نظــر

افتتاح دفتر قطر، امید ها و چالش ها / وحید مژده

پس از ماهها گفتگو در مورد گشایش دفتری برای طالبان در قطر، سرانجام روز سه شنبه 28 جوزا طی یک سلسله مراسم، این دفتر در دوحه پایتخت کشور قطر توسط معاون وزارت خارجهء آن کشور بصورت رسمی گشایش یافت. اعلامیهء رسمی طالبان به این مناسبت توسط محمد نعیم وردگ سخنگوی دفتر سیاسی طالبان و سهیل شاهین عضو این دفتر به سه زبان عربی، انگلیسی و پشتو به خوانش گرفته شد.

 

بعد از ختم مراسم نیز طالبان بیرق سفید امارت اسلامی را در محوطهء دفتر قطر برافراشتند. در مراسم برافراشتن بیرق یکی از ترانه های میهنی طالبان از بلندگو پخش می شد. پس از برافراشته شدن بیرق، همه در حالی دست به دعا برداشتند که دعائیه از جانب مولوی سید رسول ننگرهاری قرائت می شد. در دعائیه از بارگاه خداوند، برقراری نظام اسلامی در افغانستان التجا گردید.  از زمان سرنگونی رژیم طالبان در افغانستان این نخستین بار بود که طالبان در جائی این مجال را می یافتند تا بیرق خویش را آزادانه برافرازند.

از شرایط حکومت تا اهداف طالبان:

از زمانیکه دوسال قبل ضرورت آدرسی برای طالبان در خارج از کشور مطرح شد و سرانجام اعضای دفتر سیاسی طالبان به قطر رفتند، در مورد حدود صلاحیت های این دفتر و میزان نماینده گی آن از جانب طالبان حرف های زیادی شنیده شد. شرایطی که حکومت افغانستان برای بازشدن این دفتر داشت چنین بود:

  1. این دفتر فقط یک آدرس خواهد بود و از آنجا تبلیغات سیاسی به نفع طالبان صورت نخواهد گرفت.  
  2. مذاکرات در این دفتر تحت سرپرستی حکومت افغانستان و شورای عالی صلح خواهد بود.
  3. از این دفتر بعنوان دفتر سیاسی و تماس با کشور های خارج استفاده نخواهد شد.
  4. این دفتر بنام امارت اسلامی مسمی نگردیده و بیرق طالبان در آن برافراشته نخواهد شد.
  5. اعضای این دفتر باید از جانب ملامحمد عمر تصدیق نامهء کتبی باخود داشته باشند.
  6. از این دفتر برای جمع آوری پول برای طالبان استفاده نخواهد شد.

اینها شرط هائی بود که حکومت افغانستان برای باز شدن دفتر در قطر برای طالبان داشت که در جریان سفر رئیس جمهور کرزی به قطر نیز با مقامات قطر مطرح شد. اما در مراسم افتتاح دفتر در قطر، طالبان اهداف این دفتر را چنین برشمردند:

  1. تماس ومذاکره با کشور های مختلف جهان به منظور بهتر ساختن روابط با جامعهء جهانی.
  2. پشتیبانی از یک راه حل سیاسی صلح آمیز که از آن طریق اشغال افغانستان به پایان رسیده و یک نظام اسلامی مستقل برقرار گردیده و امنیت واقعی که خواست و آرزوی مردم افغانستان است، تحقق یابد.
  3. دیدار و مذاکره با افغانها مطابق به اقتضای زمان.
  4. تماس با سازمان ملل متحد، سازمانهای منطقوی و بین المللی و موسسات غیردولتی.
  5. صدور بیانیه های مطبوعاتی در مورد اوضاع سیاسی.

همانگونه که می بینیم میان خواست های حکومت افغانستان و اهداف طالبان از باز کردن دفتر قطر تضاد های آشکار وجود دارد و طالبان از این موقف خویش که با حکومت افغانستان مذاکره نمی کنند، تغییر موقف نداده اند.

