سمندر، زړه او سور ګل

د خپلمنځي میني اسباب او لارې چارې(1/3)

حامد افغان

د الله د مومنو بندګانو ترمنځه مینه او محبت د اسلامي شریعت له لوړو اهدافو او مهمو موخو نه ده، ځکه په قرانکریم او نبوي حدیثو کې د مومنانو د خپل منځي میني او محبت له پاره مختلف اسباب او لارې چارې ښودل شوې دي چې ددهغو په عملي کولو او تنقيد سره د مومنانو په منځ کې رښتینې مینه رامنځته کیدلی شي، او د دې میني په برکت به دوی پخپلو کې په یوه بل مهربانه او یوه بل ته نرم وي، خپل منځې شخړې او ستونزې به یې ختمي او یو واحد، متحد او پیاوړی امت او زړه سوانده، مهربانه او خیر خپروونکی ټولی به وي.

دلته په لنډو هغه مهم اسباب رااخلم چې په برکت یې مومنان پخپلو کې سره نږدې کیدلی او خپلمنځي مینه راوستلی شي، د دې اسبابو له برکته هغوی کولی شي په.ورځنیو چارو کې د یوه بل مرستندوی او خواخوږي واوسي او داراز کولی شي مومنان په ټولنیزو موضوعاتو کې خپلمنځي مینه او.ورورولي ټینګه او د یوه بل لاسنیوی وکړي، که څه له بده شامته زموږ ډېر وروڼه دې موضوع ته جدي پاملرنه نه لري خو د موجوده تروش وضعیت او د غوسې او غضب د بدمرغه توفانونو په زمانه کې دې لور ته توجه د بل هر وخت په نسبت زیاته مهمه او ضروري ده.

په محاصره توګه دمسلمانانو په منځ کې د خپلمنځي میني او محبت د راتللو له پاره هغه مهم اسباب دلته رااخلم چې عملي کول یې ډېر سخت او دروند کار نه ده، بلکي د خپلمنځي دښمنيو او تربګنیو د شیطاني کړکېچن چلند په نسبت اسانه دی، پخپلو کې دښمنۍ، حسدونه، کینې، شخړې او غچونه زیاته انرژي او ډېر کار غواړي خو پخپلو کې مینه او ورورولي بیا نسبةً اسانه، پسته او ورېښمینه لاره ده او ددترلاسه کولو اسباب یې دا دي:

1) یوه بل ته سلام کول او سلام عام کول، په حدیث کې راغلي رسول الله صلی الله علیه وسلم فرمایي: په هغه ذات قسم چې زما روح یې په واک کې ده تر هغو به جنت ته داخل نه شئ څو رښتیني مومنان نه ش،، او تر هغو رښتیني مومنان کیدلی نه شئ څو پخپلو کې مینه سره ونه کړئ، هغه شی درونه ښیم چې په کولو سره یې پخپلو کې مینه سره کولی شئ؟ هغه دا چې پخپلو کې یوه بل ته سلام کول ښکاره او زیات کړئ. عن أبي هريرة رضي الله عنه، قال: قال رسول الله – صلى الله عليه وسلم: (والذي نفسي بيده، لا تدخلوا الجنة حتى تؤمنوا، ولا تؤمنوا حتى تحابوا، أولا أدلكم على شيء إذا فعلتموه تحاببتم ؟ أفشوا السلام بينكم) رواه مسلم.

پخپلو کې یوه بل ته سلام کولو نه وروسته اکثره روغبړ هم رامنځته کیږي او روغبړ کې د یوه بل د حال پوښتنه، له یوه بل سره خواخوږي او یوه بل ته دعا او نېکې هيلي وړاندې کیږي، دا ټول د سلام کولو له برکته او ښکاره خبره ده چې په سلام سره دوه مومنان سره نږدې کیږي او له یوه بل سره یې مینه پیدا کیږي او زیاتیږي، په شرعي لحاظ سلام د مومنانو له پاره مهمه سنت کړنه ده او په حدیثو کې د سلام په زیاتولو او عام کولو ټینګار شوی دی، لکه په دې حدیث کې هم د “افشوا السلام” جمله راغلې ده.

داراز سلام کولو له پاره دا هم ضروري نه ده چې یوه بل به سره شاخته او پېژني بلکي پېژاندو او ناپېژاندو ته باید یو ډول سلام وکړل شي، لکه په حدیث کې راغلي دي: یوه سړي له رسول الله صلی الله علیه وسلم نه پوښتنه وکړه: کوم اسلام ډېر ښه دی؟ هغه ورته وویل: ډوډۍ ورکړل، او سلام کول په هغه چې پېژنې یې یا یې نه پېژنې. عَنْ عَبْدِالله بْنِ عَمْرو رَضِيَ اللهُ عَنْهمَا أنَّ رَجُلا سَألَ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم: أيُّ الإسْلامِ خَيْرٌ؟ قال:«تُطْعِمُ الطَّعَامَ، وَتَقْرَأ السَّلامَ عَلَى مَنْ عَرَفْتَ وَمَنْ لَمْ تَعْرِفْ». متفق عليه.

