نظــر

د کاناډايي ځواکونو سره د افغان ژباړونکي له لاسه وخت په وتو دی

راپور: جو وارمنګټن
سرچینه: ټورنټو سن
ژباړه: عبدالله – نن ټکی آسیا

افغان ژباړونکی چې د کاناډايي ځواکونو سره په ډیر افتخار او میړانه په کندهار کې دنده اجراء کړې، اوس د کاناډا څخه دا تمه لري چې د ده سره هم بالمثل تعامل وکړي.

جیمز اکام ۲۹ کاله عمر لري، خپل ژوند یې د ۳ کلونو لپاره کاناډایانو ته وقف کړ، نوموړی د هغو کانډایانو لپاره چې د سیمي او ژبي سره نابلده وو، سترګي او غوږونه و، دغه دنده اوس دده لپاره یو ګواښ دی، طالبان اوس له ده څخه د انتقام اخیستلو اراده لري.

نوموړی توانیدلی چې د روان کال په لومړیو کې له هیواده اروپا ته وتښتي، خو اوس په جرمني کې فرانګفورټ ښار ته نیژدې په یوه کمپ کې شپي سبا کوي.

د جرمني حکومت دده غوندي افغانان یو ځل بیا افغانستان ته لیږدوي.

نوموړی وايي: که چیري زه بیرته هیواد ته ستون شوم، دوی به ما مړ کړي، طالبانو زما مور او پلار وژلي، ماته یې ګواښ کړی چې د کاناډایانو سره کار ونه کړم، زه له مخکي څخه لا د دوی د اعدام په لیست کې یم.

دی به یوازي په کاناډا کې په امن وي، چیري چې نوموړی غواړي د خپلې میرمني او یوه زوی سره استوګن شي، میرمن او زوی یې په افغانستان کې په یوه نامعلوم ځای کې داسي پټ دي چې نوموړی اوس ورسره تلیفوني رابطه هم نه لري چې روغ او جوړ به وي کنه.

کاناډا هغه هیواد دی چې ده یې په ډیره افتخار خدمت کړی.

نوموړی وايي: زه د کاناډا او کاناډایي خلکو سره مینه لرم، خو زه داسی ګمان کوم چې زما له لاسه وخت په وتو دی.

کاناډا پلان لري چې په خپل هیواد کې ۲۵ زره سوریایانو ته پناه ورکړې، خو جیمز اکام وايي، ایا ممکن به نه وي که یوې بلي افغانۍ کورنۍ ته هم موقع ورکړه شي؟

نوموړی وایی ویره لرم چې زه به هیر کړل شوی یم. «زه باید ووایم کله داسی فکر هم را لویږي چې کاناډا یوازي افغانستان نه دی پری ايښی، بلکی تر شا یې زه هم پرېښودلم».

خو اقلا یو کاناډايی شته چې نوموړی یی نه دی هیر کړی.

د کاناډا د پوځ یو متقاعد ۳۹ کلن پوځي اریک کریکووډ وايي، کله چې زه په کال ۲۰۰۸ او ۲۰۱۰ کې افغانستان ته ولیږل شوم، جیمز به زمونږ سره دنده اجراء کوله، نوموړی ډیر زړور وو، په فارسي او پښتو ژبه یې خبري کولې، دی او ده غوندي نورو ژباړونکو زمونږ لپاره د اتلانو حیثیت درلود ځکه چې د قرارګاه څخه دباندي زمونږ د ژوند په ژغورلو کې مهم رول لوبولی وو.

نوموړی زیاتوي، «اوس په افغانستان کې طالبان واکمن دی، که دی په لاس ورشي، وژني یې، زه به کله هم داسی یو کس چې زمونږ تر څنګ په افغانستان کې دریدلی وي، دداسي یو برخلیک سره مخامخ کیدو ته پرې نه ږدم. مونږ په زرګونو سوریايي کډوال هیواد ته را ستنوو، مونږ باید افغاني ژباړونکي او هغه کسان چې زمونږ تر څنګ دریدلي، هم هیواد ته را ستانه کړو. نوموړی پر حق دی، دی حق لري چې د کاناډا د کډوالو د چارو اداره (امیګریشن) یې دوسیه وڅیړي او د اولویت حق ورکړي.»

کاناډا په افغانستان کې د خپل لس کلني جګړې پر مهال ۷۵۰ افغاني ژباړونکي په کار ګومارلي او د هغو لپاره یې یو خاص پروګرام په کار اچولی تر څو په کاناډا کې هغوی میشت کړي.

جیمز اکام له ځانه سره د خپلي کیسي د ریښتونولی په خاطر هغه عکس هم ګرځوي چې ده په کي د کاناډايي ځواکونو یونیفورم په تن کړی او د کاناډا د دفاع وزیر سره ولاړ دی.

کریک ووډ وايي: دغه ځوان ریښتونی دی، زه سل په سله کې دده په حق کې شاهدي ورکوم.

اکام چې پیدا شوی وو، مور او پلار یې پرې نوم نجیب الله حبیبی ايښی وو. ( خو اوس یې نوم جیمز اکام ايښی، نه دي ویل شوي چې نوموړي خپل دین هم بدل کړی کنه).

نوموړی وايي کیدای شي کاناډا زما دوسیه څیړلې وي، خو اوس په غارونو کې ځیني ورکه شوې.

نوموړی وايي: ما کاناډا ته د تلو لپاره غوښتنه کړې وه، هر څوک راسره ډیر همکاره وو، خو کله چې کاناډایان د افغانستان څخه ووتل، هر څه بدل شوه. ما نه شوای کولای چې کاناډايي چارواکي ووینم، د امنیتي ستونزو له کبله د ټولو دفاترو دروازې زما پر مخ وتړل شوې، زه اوس په جرمني کې د کاناډايي چارواکو سره د لیدو په خاطر له دغه کمپ څخه هم بیرون نه پرېښودل کیږم.

