نظــر

ډیورند د معاملې په درشل کې

خالق یار احمدزی

یوځل بیا د ډیورند د غاصبانه کرښې د رسمیت اوازې راپورته شوې او ویل کیږي ګډحکومت په کامل تکل د دې کرغیړنې څخه د خلاصون لپاره مټې را بډ وهلې. وروستي راپورونه وایې چې پاکستان د افغان چارواکو په فرمایش د دیوال جوړولو ابتدایی کارونه پیل کړي.

پاکستان ویلي، له دې کار يې موخه دا ده چي له یوې خوا د جنګیالیو د تګ راتګ مخه ونیسي او له بلې خوا د نشه يي توکو د قاچاق او وړو راوړو لاره بنده سي.

پاکستان غواړي پر دغه فرضي کرښه، منظم نظامي اقدامات ولري او پوله به د الوتکو له لارې څارل کيږي.

ډیورنډ کرښه د افغانستان او پاکستان تر منځ رسمي پوله نه ده، خو پاکستان پر دغه فرضي کرښه یوې رسمي پولې ته ورته اقدامات پیل کړي دي، خو د ملي وحدت حکومت یې پر وړاندې چوپ دی او هېڅ غبرګون نه ښيي.

تر دې وړاندې پاکستان پر دغه کرښه دروازې رغولې دي او په دې وروستیو کي یې ویلي، چي د څلورو نورو دروازو د رغولو پلان هم لري.

د ډیورند کرښه څه ده؟

د ډیورنډ کرښه د افغانستان او پاکستان تر منځ هغه نږدې ۲۶۴۰ کیلو متره اوږده پوله ده چې لا تر اوسه پورې هم نه خو هم د افغانستان د حکومت لخوا او نه هم د کرښې په دوواړو خواوو کې د میشتو قومونو له خوا منل شوې. د ډیورند کرښې تړون د ۱۸۹۳ز کال څخه راوروسته د بریتانوي هند د حکومت او د افغان ولسمشر امیر عبدالرحمن خان لخوا په خپلو سیمو کې د محدودیتونو د اغیز د لرې کولو لپاره تر سره شو. چې بیا وروسته په هماغه وخت کې دا کرښه د هېنري مورټیمر ډیورنډ د بریتانوي هند د بهرنیو چارو وزات د مرستیال په نوم ونومول شوه.
دغه په یوه پاڼه کې لیکل شوی تړون چې ۷ لنډې مادې وې چې د برتانوي مامور او عبدالرحمان خان لخوا پرې توافق شوی ؤ.
د دې تړونلیک له شرطونو سره سم به د برتانوي هند حکومت هیڅ کله هم په هغو سيمو کې چې له دغي ليکي نه آخوا د افغانستان په لور پرتې دې لاسوهنه ونه کړي، او امير به هيڅ کله هم په هغو سيمو کې چې له ليکې نه آخوا د برتانوي هند په لور پرتي دې لاسوهنه ونه کړي.

دغه سره کرښه چې د افغانستان او پاکستان تر منځ پرته ده د ډیورند د کرښې په نوم یادیږي, چې دغه کرښه د بریتانیا د بهرنیو چارو د وزارت د مرستیال هېنري مورټېمر ډيورنډ لخوا په کال ۱۸۹۳ کې کې نومول شوې

د 1894 ز کال څخه راوروسته افغان-انگلیس په گډه د نښې ایښودنې سروې پیل کړه چې کابو ۲۶۴۰ کیلو متره اوږده کرښه یې رانغاښتله .

چې په پایله کې د ډیورنډ کرښې د سترې لوبې یو خپلواکه سیمه د انگلستان او روسيه په گټه رامنځ ته کړه.

خو تاریخ پوهان وایي، دا قرارداد هغه مهال پر افغان حکومت تحمیل شو او داسې څه په کې نشته چې ډیورند کرښې ته رسمیت ورکړي.

د پاکستان په جوړېدو سره دا کرښه په رسمیت ونه پیژندل شوه او اوس هم د دواړو هېوادونو ترمنځ د یوې جدي ستونزې په توګه پاتې ده.

د رسمیت هڅې یې:

پاکستان د دې کرښې د رسمیت لپاره بیدریغه هڅې وکړې او لا یې کوي پاکستان تل پدې ویره کې دی چې یوه ورځ به بیا تر اټکه د افغان شمله ورپیږي.

پاکستان دوخت هر واکمن ته د رسمیت ځولۍ غوړولې خو د سپک توند او جدي برخورد سره مخ شوی.

دا وړاندیز یې طالب مشر ته هم کړی ؤ چې غوښتونکی پلاوی یې له دسترخوانه پورته کړی ؤ.

کرزي هم په زغرده دا وړاندیز رد کړ.

خو د ګډحکومت په راتګ سره دا هرڅه معکوس ښکاري.

ځکه تر هر حکومت زیات دې ګډوله ادارې پنجابیانو ته زیات امتیازات ورکړل.

دې حکومت په لمړي سر کې له آی اس آی سره استخباراتي تړون امضا کړ. د بندیانو تبادلې ته یې تیاري وښوده او ډیر نور امتیازات چې هر حکومت یې په کولو او ورکړې شرمیده دوی وکړل.

پاکستان په ځلونو دروازې جوړې کړې، مهاجر یې وځورول لارې یې بندې کړې، او دا خاوره یې په توپونو وویشته خو نه یواځې داچې پټه خوله پاتې شول بلکه د زاریو لمن یې هم ورته وغوړوله.

طالبان چې یوه ضعیفه اداره یې درلوده بیا هم پاکستان ته په ځلونو جزاء بالعمل ورکړی وه خو دې حکومت چې ټولې دنیا ورته د مرستې ډغره هم وهلې د هیڅ ویلو طاقت او جرئت نلري.

