ټولنیزه برخه

تمدّن چیست و مُتمدن کیست !؟! (قسمت اول)

الله جل جلاله وقتی آدمیزاد را خلق نمود و بر روی زمین اسکان داد ؛ قبل از هرچیز اشیاء را به وی نشان داده و خواص آنها را در عقل و ضمیر انسان آشنا ساخت ، انسان را با محیط زیست و زندگی اش اُنس و اُلفت فطرتی عنایت فرمود و بمقتضای خواهش طبیعی انسان ، همه موجودات مورد نیاز برای وی را فراهم آورد ؛ زمین خدا ، همسان با رُشد فکری و جسمی انسان ، به میدان خودیابی انسان تبدیل شد و انسان برمبنای خوداندیشی ، تفکر ، پویندگی ، خرد و دانشِ فطرتی ، به خیلی چیزها رسید و استعدادهای اندرونی خویش را شکوفا ساخت و با گذشت زمان ، و نشو و نمای انسانها و تکاثر بشر در روی زمین پهناور خدا ، قوم های زیادی تشکیل یافت ؛ گروهای مختلفی از مجموعه انسانی در کره زمین بوجود آمدند ،

و هر قوم و گروهی در روند زندگی و نوع حیات ، صاحب پلان و روش خاصی از دیگری شد و با پیدایش شهرها و قصبات بزرگ و کوچک ، هریکی از گروهای بشری دارای یک تمدن و فرهنگ خاص شدند که به مرور زمان ، معیار شناخت اقوام و تمایز آنها براساس تمدن ها و فرهنگ های خاص و مروّجه در بین آنها ، قرار گرفت و هرگروهی صاحب یک تمدن خاص و فرهنگ جداگانه از دیگری شد .

در اینجا قصد ما براینست که بطور خلاصه و گذارا مروری بر مقوله “تمدن” داشته باشیم و در باره تمدن شناسی (و علی الخصوص تمدن اسلامی) مباحثی هرچند کوتاه و مختصر گردهم آورده و در جهت اثبات جامعیت ، برتریت و حقانیت تمدن غنی اسلامی ، مطالبی را تقدیم خوانندگان عزیز نماییم تا باشد در این مسیر ، حداقل روشنایی انداخته و اهمیت موضوع “تمدن شناسی” را بیان کنیم و نیز برای کسب دانش در این فن ، ایجاد علاقه نموده و باعث مطالعه وسیع در این باب بشویم .

تمدن چیست ؟

تمدن مصدر عربي از باب تفعل و اسم مصدر فارسي است ؛ تعريف تمدن در فرهنگ عميد چنين آمده است : “شهرنشين شدن، خوي شهري برگزيدن و با اخلاق مردم شهر آشنا شدن، همكاري مردم با يكديگر در امور زندگاني و فراهم ساختن اسباب ترقي و آسايش خود .”
 علامه دهخدا در مورد معنی تمدن مي نويسد : “تخلق به اخلاق اهل شهر و انتقال از خشونت و جهل به حالت ظرافت و انس و معرفت” ؛ ولي با توجه به ديگر لغت نامه ها، تمدن را به “در شهر بود باش كردن و انتظام شهر نمودن و اجتماع اهل حرفه” ، “اقامت در شهر”، “شهرنشيني” و “مجازا تربيت و ادب” معني كرده است .

 در زبان عربي، در كنار اصطلاح تمدن، مترادف هايي مانند: “حضارة” ، “ثقافة” و “مدينه” آمده است .

 در قرآن شریف ، از ريشه ي “م ـ د ـ ن” يا “ح ـ ض ـ ر” كه در عربي کلمه “حضارة” را از آن ساخته اند ، کلمه ی صریح  براي تمدن ذکر نشده اشت ؛ لیکن با اندکی تامل در کلمه های مثل “امت” ، “قرية” و “قرن”  میتوان دریافت که این کلمات با کلمه تمدن همخوانی داشته و بطور مجموعی همین کلمه را معنی می کنند .

کلمه تمدن در فرهنگ هاي انگليسي ، با واژه هاي با ادب ، با نزاكت ، قابل احترام و شهرنشين آمده و در فرانسه به معناي پيشرفت ، ترقي و توسعه تحول و تطور گفته می شود .

و اما در تعریف اصطلاحی ؛ ( به نقل از ویکی پیدیای این کلمه)  تمدن را می توان به شکل کلی ، عبارت از نظم اجتماعی دانست که در نتیجه وجود آن، خلاقیت فرهنگی امکان پذیر می شود و جریان پیدا می کند ، در مقوله تمدن به چهار رکن و عنصر اصلی بر می خوریم که عبارتند از 1- پیش بینی و احتیاط در امور اقتصادی 2- سازمان سیاسی 3- سنن اخلاقی 4- کوشش در راه معرفت و بسط هنر .

در واقع میتوان گفت که تمدن ، نام خلاصه پیشرفت های انسانی در زمینه های مختلف است ، و از آنجا که فطرت انسان دارای مقتضیات متنوع است ، تمدن جامعه انسانی نیز شامل تنوعاتی می باشد و بر اساس عقاید و منهج فکری انسانها ، این تمدن بشر رنگ های مختلف به خود می گیرد ؛ اما پس از ظهور اسلام که انسان های خوش فطرت و خوش نصیب  در دایره دین مقدس اسلام داخل شدند و مجموعه آموزه های الهی در کتاب مقدس قرآن شریف ، مسیر انسانیت را از سمت و سوی جهالت و نادانی ، به سمت هدایت و ترقی تغییر داد و اسباب صعود و نزول جامعه بشری را در شکلی ایده آل و مفصل به تشریح گرفت و به اصطلاح برای تضمین عزت و سلامتی بشریت در دنیا و آخرت اتمام حجت نمود ؛ دیگر هیچ تمدن و فرهنگی به بالندگی ، رشد ، جامعیت و برتریت فرهنگ و تمدن اسلامی نرسید ؛ و حتی در برهه ی از زمان به اعتراف خود دشمنان دین ، (تمدن اسلامی) گوی سبقت را از سایر تمدن ها برده و الگوی فرهنگ ها و تمدن های نوپا و نو ظهور گشته بود و به شهادت تاریخ در مدت های بسیار طولانی ، دشمنان اسلام و مخصوصا دنیای غرب در تمام عرصه ها ، گدای فرهنگ غنی اسلام و تمدن ناب مسلمین گردیده بودند و دنیای اسلام در اوج عزت و سرافرازی ایام عروج خویش را سپری می کرد …

 این مطلب ادامه دارد …       

محمود احمد نوید

ورته لیکنې

ګډون وکړئ
خبرتیا غوښتل د
guest
0 Comments
Inline Feedbacks
ټولې تبصرې کتل
Back to top button
0
Would love your thoughts, please comment.x
()
x