کور پاڼه / مقـــــالی او تبصرې / د انس حقاني د اعدام حکم بیا د قاضیانو ژوند گواښي!

د انس حقاني د اعدام حکم بیا د قاضیانو ژوند گواښي!

ډاکتر م، ع، تره‌کی

په تیرو پنځلس کلونو کې د امریکا گڼ شمیر جنگي عملیات د مخالفینو نه د غچ اخیستنې په مقصد ترسره شوي دي: په هلمند کې د طالبانو په زندان کې د وروستۍ بمبارۍ چې په کې لسگونه تنه حکومتي سربازان ژوبل او ووژل شول انگیزه دا وه چې مقاومت ته د حکومتي سربازانو د تسلیمیدو پروسه چې په ټولو جبهاتو کې په چټکۍ راروانه وه مخه ونیسي. د تسلیم شوو سربازانو نه غچ واخلي او نهایتاً د جگړې د کمیدو مخه ډپ کړي.

د کابل ابتدائیه محکمې د پخواني جهادي قومندان مولوي جلال الدین حقاني زوی انس حقاني په اعدام محکوم کړ. دغه حکم  په امریکایي پوهنتون باندې د برید نه چې تر اوسه پورې يې مسئولیت چا نه ده منلی، څو ورځې وروسته اعلانېږي. د دواړو پیښو زماني نږدیوالی او د افغانستان په جگړه کې د امریکا د مخکنیو کړنو نه داسې مالومیږي چې امریکا د پوهنتون د پیښې پړه په وسله‌وال مقاومت باندې اچوي او په اصطلاح د «حقانې شبکې» نه د غچ اخیستنې په لټه کې ده.

حافظ عبدالرشید او انس حقاني د ۲۰۱۴ کال د اکتوبر په ۱۲مه په بحرین کې امریکایانو توقیف بیا یې اماراتو او له هغه ځایه یې په افغانستان کې ملي امنیت ته سپارلي وو. حافظ عبدالرشید د خپل ورور د لیدلو لپاره قطر ته تللی و. انس حقاني د جلال الدین حقاني کشر زوی، زده کوونکی او غیرسیاسي سړی دی.

د ۲۰۱۱ م کال د نوامبر په ۱۲مه نېټه په گوانتانامو کې د افغان بندیانو د خوشې کیدو په مقصد د امریکا د حکومت له خوا یوه طرحه «مطلوب شرطونه، قیودات او اطمینان»  تر نامه لاندې قطر امارت ته وړاندې شو. په ۲۰۱۲م کال کې د طرحې د چوکاټ د ننه د امریکا او قطر د حکومتونو ترمنځ په دوحه کې د گوانتانامو د بندیانو د ساتلو په موخه همغږي رامنځته شوه. دا طرحه په ۲۰۱۳ م کال د طالبانو  قطر دفترته وسپارله شوه.

په موافقت‌لیک کې راغلي: «د قطر دولت کولی شي د بنديانو د کورنيو غړیو ته په قطر کې د استوگنې اجازه ورکړي. آزاد شوي بنديان به د خپلې کورنۍ د هرغړي په باره کې مخکې له مخکې د قطرله دولت سره مشوره کوي او د قطر دولت به د اوسیدلو قانوني سندونه ورکوي». (لسمه ماده).

د موافقت‌لیک پر بنسټ د آزادو شوېو بندیانو د کورنيو غړو، نه یوازې د بندیانو سره کتلي شي بلکې په قطر کي د استوگنې حق لري.

د توافق په اجرا کولو کې د امریکا او د قطر حکومتونو دواړو مسئولیت په گوته شوی وو.

د یاده ونه باسو چې توقیف شوي طالبان د بل چا په گناه نیول شوي وو. په واقعیت کې دوی د وسله‌والو طالبانو په منځ کې ملکیان گڼل کیږي. دلته د بشر د حقونو د نړیوالې اعلاميې او د امریکا، قطر او افغانستان د اساسي قوانینو نه چې په کې د جرم شخصي توب په گوته شوی ښکاره تیری شوی وو.

له بلې خوا په توافق‌لیک کې قطر پخپله خاوره کې امریکا ته د مشکوکو طالبانو د نیولو اجازه نه ده ورکړي. امریکا د قطر په ملي واکمنۍ باندې په تیري تورنه ده.

نړیوال قوانین د ملي واکمنۍ په نشتوالي او د اشغالگرو په وړاندې د جگړې په شته والې هغه کسان چې د جگړې په بهیر کې د جگړې د اړخونو له خوآ توقیف کیږي د جنگي اسیرانو په توگه پیژني. د ژنو کانوانسیونونه (درېیم او څلورم کانوانسیون – د اگست ۱۲ ـ ۱۹۴۹ کال ) جنگي اسیر تر حقوقي پوښښ لاندې راوړي او د ده اعدام  د جنایت په حیث پېژني.

په امریکايي پوهنتون باندې برید د هرچا له خوآ چې شوی وي یو جنگي جنایت دی. د هغه په بدل کې د یو سیاسي زنداني او جنگي اسیر اعدامول بل جنایت گڼل کیږي. دیرش کاله جنگي تجربې موږ ته ښودلې چې یو جنایت د بل جنایت مخه نیولي نشي.

انس حقاني د ابتدائیه محکمې  له طرفه محکوم شوی. دا هیله شته چې د افغانستان د بیړنیو حالاتو په نظر کې نیولو سره د استیناف محکمه په دوسیه باندې له سره کتنه وکړي او پرينږدي چې بی‌گناه قاضیان د امریکا د سیاسي لوبو قرباني شي.

پای

 

ډاکتر م ، ع ، تره کی


یادونه: په نن ټکی اسیا کې خپرې شوي لیکنې یوازې د لیکوال خپل نظر څرګندوي، د ادارې توافق ورسره شرط نه دی. که تاسو غواړئ نن ټکي اسیا کې مو لیکنه خپره شي، اړیکه راسره ونیسئ. مننه
د نن ټکی اسیا موبایل اپلیکیشن دلته کښته کړئ