ټولنیزه برخه

د مکې لاره (شپږمه برخه)

حامد افغان

يو څه د خپل پلار په اړه

څرنګه چې زما د پلار يادونه رامنځته شوه بېځايه به نه وي چې يوڅه خپل پلار دروپېژنم، هغه يو خنده رويه اود خوشاله طبعيت لرونکى انسان و، بې غوښو بدن ،غنم رنګې څېره، تورې او جذابې سترګې يې لرلې. چې له خپل چاپېريال سره په هېڅ ډول برابر نه برېښېده. په ځوانۍ کې يې له رياضي او طبيعياتو (Physics) سره ډېره مينه وه. خو دا ارزو يې هېڅکله پوره نه شوه او بيا يې له مجبوري وکالت ته مخه کړه. سره له دې چې په وکالت کې ده ډېر برياليتوبونه ترلاسه کړل خو مينه يې نه ورسره لرله. کېدى شي لامل به يې دا و چې خپله محبوبه بوختيا يې له لاسه وتلې وه، او له دې کبله په هغه باندې د يواځېتوب احساس مسلط و.

دده پلار د (Czervowitz) نومي ځای ( چې هغه مهال د استريا يوه مقبوضه سيمه وه ) يو ربي ( يهودي عالم ) و، ما ته اوس هم د هغه رنګ او شکل ښه په ياد دى. د ښه مزاج او خندوني طبيعت څښتن و. نرۍ ګوتې يې لرلې او حساسه څېره يې وه، چې د اغېزمن کېدو نښې به ډېر ژر پرې ښکاره شوې. سپينه اوږده ږيره يې وه. له فلکياتو(Astronomy) سره يې ډېره زياته مينه وه اوله دې سره په خپله ولسوالۍ کې د شطرنج نامتو لوبغاړى هم و، څرنګه چې د روم ارتوډکس ارچ بشپ هم د شطرنج ښه تکړه ماهر و، نو زما دنيکه له ده سره د ملګرتيا ګډ ټکى همدا و، خدای خبر څومره ماښامونه به دوى په ګډو لوبو سره تېر کړي وي او له دې سره په څنګ کې به يې د خپلو مذاهبو په الهياتي مسائلو باندې بحثونه هم کول.

کېدى شي څوک دا ګومان وکړي چې کله ستا نيکه له فزيک سره دومره زياته مينه لرله نو هغه بايد د خپل زوى د مينې او تمايل هم قدر کړى وی، خو خبره داسې نه وه. هغه په پيل کې لا دا پرېکړه کړې وه چې هغه به د خپلې کورنۍ د مذهبي ميراث ساتنه کوي، چې له يوه نسل نه بل ته په خوندي توګه رالېږدول شوې وه. نوځکه هغه زما د پلار له پاره بله بوختيا غوره نه کړه.

د ده په دې نظر او نيت باندې د هغه د يوه تره د افسوسناک ياد هم اغېزه وه چې هغه د خپلې کورنۍ له عنعناتو او تاريخ څخه په عجيبه توګه بغاوت کړى و. تر دې پورې چې د خپلو پلرونو او نيکونو له دين سره يې هم مخه ښه کړې وه. مونږ د دې تاريخي تره نوم هم چا په کور کې په لوړ غږ سره نه شواى اخيستلى. د ده روزنه په يوه داسې چاپېريال کې شوې وه چې د ديندارۍ ځانګړي آثار يې لرل. په ځلميتوب کې هغه مکمل ربي جوړ شوى و. بيا د هغه واده له يوې داسې مېرمنې سره شوى و چې زما په ګومان ده هېڅ محبت نه ورسره لاره.

څرنګه چې د ربيتوب په کار کې دومره ګټه نه ترلاسه کېدله. له دې کبله هغه د [1] (پوستين پلورنې) کار پيل کړ. د دې له پاره به هغه هر کال په اروپا کې د پوستينانو مرکزي ښار ( Leipzig) ته سفر کاوه.

يو ځل له عادت سره سم چې د ده عمر پنځه ويشت کاله و، هغه په دا ډول يوه سفر باندې ووت، دا د نولسمې پېړۍ د لومړۍ نيمايي پېښه ده. په (Leipzig) کې هغه د پخوا په څېر سمور(پوستین) وپلوره، خو کور ته د ستنېدلو په ځاى هغه خپله ګاډۍ او آس خرڅ کړل، ږيره يې هم وخريېله، خپله مېرمن يې هم هېره کړه، ځکه مخکې يې هم لا مينه نه وه ورسره. او انګلستان ته ولاړ. هورې يې څه موده په مزدوري او نورو کارونو سره خپل خرڅ پوره کاوه او ورسره يې د رياضي او فلکياتو مطالعه هم پيل کړه. داسې برېښي چې د هغه بادار له مطالعې سره د ده مينه ليدلې او د هغه ذهني وړتيا ورته معلومه شوې وه ، نو په اکسفورډ کې يې د نورې زده کړې او مطالعې جاري ساتلو له پاره مرسته ورسره کړې ده. لنډه دا چې په اکسفورډ کې ده پوره تعليم ترلاسه کړ او عيسائيت يې ومانه. بيا يې خپلې ښځې ته له طلاقنامې رالېږلو څه موده وروسته د هغو (کافرانو) له يوې پېغلې سره واده وکړ، له دې وروسته زمونږ له کورنۍ نه د هغه پته ورکه شوه. يواځې دومره درک يې و چې هغه په پوهنتون کې د فلکياتو پروفيسور و بيا تقاعد شو اوپه دې توګه يې ژوند پاى ته ورساوه.

