نظــر

موضع حقوق در قبال بمباردمان شفاخانه « م ، س ، ف » در کندز – دکتور عثمان ترکی

دوکتور م. عثمان تره کی

دکتور م عثمان ترکی
دکتور م عثمان ترکی

ماده ۴۸ کانوانسیون ۱۹۴۹ جینوا میگوید : « طرفین منازعه میباید در جریان جنگ میان اهداف نظامی و ملکی اعم از موسسات و مردم تفاوت قایل شوند. استقامت تحرکات جنگی باید تاسیسات و پرسونل نظامی باشد » .

دیوان جزای بین المللی در مواد ۷ و ۸ اساسنامه خود جنایت جنگی را چنین تعریف مینماید : « حمله ارادی در استقامتی که طی آن مرگ و یا جراحت افراد ملکی حتمی باشد . به تاسیسات ملکی و محیط طبعی خساره جبران ناپذیر برسد و در بدل اینهمه دست آورد نظامی غیر قابل توجه باشد ».

حمله هوایی به مرکز صحی طبیبان بدون مرز از جانب قوای ائتلاف نظامی بین المللی در افغانستان بیش از جنایات قبلی جنگی قوت های مهاجم دنیا را تکان داد .

حادثه از زمان ظهور تا همین اکنون در کنار بمباردمان مخالفین حکومت سوریه توسط طیارات روسی ، سرخط و ستون برجسته مدیای بین المللی را تشکیل میکند .

مدیای بین المللی حادثه را عمل وحشیانه ، تخلف از ضوابط اخلاقی ، تخطی از قوانین بین المللی و بشر دوستانه و بالاخره جنایت جنگی تعریف مینمایند.

درجنگ سی ساله افغانستان این بار اول است که یک بیمارستان دارای شبکه با اعتبار جهانی که توسط اتباع خارجی اداره میگردد ، معروض به حمله هوایی میشود. روس ها در طول اشغال افغانستان بار ها تاسیسات ملکی را زیر وزبر کردند . اما هیچگاهی مراکز صحی را هدف حمله قرار ندادند.

حادثه کندز دنباله زیاده روی های ائتلاف نظامی در جنگ یک ونیم دهه در افغانستان است.

د کندز د بې پولې ډاکټرانو پرسونل د امريکايي الوتکو له بمبار وړاندې په روغتون کې ډله ييز انځور
د کندز د بې پولې ډاکټرانو پرسونل د امريکايي الوتکو له بمبار وړاندې په روغتون کې ډله ييز انځور

« مینی نیکولی » رئیس شفاخانه طبیبان بدون سرحد مدعی است که موقعیت دقیق جغرافیایی شفاخانه قبل از آغاز جنگ و بعد از اولین بمباردمان به قوماندان ناتو اطلاع داده شد. با آنهم بمباردمان تا چهل و پنج دقیقه ادامه یافت.

بیانات مقامات اردوی امریکا و ناتو از زمان حمله برشفاخانه تا ۵ اکتوبر ضد و نقیض بوده است. ناتو در آغاز از خسارات جانبی بمباردمان به شفاخانه صحبت کرد . بعدآ انگیزه آنرا در محاصره قرا ر گرفتن قوای حکومتی و درخواست کمک از ناتو عنوان نمود. باری از حمله مخالفین مسلح به سربازان امریکایی که در ساحه حضور داشت یاد آوری شد. اما ناتو در ۶ اکتوبر حمله هوایی را برای نجات سربازان امریکایی به دلیل تقابل با ماموریت آموزشی نیرو های امریکایی پس از سال ۲۰۱۴ رد کرد.

به قول مسئولین شفاخانه بمباردمان توسط طیاره امریکایی « ا سی ـ ۱۳۰ » ( دارای تجهیزات جنگی کافی و نشانه گیری دقیق ) صورت گرفت. وزارت دفاع امریکا در اعلامیه یی به مدیا خاطر نشان ساخت که بمباردمان طولانی بود و هدف را دقیقآ تثبیت کرده بود به نحویکه ساختمان شفاخانه متضرر نشود. اما مقامات امریکایی ازینکه پس از بمباردمان اولی و صدور اخطار توسط پرسونل فرانسوی شفاخانه ، چرا حملات دوام کرد ، توضیحی ارائه نتوانستند.

