لوستل »

حق جو

ماشاءالله نن ټکی اسیا د داعش لپاره تبلیغاتي لیکنې ډیرې ښې نشروي مګر ددې ډلې نقد کوونکي لیکنې نه نشروي.
آیا تاسو داعش ته د یوې مثبتې پدیدې په نظر ګورئ که داسي وي دلایل مو څه دي چې موږ هم ورسره بیعت وکړو
او که یي مثبته پدیده نه بولئ بلکې موجودو جهادی جریاناتو ته یي سرخوږی بولئ نو بیا ولې ورسره مبارزه نه کوئ، ایاد یوې جهادي رسنۍ په حیث دا ستاسو مسؤلیت نه دی؟

سلامت خان

محترم بيانزی صاحب!
(( اعتلاف)) مه ليکئ، ځکه چې اعتلاف له (علف) څخه ده او د(واښه کولو يا واښه خوړلو) په معنی ده.اصلي ټکی (ائتلاف) له الفت څخه دی چې د سره نيږدې کېدلو او يو ځای کېدلو په معنی ده. مننه.

الحاج استاذ بیانزی

سلامت خان و روره ، ډیره مننه چه زمونږ غلطی مو اصلاح کړی ، ستاسی خبره سمه ده ، زه یی لمانځم

Back to top button
4
0
Would love your thoughts, please comment.x
()
x