دې عبرتناکې پايلې زما نيکه په دې خبره ټينګ کړى و چې هغه زما د پلار په اړه خورا سخت دريځ غوره کړي، ځکه هغه هم د ( کفارو ) له علومو سره مينه لرله، د هغه له پاره ربي ( مُلا ) کېدل ضروري و، دا د يوې ځانګړې موخې او جذبې له پاره نه بلکې د دې له پاره چې داسې کېدل په کار و، خو زما پلار هم په آسانۍ سره د وسلې غورځولو وال نه و، نو داسې يې وکړل چې د ورځې به يې د تلمود مطالعه کوله او د شپې له مخې به يې په پټه توګه په يوه ليسه کې درسونه لوستل. څه موده وروسته هغه خپله مور له دې پټې زده کړې نه خبره هم کړه، که څه هم هغې ته دا کار ډېر سخت ښکارېده، خو د خپلې نرم دلۍ له کبله هغې دا سوچ وکړ چې: هلک ته د زده کړې ښه موکه په لاس ورغلې، نو د هغه په مخ کې خنډونه پيداکول يو ډول ظلم دى.

د دوه ويشت کلنۍ په عمر هغه دا ټول د اتو کلونو نصاب په څلورو کلونو کې پوره کړ، له دې وروسته يې د دولسم په آزموينه کې برخه واخيستله او په امتيازي نمبرو سره بريالى شو.

کله چې هغه شهادتنامه ترلاسه کړه، د هغه مور دا (له وحشته ډکه خبره) نيکه ته ورسوله. زه کولى شم د خپل تصور په سترګو هغه حالت ووينم چې هغه مهال رامنځته شوى و. لنډه دا چې آخر زما نيکه يو څه نرم شو او په دې خبره راضي شو چې زما پلار خپلې ديني زده کړې ودروي او په پوهنتون کې دې داخله واخلی. خو د کورنۍ د اقتصادي حالت ځوړتيا هغه دې ته پرې نه ښود چې د خپلې محبوبې موضوع فزيک زده کړه پرمخ بوځي او داسې پيشې غوره کولو ته اړ شو چې زياته ګټه ولري. لکه: وکالت. او آخر هغه وکيل شو او په (Lowow) کې يې ژوند غوره کړ، هورې يې زما له مور سره واده وکړ چې د يوه شتمن بانکار لور وه. او هورې په کال (١٩٠٠ عـ ) کې زه پيدا شوى يم او زه د خپل مور او پلار دويم هلک وم.

زما پلار له سائنس سره بې کچه مينه لرله، د ده دا مينه له دې نه ښه معلومېدلى شوه چې يو خو يې د سائنس ښه پراخه مطالعه لرله او بل دا چې د خپل زوى ( زما ) له پاره يې هم دا موضوع غوره کړه، چې د هغه خپله هم له داسې څېزونو سره مينه زياته وه چې هېڅ مالي ګټه به يې نه لرله. خو کوم اميدونه چې ده په ما پورې تړلي وو هغه هېڅکله هم پوره نه شول. که څه هم زه ناپوهه او کند ذهنه نه وم خو يو بې پروا زده کونکى وم، له رياضي او طبعياتو سره مې بېخي نه لګېدله. خو د سائنکيريز (Sienkarez) له پاروونکي تاريخي ناول جلسيرن (Juleserne) اود (James Fenimore) له ليکلو تاريخي کيسو او اشعارو سره مې زښته زياته مينه وه، د جذب او برېښنا عجائبات زما له پاره له لاطيني او يوناني قواعدو نه په هېڅ توګه کم نه وو چې نه يې شول کولى په ما کې کوم ډول حس يا شعور پيدا کړي، د دې پايله داوه چې زه په ډېر مشکل سره په امتحان کې بريالى کېدم او يقيناً چې دا زما د پلار له پاره ډېره دردوونکې او د نااميدۍ خبره وه، خو کېدى شي په دې خبره بۀ يې يو څه زړه ډاډه کېده چې د جرمن او پولنډ له ادب او تاريخ سره زما په دلچسپي باندې زما استادان ډېر خوشاله او ډاډه وو.

ورته لیکنې

ګډون وکړئ
خبرتیا غوښتل د
guest
0 Comments
Inline Feedbacks
ټولې تبصرې کتل
Back to top button
0
Would love your thoughts, please comment.x
()
x