2) یوه بل ته تحفه او ډالۍ ورکول، رسول الله صلي الله علیه وسلم فرمایي: تاسو یوه بل ته تحفې ورکوﺉ څومو په خپلو کې مینه پیداشي . تَهَادُوا تَحَابُّوا رواه البخاري في الأدب المفرد، ومالك. رسول الله صلی الله علیه وسلم پخپله هم خلکوته تحفې اوډالۍ ورکولې او له خلکو یې هم اخیستلې ، هغه ته به که چا هرڅومره کم شی په تحفه کې ورکړ هم ده به اخیست او ویل به یې : لَوْ دُعِيتُ إِلَى كُرَاعٍ لأَجَبْتُ، وَلَوْ أُهْدِىَ إِلَىَّ ذِرَاعٌ أو كراع لَقَبِلْتُ ، رواه البخاري.

یعني که زه تش وزر ته وبلل شم ورځم ، داراز که ماته تش وزر یا پسه پښه په تحفه کې راکړل شې قبلوم یې، ذراع دپسه یابل څاروي وزرته وایې او کراع یې لینګي ته یي اوهغه لینګی چې له غوښې خالې وي . علماء وایي: د دې مطلب داده چې رسول الله صلی الله علیه وسلم هرڅومره کمې تحفي اوډالۍ ته هم په درنه سترکه کتل او منله یې او خلک یې دې ته هڅول چې هرڅومره کمه ډالۍ وي هم باید درنه وبلل شي او ډالۍ ورکونکی خپه نه کړل شي.

ډالۍ په روحي لحاظ هم ډېره مؤثره او اغېزمنه وي، په ځانګړې توګه ګاونډي ته ډالۍ ورکول یا نور کم او زیات خوراکي شیان ورکول د خپلمنځي میني له پاره ډېر مؤثر او اغېزمن کار دی، لکه رسول الله صلی الله صلی الله علیه وسلم پخپل وصیت کې ابوذر رضي الله عنه ته فرمایي: ابوذره! کله چې کور شوروا پخوې اوبه ورزیاتي کړه او ګاونډیانو ته یې ورسوه. قال رسول الله صلى الله عليه وسلم لأبي ذر رضي الله عنه یا أباذر إذا طبخت مرقة فأكثر ماءها وتعاهد جيرانك . رواه مسلم.

حافظ ابن عبد البر رحمه الله پخپل کتاب: ( التمهيد (21 / 18) کې وایي: رسول الله صلى الله عليه وسلم به تحفه او ډالۍ قبلوله، او خپل امت یې هم د ډالۍ منلو ته هڅاوه، او په دې کې دی ښه نمونه دی، د ډالۍ ورکول که یو لورته د سنت پیروي ده بل لورته په ډالۍ سره په مومنانو کې مینه رامنځته کیږي، او دښمني له منځه ځي. دا د تجربې خبره ده کوم ډېر بدغومي کلیوال یا آن خپل مخالف ته مناسب ډالۍ ورولیږئ هغه به خامخا خجالت کیږي، له مخالفته به لاس اخلي او د دوستي ټینګولو هڅه به کوي.

3) یوه بل ته نصیحت او د یوه بل خیر غوښتنه،

لکه په حدیث کې راغلي رسول الله صلي الله علیه وسلم فرمایي: دین نصیحت او خیر غوښتنه ده ، موږ ورته وویل : دین د چا له پاره نصیحت او خیر غوښتنه ده ؟ هغه وویل : الله له پاره، د هغه د کتاب له پاره ، د هغه د رسول صلی الله علیه وسلم له پاره ، د مسلمانانو د مشرانو له پاره او د عامو مسلمانانو له پاره . عن تميم بن أوس رضي الله عنه ، أن النبي صلى الله عليه وسلم قال : الدين النصيحة ، قلنا : لمن يا رسول الله ؟ قال : لله ، ولكتابه ، ولرسوله ، ولأئمة المسلمين وعامتهم . رواه البخاري ومسلم .

تشریح : په عربي ژبه کې د (الدین النصیحه) جمله په داسي توګه راغلې ده چې انحصار پیدا کوي یعني دین یواځي نصیحت او خیر غوښتنه ده لکه دا ډول جمله په یوه بل روایت کې راغلې ده : (الحج عرفة) یعني حج یواځې عرفات دی دا معنا چې عرفات یې مهم رکن دی ، دلته له دي جملې نه دا معنا ځکه په دې ډول اخیستل کیږې چې مبتدا او خبر دواړه معرفه راغلې او د دواړو معرفه والی انحصار پیدا کوې . مطلب داشو چې په دین کې نصیحت او دیوه بل خیر غوښتنه ډیر لوی مقام لرې او ډیر مهم ده .

که ماشوم ته په نرمي او خوږه ژبه د نصیحت خبرې پیل شي هغه غوږ نیسي، که ډېر ساده سړي ته ثابته کړو چې موږ د ده خیر غواړو له ده سره حسد او کینه نه لرو نو زموږ نصیحت ته خامخا غوږ نیسي، خبره مو مني او پوهیږي چې خبره یې زما په ګټه ده او په پایله کې خامخا هغه له نصیحت غوښتونکي سره مینه او محبت کوي، نو نصیحت او د نورو خیر غوښتل هغه لوی او غوره خصلت او عادت دی چې په برکت سره یې د مومنانو په منځ کې مینه تو محبت رامنځته کیدای او دښمني ختمیدلی سي.

avatar
0 د تبصرو شمېر
0 د ځوابونو شمېر
0 ار ایس ایس کې ګډونوال - څارونکي
 
ډېر غبرګون شوې تبصره
تر ټولو ګرمه موضوع
  ګډون وکړئ  
نویو زړو ډیرو خوښو شویو
خبرتیا غوښتل د