در پایان این مراسم سخنگوی دفتر طالبان نعیم وردگ گفت که این دفتر در قدم اول مذاکره با امریکا را آغاز خواهد کرد تا بعد خارجی بحران افغانستان از این طریق حل گردد که همانا اشغال افغانستان است.

در تمام این جریان، نامی از حکومت افغانستان در میان نبود و از اینکه در افغانستان دولتی هم وجود دارد حرفی به میان نیامد. این در حالیست که حکومت افغانستان در دوحه سفارت دارد. معاون وزیر خارجهء قطر در سخنانی گفت هدف از افتتاح این دفتر، تلاش برای رسیدن به صلح در افغانستان است اما از نماینده گان شورای عالی صلح و حکومت افغانستان نماینده ای در این مراسم حضور نداشت.

پیغام های سمبولیک:

طالبان با برافراشتن بیرق شان در دفتر قطر خواستند به امریکا بگویند که شما در سال 2001  امارت اسلامی را سرنگون کردید، با ما جنگیدید و خسارات مالی و جانی را تحمل کردید اما سرانجام بار دیگر موجودیت ما را پذیرفتید و اکنون در زیر سایهء همان بیرقی که دوازه سال قبل سرنگونش کردید، مجبور به مذاکره با ما شده اید، بعبارهء دیگر شما شکست خوردید و ما پیروز شدیم. این مسئله می تواند روی روحیهء جنگجویان طالب تاثیر گذار باشد و حتی به آنان این احساس را ببخشد که پیروزی در دسترس است.

اما از جانب دیگر امریکا هم با دادن چنین امتیاز به طالبان، به رئیس جمهور کرزی و اعضای تیم وی این پیغام را دارد که اندیشهء ماندن بر اریکهء قدرت را از سر بدر کنند و به آرایش سیاسی جدیدی در ساختار قدرت تن در دهند. جنگ امریکا در افغانستان در حال پایان یافتن است.

این کار امریکا پیغامی هم به پاکستان داشت. امریکا با بردن طالبان به قطر، از توان مانور سیاسی پاکستان در صف طالبان بشدت کاست. اگر تا دیروز امریکا برای صلح در افغانستان نیازمند همکاری پاکستان بود، اکنون این نیازمندی با افتتاح دفتر در قطر تا حد زیادی کاهش خواهد یافت. خواست نماینده گان طالبان در قطر نیز از امریکا اینست که در قدم اول نباید کشور های همسایه در برنامهء صلح دخیل گردند. هرچند آنان در اعلامیهء شان به لزوم داشتن روابط نزدیک با کشور های همسایه تاکید داشتند.

امارت اسلامی افغانستان:

طالبان در قطر از آدرس امارت اسلامی افغانستان سخن گفتند که موجب نگرانی در میان حلقه های سیاسی افغان گردید. طالبان به این باور اند که امارت اسلامی آنان توسط تجاوز خارجی که به اشغال افغانستان انجامید از بین رفته است اما این امارت هنوز هم در افغانستان وجود دارد. به همین دلیل آنان در هر ولایت تشکیلات دارند و ملامحمد عمر هنوز هم امیرالمومنین است.

اما طالبان به این حقیقت پی برده اند که حاکمیت از راه زور دیگر در افغانستان مورد قبول مردم افغانستان و جهان خارج نیست و تاکید به امری که مورد توافق همه نباشد، بی نتیجه است. به همین دلیل آنان در اعلامیهء شان به مذاکرات بین الافغانی و حکومت مورد قبول همه مردم از راه صلح تاکید می ورزند اما اینکه مذاکرات در قطر را از آدرس امارت اسلامی آغاز می کنند می تواند به این معنی باشد که آنها می خواهند مذاکرات را از سطح و موقف بلند آغاز نمایند تا در جریان مذاکرات، مجال بیشتر برای چانه زدن داشته باشند.

