fbpx

سلمابند د درې لسیزو انتظار وروسته نن پرانېستل کیږي – ځانګړی راپور

نن ټکی اسیا (شنبه، غبرګولي ۱۵مه ۱۳۹۵ل): ټاکل شوې چې د سلما بند به نن د غبرګولي په ۱۵مه /جون ۴مه/ ولسمشر اشرف غني او د هند لومړی وزیر نریندر مودي پرانیزي.

د سلما بند د هرات ښار شمال ختیځ ته د چشت شریف ولسوالۍ کې د هریردو سیند په اوبو جوړ شوی دی. د دغې بند اصلي ذخیره ۲۰ کیلومتره اوږدوالی، ۳ کیلومتره پلنوالی لري او د ۶۴۰ میلیونه متره مکعب د اوبو د ذخيره کېدو ظرفیت لري چې ډکېدل یې تقریبا له ۹ تر ۱۲ میاشتو پورې وخت غواړي. د دغې ذخیرې ډکېدو سره به نېږدې ۷۵ زره هکتاره (۷۵۰ کیلومتره مربع یا تقریبا ۱۵۰زره جریبه) ځمکه خړوبه شي او ورسره به يې درې توربیلونه په ټولییزه توګه ۴۲ میګاواټه برېښنا تولید کړي.

یو میګاواټ بريښنا یو میلیون واټ کیږي او که فرض شي چې هره کورنۍ په اوسط ډول ۱،۰۰۰واټه برېښنا استعمالوي نو د یو میګاواټ پر مټ زر کورنۍ له برېښنا برخمنې کېدلای شي. د همدې فرضيې پر اساس سلما بند ښايي شاوخوا ۴۰زره کورنیو ته برېښنا ورکړي.

سلما بند پروژه څه وخت پېل شوه؟

د سلما بند پروژه په ۱۹۷۶ز کال کې د پخواني جمهور رییس سردارمحمد داوود خان د واکمنۍ پر مهال د هند په مرسته پېل شوه. د دغه بند جوړولو لپاره ژمنه شوې وه چې د سعودي حکومت به ۵۵ میلیونه ډالر قرض افغانستان ته ورکوي. د پروژې ابتدايي کارونه هغه مهال پیل شوه او تقریبا ۲۵ سلنه کار یې د داوود خان د واکمنۍ پر مهال بشپړ شو.  ټاکل شوې وه چې چې ۱۹۸۱ل کال پورې به د دغه بند ګټې اخېستنې ته چمتو شي. بدبختانه د کمونستي کودتا او په افغانستان کې خونړۍ جګړو پیلېدو سره د دغې پروژې کارونه هم په ټپه ودریدل، سامان او اسباب یې له منځه ولاړل او د کورنیو جګړو پر مهال د دغه بند لږه جوړه شوې برخه هم ویجاړه شوه.

د طالبانو تر واکمنۍ وروسته په ۱۳۸۴ل کال کې هند له افغانستان سره تړون لاسلیک کړ چې د سلما بند به بې لامعاوضې جوړوي. دوه کاله وروسته په ۱۳۸۶ل کال د کب د میاشتې په ۲۵مه حامد کرزي حکومت د دغې پروژې کارونه یو ځل بیا پیل کړل او د تهداب ډبره يې کېښودله.

د دغه بند د رغولو لپاره ۸۰ میلیونه ډالر ځانګړي شوي وو خو د بېلابېلو ستونزو له کبله تر دې مهاله پرې نېږدې ۳۰۰ میلیونه ډالر مصرف شوی دی.

سلما بند او امنیتي ستونزې

په پیل کې داسې اټکل شوې وه چې د سلما بند کارونه به په ۱۵ میاشتو کې پای ته ورسیږي خو د بېلابېلو سیاسي او امنیتي لاملونو له کبله دغه پروژې نېږدې ۱۰ کاله نور وخت واخېست. څو څو ځل ناڅرګندو وسله‌والو د یاد بند په کارکوونکو او انجنیرانو بریدونه وکړل او څو ځل یې امنیتي ساتونکي و وژل.

په دغې بند کارونه تر هغه وروسته یو ځل بیا په ټپه ودریدل چې ناڅرګندو وسله‌والو په ۱۳۸۹ل کال کې د دغې بند ۲۰ کارکوونکي او امنیتي ساتونکي و وژل. د دغه بریدونو هدف دا و چې په یوه نه یوه لار د دغه بند د رغولو چارې ودروي. هند هغه مهال ګواښ وکړ چې که د افغانستان حکومت د هندي او افغان کارکوونکو لپاره چې د سلما بند په رغولو کې کې کار کوي، امنیت ونه نیسي دوی به په دغې سترې پروژې کار یا ودروي او یا به یې هم وځنډوي.