سرپرست ولایت کندز و وزیر دفاع افغانستان مدعی رخنه مخالفین مسلح در محوطه شفاخانه و حمله بالای سربازان حکومتی استند . این ادعا دربست و به شدت از جانب پرسونل شفاخانه که در ساحه حضور داشتند رد گردید. « کریستوف ستروک » یکی از مسئولین شفاخانه به تآکید میگوید که بر خلاف حدس برخی حلقات امنیتی وابسته به حکومت کابل در محوطه شفاخانه طالب وجود نداشت و ازانجا به مثابه سنگر حمله به قوای حکومتی استفاده نمیشد. مقاومت مسلح به نوبه خود به صراحت بیان داشته است که در طول بمباردمان هیچیک مجروح مخالفین مسلح در شفاخانه حضور نداشت. اما طبیبان بدون سرحد مطابق اساسنامه موسسه ، قوانین بشردوستانه بین المللی و به تبعیت از شیوه کار سره میاشت بین المللی زخمیان جنگ را بدون در نظر داشت کامپ متخاصم تداوی مینمایند. این موضع مظهر بیطرفی و استقلال کامل موسسه در برابر طرف های منازعه است . طبیبان بدون مرز با فاصله گرفتن از دایره مخاصمات در سراسر دنیا ضمانت کافی برای مصئونیت و امنیت موسسه خود بدست آورده اند. در جریان ۴۴ سال فعالیت طبیبان بدون سرحد ، آنچه در افغانستان اتفاق افتاد در هیچ کجای دنیا سابقه ندارد.

په کندوز کې د بې پولي ډاکټرانو یوازینی روغتون د امریکایانو د بمبار وروسته
په کندوز کې د بې پولي ډاکټرانو یوازینی روغتون د امریکایانو د بمبار وروسته

بیانات اخیر قوای امریکایی و افغانی در اینکه بمباردمان به درخواست مقامات حکومتی کابل صورت گرفت ، اعتراف صریح به بمباردمان دقیق ، پلان شده و ارادی شفاخانه است که میتواند به ارتکاب یک جنایت ارادی توجیه شود. بالفرض اینکه شفاخانه مجروحان طالبان را تحت تداوی قرار میداد ، بمباردمان توجیه شده نمیتوانست.

قوای ائتلاف نظامی بین المللی طی بیش از چارده سال جنگی که از همان آغاز در تطابق با قوانین بین المللی قرار نداشت بار ها با حمله بر اهداف ملکی چون منازل مسکونی ، محافل عروسی ، عراده جات مسافر بری و غیره مرتکب جنایات جنگی شده اند.

واقعیت اینست که طی ۱۴ سال جنگ ، حمله بر مردم ملکی ( که در مواردی هدف انتقام جویانه را تعقیب مینماید ) توسط قوای ائتلاف به تکتیک جنگی رایگان ، سهل الاستعمال و بی بازخواست برای ایجاد فشار بر مخالفین مسلح تبدیل شده است. بی تفاوتی مراجع داخلی و خارجی مدافع قوانین بین المللی در برابر جنایات مرتکب شده ائتلاف در افغانستان زمینه های استمرار آنرا را تا رسیدن به حد حمله به بیماران شفاخانه فراهم نموده است . این جنایت اولین نیست و تا وقتی یک میکانیزم نیرومند تحقیق و بازخواست بوجود نیامده است آخرین تیز نخواهد بود . جنایات لیست طولانی دارد :

ــ تکاندهنده ترین مورد تخلف از قوانین جنگ در آستانه تجاوز قوای ائتلاف به افغانستان زمانی به وقوع پیوست که در حدود سه هزار اسیر جنگی طالب طبق موافقت قبلی با سره میاشت بین المللی ، یونت کوماندوی امریکایی ، جنگ سالار دوستم و عطا محمد نور در ۲۰۰۱ خود را تسلیم نمودند . اسیران جنگی بعدآ در کانتینر های سربسته به گلوله بسته شدند. « رامز فیلد » وزیر جنگ وقت امریکا در استقبال ازین جنایت به مدیا گفت : « … اکر آنها سر به نیست نمیشدند ، در دیکر نکات دنیا برای ما درد سر می آفریدند … » . بعدآ دوستم در بدل این خدمت به معاونیت ریاست جمهوری ارتقا یافت و جنگ سالارعطا محمد نور به منزلت والی مادام العمر پاداش دریافت کرد.