بی خبری شورای عالی صلح و حکومت افغانستان:

به نظر می رسد که نه شورای عالی صلح و نه حکومت افغانستان هیچکدام در جریان باز شدن دفتر قرار نداشتند. هرچند یک روز قبل در نشستی در ارگ، رئیس جمهور کرزی رهبران سیاسی کشور را در جریان این مسئله قرار داده بود اما در آن نشست، به باز شدن دفتر قطر بشکل مشروط توافق شده بود یعنی همان شرطی که بارها از جانب حکومت افغانستان مطرح شده که باید مذاکرات در قطر تحت رهبری حکومت افغانستان باشد.

اینکه امریکا و قطر در مورد موضوعی چنین مهم، دولت افغانستان را در جریان نگذاشتند، نشان از تنش در روابط میان رئیس جمهور کرزی و مقامات امریکائی بخصوص وزیر خارجهء امریکا دارد که حکومت افغانستان را در برابر یک عمل انجام شده قرار داد. این کار می تواند دلیل دیگری از جانب طالبان باشد که می گویند حکومت افغانستان فاقد صلاحیت است و ما برای حل مشکل افغانستان درقدم اول با امریکا مذاکره می کنیم.

می توان پیشبینی نمود که بعد از این جریان، تنش میان کابل و واشنگتن بیشتر شده و رئیس جمهور کرزی مجبور به گرفتن موقف تندتری در برابر امریکا گردد.

تاثیر  دفتر قطر بر روند صلح:

این نخستین بار است که یک آدرس رسمی برای روند صلح افغانستان مشخص می شود. رهبری طالبان گفته بود که یگانه مرجع مذاکرات سیاسی از جانب طالبان، دفتر سیاسی آنان در قطر است. از جانب دیگر امریکا نیز با دادن چنین امتیاز بزرگ به طالبان حتی در حد یک دولت جلای وطن، از آنان توقع دارد تا در پروسهء صلح با صداقت سهم بگیرند.

این دفتر برای طالبان نیز یک چالش است زیرا در گذشته مقامات امریکائی از طالبان این شکایت را داشتند که اعضای دفتر شان در قطر خود توان تصمیم گیری مستقل را ندارند و برای تصمیم حتی در موضوعات کوچک نیز نیازمند دستور از رهبری خویش اند که این کار زیاد زمان می برد.

ملا آغا جان معتصم مسوول سابق کمیتهء سیاسی طالبان نیز این مشکل در دفتر قطر را می پذیرد و می گوید که افرادی که در این دفتر حضور دارند از جمله شخصیت های طراز اول تحریک نیستند و به همین دلیل توان و اجازهء تصمیم گیری مستقل در مسایل حساس را ندارند که همین مسئله موجب می شود تا کارها از سرعت لازم برخوردار نباشد.

با باز شدن دفتر در قطر، احتمال دارد تا در ترکیب اعضای این دفتر تغییراتی وارد گردد و بعضی از افراد با صلاحیت تر به این دفتر فرستاده شوند. راه حل دیگر این مشکل اینست که افراد با صلاحیت طالبان مجال سفر به قطر را داشته باشند اما به دلیل اینکه نامهای آنان در لیست سیاه است، چنین کاری دشوار خواهد بود. یگانه کشوری  که می تواند در این رابطه برای طالبان سهولت فراهم نماید جمهوری اسلامی ایران است اما نگاه ایران به جریان دفتر طالبان در قطر عاری از شک و سوءظن نیست.

اما با همهء این مشکلات وچالش ها، باز شدن دفتر قطر قدمی بسوی صلح در افغانستان است و باید از آن استقبال کرد. امید است که مذاکرات طالبان با امریکا به نتیجهء دلخواه دوطرف منجر گردیده و بدنبال آن مذاکرات بین الافغانی آغاز گردد و سرانجام ما شاهد صلح در کشور باشیم.

ورته لیکنې

ګډون وکړئ
خبرتیا غوښتل د
guest
0 Comments
Inline Feedbacks
ټولې تبصرې کتل
Back to top button
0
ستاسو نظر مونږ ته دقدر وړ دی، راسره شریک یې کړئx
()
x