ځیني شنونکي خو لا پدې آند دي چې ګډحکومت امریکا د یو داسې ګوډاګي حکومت په شکل رامنځته کړ چې دلته به د نړیوال کفري تاړاک ټولو غوښتنو ته مشروعیت وربښي چې په لمړی ورځ یې له امریکا سره د خاورې د پلور وثیقه ورکړه او اوس د ډیورند لپاره دلایل تراشي.

چې ښه بیلګه یې تیره ورځ د محمود صیقل په بین الملل کې داسې خبرې وې چې د افغانیت له ارضي تمامیت مکمل خلاف وې.

ملته!

د لرې او برې پښتونخوا متدین ولسه په خلاصو غوږو یې.واوره!

هغه کرښه چې نه موپلرونو او نه مو اجدادو نیکونو منلو ته غاړه کیښوده اوس دا تپل شوې غیر مشروع اداره غواړي د تاریخ دا بیشرمي پخپل نوم کړي او د نورو د فرمایش پخاطر دا لوبه پرمخ بوزي.

خبردار! که ویښ نشې خاوره مو لکه څنګه چې په امریکایانو وپلورل شوه او د دې تاریخي تیروتنې بیه اوس عام ولس پرې کوي.

همداسې په تور مخو پنجابیانو هم پلورل کیږي.

راپاڅئ او د دې تجارت مخه ونیسئ کنه سبا به د افسوس لاسونه مروړو خو څه به نه وي.

ورته لیکنې

ګډون وکړئ
خبرتیا غوښتل د
guest
6 Comments
زړو
نویو ډیرو خوښو شویو
Inline Feedbacks
ټولې تبصرې کتل
عبدالواحد اڅګزۍ

احمدزۍ صاحب اسلام اعلیکم اصلاًپنجابۍ یوداسی قوم دۍ چه دنورمالوانسانانومخالف قوم دۍ زماپه فکر دافغانستان شپانه ددوی تر غټ سیاست مدار هوښیار دۍ دوی ته چه انګریزانوڅه ورپرایښی دی په دی ۷۰کالوکی دوی دیوی پیسی تغیرندۍ کی راوستلۍ لایی خراب کړۍ دۍ ددواورګاډی تراوسه په کوله چلیږی هغه زوړسسټم دۍ ددوحکومتو هغه دانګریز دغلامی حکومتونه دی ،دوی دافکرنه کوی چه که دافغانستان موجوده حکومت داعتباروړوای نوداجونګونه به ولی دحکومت په مقابل کی روان وای اوس فعلاً افغانستان یتیم دۍ داوطن فروشان چه هره فیصله کوی دادیتیمانو د قبول وړنه ده اودپاکستان جاهل حکومت هم باید پدی پوهیدا چه ددی غیری… نور لوستل »

pattang

ښه شوه چې په ماما خیلو کې مې یو نر را پيدا شه ! غني ، نجیب او نور دلګان خو زمونږ دبوزې د شرم پيزوان دي !
پردي مذدوره خرڅ شوي انسانان د خپلې چړچې او خبلې امضاګانې کوي خو دکورنۍ غړي څوک نشي وېشلی !
دوی د هر څه کوي مونږ باید او حتمي خپل قومي ،کلتوري او ژبه نيز روابط په هر قیمت چې وي کلک سره وساتو !!

الحاج استاذ بیانزی

قوم لوښی او نظام به هغه لوښی کی د یو ننګولی حیثیت لری . یعنی قوم او نظام لازم او ملزوم شی دی ، یا قوم جسم او نظام پکی روح دی چه یو له بله یی شتون او ژوند ممکن نه دی ، الله ج فرمایی انا لله و انا الیه راجعون یعنی دغه جسم او روح د الله ج له خوا او واپس به هغه ته ورګرځیدونکی وی یعنی زمونږ جسم او روغ د الله ج مالیکت کی دی لکه نظام چه مو اسلامی یا شریعت وی یعنی ټول انسانان د ژوند ټولی چاری او ستونزی باید د… نور لوستل »

خالق یار احمدزی

نو دا خبرې مو ماته کړې ؟! بیانزی صاحب؟

هيښ ويښ

زه خو د ښاغلي بيانزي په بيان پوه نه شوم چې د ډيورند كرغيړنه كر ښه منې او معامله پرې جايزه بولې او كه ناروا ؟ دلته د يوه واحد ملت په زړه د را تير شوي خنجر د زخم خبره ده ، چې دا ز ړه سره وصل شي او كه په دوو ټو ټو د زمانې د قصابانو خوراك شي . زما په مجهولو او مغلقو خبرو سر نه خلاصيږي ، دلته خبره دنظام نه ده مطرح ، بلكې د يوه لوى اولس د وجود او عدم سوال دئ . نظام به هغه وخت جو ړيږي ، چې… نور لوستل »

الحاج استاذ بیانزی

هیښ ویښ ورور سلامونه می ومنه ! زه په نیوکه نیولو نه یوآځی دا چه نه خوابدی کیږم پلکه لا خوشالیږم ، دا کار زما د سمون او یا لوستونکو سره د مفاهمی لړی پراخوی .سره د دی چه مونږ تبصرو یا لیکنو کی ډیره هڅه لرو چه ویل یی لوستونکو ته اسان وی مګر بیا هم وایی د شعر په ژبه شاعر پوهیږی او د لوستونکو د عینکو د رنګ پوری هم اړه لری. دروند ورور زما د تبصری د هدف په ګوته کول : زه ستاسی د دغه خبری سره توافق لرم چه همدغه انګریزانو زمونږ نیم افغانستان… نور لوستل »

Back to top button
6
0
Would love your thoughts, please comment.x
()
x