ــ در ۲۲ اکست ۲۰۰۸ طیارات امریکایی با هدف قرار دادن یک قوماندان طالب در عزیز آباد هرات ۹۰ نفر ملکی را کشت.

ــ در ۴ می ۲۰۰۹ به اثر بمباردمان قوای ناتو در بالابلوک ۹۰ فرد ملکی از جمله ۶۰ طفل به شهادت رسید.

کندز کې د بې پولې ډاکټرانو روغتون چې بېګا شپې پرې امریکايي الوتکو بمبارد وکړ
کندز کې د بې پولې ډاکټرانو روغتون چې بېګا شپې پرې امریکايي الوتکو بمبارد وکړ

ــ در ۴ سپتامبر ۲۰۰۹ طیارات امریکایی به درخواست نظامیان آلمان بالای یک تانکر متروک پطرول بمباری کرد. ۱۴۲ تن ملکی به شهادت رسید.

لیست جنایات جنگی قوت های ائتلاف در افغانستان طولانی است. برای اینکه بحث از تمرکز به موضوع اصلی منحرف نشود به آنچه مطرح شد اکتفا میکنیم.

حمله بالای بیماران ، مجروحان و پرسونل طبی در کندز زنجیره خونین حوادثی است که منافع جنگ سالاران افغانی را عندالضرورت با تجاوز امریکا در پیوند قرار میدهد . اعتماد بی مورد امریکا به صداقت متحدین افغانی در جنگ موجب ظهور بسیاری از تخلفات در ساحه جنگ شده است :

اینکه امریکا کمر نابودی پشتون ها را به مثابه بزرگترین قوت انسانی دارای تجربه جنگی سد راه مهاجمین خارجی در منطقه ، بکمک جنگ سالاران افغانی بسته است ، شکی وجود ندارد . اما واقعیت دیکر اینست که بسیاری از زیاده روی های قوت های نظامی امریکا در جنگ به خصوص در مناطق جنوب ناشی از اتکا به راپور های غلطی است که « سی ، آی ، ای » از مزدوران افغانی خود بدست آورده است. اجیران در طول چارده سال برای تسکین عقده ها و عصبیت های قومی تلاش به خرچ داده اند تا به استناد راپور های اغواگرانه به قوماندانان امریکایی ، استقامت جنگ امریکا را در مسیر اهداف ناپاک قومی خود منحرف کنند. از حمایت امریکا برای تعمیق مرزبندی های قومی سواستفاده نمایند. پشتون هارا با طالب در ترادف قرار بدهند و به کمک امریکا قتل عام پشتون ها را زیر نام طالب زمینه سازی کنند . این بازی رذیلانه موجب شده است که مخالفین مسلح دربست بدامان پاکستان پناه ببرند .

حادثه کندز که با اتکا به راپور غلط عمال افغانی به وقوع پیوست ، ظواهر یک توطئه استخباراتی ضد امریکا را بدست میدهد. تحلیل فرضیات ، قراین و واقعیت ها در ارتباط با یکدیگر نشان میدهد که مزدوران در عین حفظ اعتماد امریکا به پیوند سی ساله استخباراتی خود با کشور های رقیب امریکا در منطقه وفادار باقی مانده اند و از هر امکانی برای ریختاندن بیشتر آبروی آنکشور در جنگ افغانستان سود میبرند. اجیران از امریکا معاش و از رقبای امریکا معاش + هدایت میگیرند …

سه مرجع تحقیق حادثه پیش بینی شده است : اردوی امریکا ، ناتو و افغان ـ امریکا .

په کندوز کې د بې پولي ډاکټرانو یوازینی روغتون د امریکایانو د بمبار وروسته په سرو لمبو کې
په کندوز کې د بې پولي ډاکټرانو یوازینی روغتون د امریکایانو د بمبار وروسته په سرو لمبو کې

مقامات اداری طبیبان بدون سرحد پافشاری بر تحقیق « شفاف بالوسیله یک اورگان مستقل بین المللی » دارند .