د هند حکومت  سرچېنې وايي چې د سلما په بند ۱۵سوه هندي او افغان انجنیرانو کار کړی دی او انجنیران به په میاشت کې یو ځل د هلیکوپترو له لارې سیمې ته انتقالېدل. دغه بند ته نور سامان اسباب د ایران د بندرعباس له لارې ۱۲سوه کیلومتره لرې د هرات اسلام قلعه ته او بیا له اسلام قلعه څخه ۳۰۰ کیلومتره لرې د بند جوړیدو ځای ته لېږدول کېدل. سیمټ، وسپنې، چاودیدونکي توکي او نور اسباب له ګاونډيو هېوادونو څخه دغه بند ته واردیدل.

 مخالفین څوک دي؟

د هریرود سیند اوبه ۱۱ کیلومتره اوږدوالی لري او د ترکمنستان او ایران سره شریکې دي. هريرود د بابا دغره له لو يديځو لمنو څخه چي ۴۰۰۰ متره ارتـفاع لري او بند سر جنگل نوميږي، سرچينه اخلي او د غور او هرات ولایتونو څخه تیریږي. دهرات له اسلام کلا څخه مخ په ذوالفقار شمالاً ۳۰ کېلومتره دافغانستان او ايران ترمنځ طبيعي سرحد جوړوي او بیا ترکمنستان ته داخلیږي.

ایران او ترکمنستان دواړه د دغو اوبو څخه ګټه اخلي او د سلما بند تر ټولو ستر مخالفین دي. افغانستان له ایران سره د اوبو پر سر لانجو اوږد تاریخ لري. د امو له اوبو را واخله تر هریرود پورې، ایران د افغانستان اوبه خپلې اوبه ګڼي. د سلما بند د جوړیدو سره دغه دوه ګاونډي هېوادونه وايي چې دوی ته د اوبو ورتګ کې ۷۳ سلنه کمی راځي او دوی د افغانستان په دغو اوبو ځينې پروژې هم پیل کړې وې خو د سلما بند د جوړیدو سره دغه پروژې له ځنډ و خنډ سره مخ شوې.

ایران که څه هم رسما سکوت غوره کړی خو د سلما بند د جوړیدو ستر مخه‌نېونکی ایران ګڼل کېږي او داسې راپورونه هم ورکول شي چې په دغه سیمه کې د ناامنۍ تر شا هم د ایران لاس دی. افغان سیاستمدارانو هم څو څو ځل ایران په دې تورن کړی چې د سلما بند د جوړیدو مخه نیسي خو د افغانستان حکومت رسما تر دې دمه نه دي ویلي چې د سلما بند د جوړیدلو مخ کې د نا امنۍ ایجادولو کې ګاونډی ایران لاس لري.

یو بله ډله بیا په دې نظر ده چې د سلما بند د جوړیدلو مخه پاکستان نېوله، ځکه دغه هېواد په هېڅ صورت نه غواړي چې خپل تاریخي رقیب هندوستان په افغانستان کې نفوذ وکړي او یا هم محبوبیت ترلاسه کړي.

د دې هر څه سربېره د سلما بند جوړیدل د افغانستان لپاره پر ځان تکیه کېدلو لپاره یو د پاموړ پرمختګ دی. په دې هیله چې د افغانستان په نورو اوبو چې بې فایدې ګاونډیو هېوادونو ته ځي، هم ورته پروژې پیل شي او افغانستان یو پر ځان بسیا هېواد شي.

avatar
2 د تبصرو شمېر
0 د ځوابونو شمېر
0 ار ایس ایس کې ګډونوال - څارونکي
 
ډېر غبرګون شوې تبصره
تر ټولو ګرمه موضوع
  ګډون وکړئ  
نویو زړو ډیرو خوښو شویو
خبرتیا غوښتل د
SAIF
میلمه
SAIF

«امت نیوز» مدعی شد فشار پاکستان و تعویق ساخت ۱۲ سد روی دریای کابل توسط «اشرف غنی» روزنامه پاکستانی مدعی است که رئیس جمهور افغانستان پروژه‌‌های هندی برای ساخت ۱۲ بند روی دریای کابل را با هشدار نزدیکان خود به تعویق اندخته است زیرا این موضوع سبب تنش همیشگی با پاکستان می‌شد. ب«اشرف غنی» رئیس جمهور افغانستان پروژه 12 بند روی دریای کابل را که قرار بود با کمک هند ساخته شود به دلیل ایجاد تنشهای دائمی با پاکستان به تعویق انداخت. براساس برخی منابع، به رئیس جمهور افغانستان هشدار داده شده بود که در صورت ساخت 12 بند ابگردان… نور لوستل »

افغان
میلمه
افغان

زه د سلما بند ته که کم کیفیته هم وی ( په هغه هیواد کی جوړه شوی چه د نړیوال فساد طلای مدال یی تر لاسه کړی او دا ۱۵ کاله یی ساتلی او هڅه لری چه تل تر تله دا ویاړنه وساتی ) مخالف نه یم ، ولی دا چه په کوم کیفیت به جوړ شوی وی رنګ به یی د کانکریتو خو دننه به کاغذی مواد پکی کارول شوی ډاریږم چه څه وخت وروسته د هغه ولایت مظلوم افغانان د اوبو لاندی نه کړی . بله ویره چه لرم د دغه بند لاسته راوړنه به د بیت المال… نور لوستل »