نظــر

لویه جرگه دریچه یی برای بیرونرفت از بحران

فرید احمد یوسفزی

لویه جرگۀ عنعنوی در کشور ما سابقه طولانی دارد و حتی برخی از روایات حاکی از آن است که از زمان آریایی ها این نوع جرگه ها وجود داشت و زمانیکه پادشاه و زمامدار امور میخواست که نظر مردم را در مسایل بزرگ و ملی با خود داشته باشد و جهت بیرونرفت از بحران به جرگه عنعنوی مراجعه میکرد، زمانی که اعضای جرگه تصمیمی را اتخاذ میکردند منافع علیای کشور را حتماً تضمین میکرد و همچنان شاه در مواردی که با مشکلات مواجه میبود از سوی اعضای جرگه برای شان رهنمایی می شد شاه همچنان این تصامیم را به جبین گشاده مورد احترام و عمل قرار می داد.

اکثریت سیاسیون کشور ما به این عقیده هستند که راه بیرونرفت از مشکلات کنونی که مردم ما به آن دست و پنجه نرم میکنند لویه جرگۀ قانون اساسی است و تعداد دیگری میگویند که لویه جرگۀ عنعنوی باید فرا خوانده شود. به نظر من این دو لویه جرگه از هم تفاوت های حقوقی زیادی دارد، از لحاظ ترکیب اعضا، موارد دایر شدن آن و از لحاظ قوت و صلاحیت و الزامی بودن تصامیم این جرگه ها، خوش بختانه در ماده 111 قانون اساسی کشور موارد دایر شدن لویه جرگه قانون اساسی ذکر شده است که چنین صراحت دارد:

  • اتخاذ تصمیم در مورد مسایل مربوط به استقلال، حاکمیت ملی، تمامیت ارضی و مصالح علیای کشور؛
  • تعدیل احکام این قانون اساسی؛
  • محاکمه رئیس جمهور.

و هم چنان در مورد ترکیب اعضای لویه جرگه قانون اساسی در ماده 110 قانون اساسی تسجیل گردیده است:

لویه جرگه عالی ترین مظهر اراده مردم افغانستان میباشد.

لویه جرگه متشکل است از:

1- اعضای شورای ملی؛

2- رؤسای شوراهای ولایات و ولسوالیها؛

وزرا، رئیس و اعضای ستره محکمه و لوی خارنوالی می توانند در جلسات لویه جرگۀ بدون حق رای اشتراک ورزند.

حال سوال مورد بحث درین جاست که اگر لویه جرگه قانون اساسی فرا خوانده شود از لحاظ ترکیب اعضایی که درماده 110 تذکر گردیده است یکی از ارکان آن وجود ندارد؛ چونکه در کشور ما شورای ولسوالی ها تاهنوز وجود ندارد و در ولسوالی ها انتخابات صورت نگرفته است. درین جاست که تعدادی از سیاسیون کشور به همین مورد استدلال میکنند و میگویند که لویه جرگه قانون اساسی کشور فرا خوانده نشود؛ بلکه لویه جرگه عنعنوی دایر گردد.

در مورد لویه جرگۀ عنعنوی قانون اساسی کشور کدام صراحت خاصی ندارد؛ ولی فراخواندن لویه جرگه عنعنوی یکی از عنعنات و رسوم پسندیده کشور ما میباشد و مورد احترام تمامی اتباع کشور قرار دارد. ما افغانها در هر مقطع زمانی که با مشکلات بزرگ مواجه شده ایم از طریق همین لویه جرگه به آرای مردم رجوع کرده ایم و هم چنان تصامیمی که از سوی اعضای لویه جرگه عنعنوی در ادوار تاریخ گرفته شده برای بزرگترین مشکلات کشور که دور از تصور میبود راه حل پیدا کرده اند و کشور را از یک بحران بزرگ نجات داده اند. چون درین برهۀ تاریخ کشور ما از نظر سیاسی، اقتصادی، اجتماعی و بخصوص نا امنی ها در هر گوشه و کنار با ازمایش بزرگی دست و پنجه نرم می کند و روز تا روز از هموطنان ما قربانی میگیرد تدویر لویه جرگه عنعنوی لازمی است.

از فرا خواندن لویه جرگه عنعنوی امید میرود که بزرگان ملت برای بیرونرفت از حالت کنونی کشور راه حلی را پیشنهاد نمایند که مورد قبول همه اتباع کشور واقع شود و همچنان منافع علیای کشور را حفظ نماید و کشور را درین شرایط حساس تاریخ از یک بحران که با سرنوشت کشور گره خورد است نجات دهند.

ولی به نظر من اگر ما درین شرایط لویه جرگه عنعنوی را فرا خوانیم آیا از لحاظ حقوقی تصامیم آن الزامی خواهد بود یا خیر؟ در صورتی که اعضای لویه جرگه تصمیم بگیرند و رئیس جمهور در مقابل تصمیم اعضای جرگه اعتنا نکند باز حثیت حقوقی جرگه عنعنوی چه خواهد شد؟ اگر خدا ناخواسته چنین حالتی واقع شود گفته میتوانیم که یکی از فرهنگ های اصیل افغانی که عبارت ازلویه جرگه عنعنوی است پایمال و دستخوش چند تن از افراد سود جو نا عاقبت اندیش خواهد شد.

ودر ضمن هراس ازین هم میرود که به چه منوال اعضای این جرگه تحت تاثیر سازمانهای استخباراتی کشور های اقمار دور نخواهند رفت و هم چنان باید بگویم که اعضای این جرگه منافع علیای کشور را بر منافع شخصی شان ترجیح خواهند داد چون در کشور ما جهت انتخاب اعضای لویه جرگه عنعنوی کدام روند خاصی وجود ندارد به نظر من یکی از بزرگترین مشکلی که لویه جرگه عنعنوی دارد همین انتخاب اعضای آن میباشد. که ما چند سال پیش شاهد چنین حالتی بودیم که با سپری شدن یک شب همه چیز تغییر کرد اعضای جرگه کاری را که باید میکردند نکردند و کاري را که نمیکردند کردند. یعنی همه چیز را بدون سنجیدن عواقب آن قبول کردند و منافع علیای کشور را در نظر نگرفتند؛ بلکه منافع بیگانگان را مد نظر گرفتند که بالاخره کشور ما به چنین حالتی مواجه شد.

برای پیشرفت و نجات افغانستان ازین مطقع زمانی باید تمامی سران سیاسی، اشخاص قومی با نفوذ و تمامی افرادی که در با ثبات ساختن کشور نقش ارزنده دارند باید از هم دریغ نکنند و دست بدست هم بدهند و کشور را ازین پرتگاه نجات دهند تا روزی فرا رسد که آینده گان این سرزمین در رفاه و آسایش زندگی کنند!

ورته لیکنې

ګډون وکړئ
خبرتیا غوښتل د
guest
0 Comments
Inline Feedbacks
ټولې تبصرې کتل
Back to top button
0
Would love your thoughts, please comment.x
()
x