به هر حال ! بالفرض اینکه نتیجه تحقیق الزام و مسئولیت طرف امریکا را ثابت کند ، هیچ مرجع بین المللی مقامات مسئول و در عین حال زورگوی امریکایی را به محاکمه کشانیده نمیتواند : محکمه بین المللی هاگ که امریکا عضویت آنرا دارد به دوسیه های حقوقی متنازع فیه میان دولت ها رسیدگی میکند نه جزایی و منبع صلاحیت آن موسسه ملل متحد است که قسمآ تحت اداره امریکا قرار دارد .

مقام دیگر قضایی ذیصلاح برای رسیدگی اتهام جنایت ، دیوان جزای بین المللی است . امریکا در ۱۹۹۸ از عضویت دیوان منصرف شد. دلیل آنهم مطمئنآ گریز از قبول مسئولیت های مشابه حادثه کندز در سطح بین المللی بود .

برای صدور حکم به حادثه کندز و قضایای مشابه مرجع دیگر تشکیل محکمه موقتی ( ادهوک ) قیاس شده میتواند. تصمیم تشکیل محکمه باید از جانب شورای امنیت گرفته شود . تشکیل محکمه به دلیل استفاده از حربه ویتو در شورای امنیت توسط امریکا ، عملآ نا ممکن است.

با اینهمه صدور حکم الزام توسط یک مرجع بیطرف در حد یک فشار اخلاقی برای ایجاد محدودیت در بی بند و باری های جنگ بالوسیله ناتو میتواند مورد استفاده قرار گیرد.

در طول بیش از چارده سال ما شاهد ارتکاب جنایات تکاندهنده از جانب کلیه طرف های جنگ بوده ایم . حادثه کندز زمینه ذهنی خوبی را در سطح بین المللی فراهم کرده است که به جنایات جنگی در افغانستان رسیدکی صورت بگیرد.kunduz_roghtoon

باید با استفاده از زمینه مساعد تبلیغاتی که برای رسیدگی جنایت حمله به بیماران در کندز در حال شکل گرفتن است ، برای ایجاد یک کمسیون مستقل و بیطرف تحقیق و تدقیق جنایات جنگی طرفین منازعه در طول چارده سال در افغانستان بهره برداری شود. اگر از کشتن پرسونل طبی فرانسوی غوغا پرپا شود اما بالمقابل حوادث قتل اطفال کنر و هلمند ، سوختاندن زنده مخالفین مسلح ( همین چند روز قبل ) و ذبح سربازان حکومتی ( هر دو بدون محاکمه ) در حاشیه قرار بگیرند ، یقینآ عدالت زیر سوال میرود.

عدالت زمانی صلابت و عظمت دریافت میکند که شامل حال همه اطراف منازعه باشد. « پایان »

یاد داشت :

( برای کسب معلومات مزید در مورد چگونکی پهلوهای حقوقی جنایات جنگی به کتاب « په افغانستان کی د جګړې د جنایت کارانو محاکمه » تآلیف نویسنده مضمون رویدست مراجعه شود . مرجع : احتمالآ کتابفروشی های کابل ).

فرانسه
۷ اکتوبر ۲۰۱۵

ورته لیکنې

ګډون وکړئ
خبرتیا غوښتل د
guest
1 Comment
زړو
نویو ډیرو خوښو شویو
Inline Feedbacks
ټولې تبصرې کتل
حامد

ترکی صاحب ډیره مننه چه مهمه موضوع دی تحلیل کړی وه.حقیقت همدادی چه امریکایان او دهغوی نوکره اوغلامه اداره همیش په افغانستان کی ورته جنایات سرته رسولی دی اما هیچا غوژ ورباندی نه دی ګیرولی.دارنګه جنایات وحشی روسانو هم نه وو کړی کوم چه امریکایانو او دافغان اولس په سر تپل سوی غلام حکومت سرته رسولی دی . بیامخصوصا تول دجګړی اړخونه تنها دپشتون قوم په وهلو وژلو اوشړلو پسی رااخیستی ده داځکه چه تنها پشتانه دی چه دچا غلامی ته سر نه ټیټوی.او امریکایان روسان او انګلیسان داټول په همدی یوه ټکی کی سره متفق دی او بس

Back to top button
1
0
Would love your thoughts, please comment.x
()
x