نوموړی وايي په دغه کمپ کې ورسره اوسیدونکي افغانان ټول ناامیده او خفه دي، خو دی امید لري چې کاناډایان به راشي، او له دغه کمپ څخه به یې وژغوري.

په دغه کمپ کې هر سړی ځانته یوه کیسه لري، خو جیمز اکام وايي هر سړي دده غوندي د کاناډايي ځواکونو یونیفورم نه دی په تن کړی او درې کلونه یې د جګړې په ډګر کې نه دي تیر کړي.

«زه پر کاناډا ډیر باور لرم، زما هغه خلک ډیر یادیږي چې ما ورسره دنده تر سره کړې، زه پنځه کلن زوی لرم، میرمن لرم، خو نه پوهیږم چې دوی به اوس چیري وي، زه سخت ډاریږم، کیدای شي هغوی وژل شوي وي، خو زه په حقیقت هیڅ خبر نه یم. مونږ داسي پلان درلود چې دوی په افغانستان کې پټ شي  او بیا وروسته چې کله زه ورسیږم، دوی هم راسره یو ځای شي.
خو دې پروسې ډیر وخت واخیست، ما په سمندرونو کې د کښتۍ پر سر اونۍ تیري کړې، دوه میاشتي مو مسلسل د پښو مزل وکړ، او اوس په دغه کمپ کې د میاشتو راهیسي بندي یم، دا ډیر بد حالت دی.»

کرک ووډ وايي، اکام ته مونږ د «جیپ» مستعار نوم ورکړی وو، هلته یې په خونړي افغانستان کې زمونږ تر څنګ دنده اجرا کړې، زه یقین لرم چې کاناډا به ده ته ځای ورکړي.

«دی زمونږ یوه برخه دی، مونږ باید تر شا خپل وفادار ملګري پرې نه ږدو لکه د ویټنام د جګړې غوندي».

جیمز اکام وايي، د کریک ووډ غوندي پخواني عسکر ده ته امید ورکوي، خو که افغانستان ته ولیږل شي، اعدام به شي.

————

د کاناډا پخوانی دفاع وزیر وايي، دا ممکنه نه ده چې اوس هر هغه وړه او لویه خبره د افغانستان په یاد ولري، چې د دغه هیواد څخه یې د لیدني پر وخت مخته راغلي، خو زیاتوي کله یې هم څیره نه هیریږي.

«زما دده څیره یادیږي، زه د افغان ژباړونکو وفاداري او میړانه هیڅ کله نه شم هیرولی، دوی ډیر میړني وه، ډیر ځیرک او خپل کار ته اماده وه. دوی د جګړې په ډګر کې، د بیا رغوني په پروسه کې او همداسی په نورو مرستندویه کارونو کې زمونږ سره لویه همکاري کړې. دوی زمونږ د عسکرو غوندي د پخوانیو جنګیالیو حقوق باید ولري، زه به هڅه وکړم چې د نوموړي قضیه د نوي حکومت تر غوږونو ورسوم.»

——-

د کاناډا حکومت په کال ۲۰۰۹ کې د افغان ژباړونکو لپاره یو پروګرام جوړ کړ، تر څو ددغه ژباړونکو کورنۍ کاناډا ته انتقال کړي، خو د ۷۵۰ ژباړونکو څخه د ۴۰۰ او پنځه سوه تر منځ کسانو د پناه اخیستنې لپاره غوښتنلیکونه ورکړل، چې د هغو څخه زیات شمیر د پناه ورکولو وړ ونه بلل شول.

کریک ووډ وايي، د جیمز اکام غوندي ډیری نور هم شته، ځکه چې دوی زمونږ سره کار کړی، دوی د لوی خطر سره مخ دي.

اکام وايي، دی هیله لري چې دده دوسیې ته سور رنګ ورکړل شي او په بیړي سره وکتل شي، ځکه چې ډیر وخت یې انتظار کړی.

«نورو ژباړونکو ۶ میاشتي د کاناډایانو سره کار وکړ، اوس کاناډا ته رسیدلي، خو ما د ۳ کلونو لپاره کار وکړ، وروسته مي د امریکایانو سره هم کار وکړ، د ناټو د ځواکونو سره می هم د ډیري مودې لپاره کار وکړ».

نوموړی وايي طالبانو یې کمپیوټر قبضه کړ، او تخریب یې کړ، همداسي یې هغه ټولي ورقي ور وسوځولي چې ده سفر لپاره یې تیاري کړي وې.

——-

د جرمني حکومت دوه خبری ډیري واضحي کړې، له دې وروسته به یو افغان مهاجر ته هم په خپل هیواد کې پناه نه ورکوي، او هغه افغانان چې جرمني ته رسیدلي، بیرته به یې خپل هیواد ته لیږدوي.

د جرمني حکومت وايي د افغانستان ځیني برخي خطرناکي دي، ځکه چې هلته د طالبانو واکمني ده، خو د افغانستان پلازمینه او ځیني نوري سیمي اوس هم خوندي دي.

جرمني په افغانستان کې د خپل سفارت له لاري کمپاین هم پیل کړی وو، تر څو خپل هیواد ته د افغانانو د هجرت مخه ونیسي.

ورته لیکنې

ګډون وکړئ
خبرتیا غوښتل د
guest
0 Comments
Inline Feedbacks
ټولې تبصرې کتل
Back to top button
0
ستاسو نظر مونږ ته دقدر وړ دی، راسره شریک یې کړئx
()
x