د نو روز لمانځل حرام دي!

عبدالسلام حنفي

د نو روز ورځ لمانځل یا تبریکي ورکول یا اوه قسمه میوه او خوراکونه تیارول یا د دغې ورځې په مناسبت نوي او ښایسته جامې اغوستل ، یا چا ته هدیه یا تحفه لیګل یا رخصتي کول ، یا د کارونو ځنډول او میلو زیارتو یا نورو ځایونو ته تلل قطعاً حرام دي، ځکه چې دا د مجوسو عید یا اختر دي ، او موږ خو مجوس نه یو ،دا کارونه په هغو صورت کي حرام دي، چې د نو روز د ورځې تعظیم یې مقصد وي،

د نوروز د لمانځنې حرمت په قرانکریم نبوي احادیثو او همدارنګه د جیدو علماوو کرامو په اقوالو کې راغلي دي،

په قرانکریم کې د نوروز حرمت ،

الله جل جلاله فرمایي، وَلا تَكُونُوا كَالَّذِينَ نَسُوا اللَّهَ فَأَنسَاهُمْ أَنفُسَهُمْ أُوْلَئِكَ هُمُ الْفَاسِقُونَ سورة الحشر (19)

ژباړه : د هغو کسانو په څیر مه کیږئ چې الله یې هیر کړی ، نو الله پر هغوي د هغوي خپل ځانونه هیر کړل ، همدغه خلک فاسقان دی،

نو په حقیقت کی یهودو نصارو او مجوسو الله تعالي هیر کړی دي،

او بل ځای الله تعالي په قرانکریم کې فرمایي، والذين لا يشهدون الزور ، سورة الفرقان ۷۲ ،

ژباړه : او د الرحمان بندګان هغه دي چې د درواغو شاهدي نه وایي ،

تفسیر ابن کثیر په جلد ۶ صفحه ۱۳۰ او تفسیر الدرالمنثور په جلد ۶ صفحه ۲۸۲ ، او الجامع الحکام القران ، په جلد ۱۳ صفحه ۷۸ ، او الباب في علوم الکتاب په جلد ۱۴ صفحه ۵۷۴ ، وغیره نورتفسیرونه لیکي چې معني د آیات داده چې رښتني مؤمنان هغه خلک دي چې د مشرکانو عیدونه او میلو ته نه حاضریږی ، او په هغو کي برخه نه اخلی ،

او په احادیثو کي د نو روز حرمت ،

رسول الله صلي الله علیه وسلم فرمایي ، من تشبه بقوم فهو منهم : رواه ابوداود کتاب اللباس د حدیث نمبر ، ۳۱۴۰

چا چې د یوه قوم سره مشابهت وکړي هغه د هغوی له جملې څخه دي،

علامه ابن تیمیه رحمه الله په ، اقتضاء الصراط المستقیم ، جلد ۱ صفحه ۲۳۱ کي لیکی او همدارنګه په فتاوي اللجنة الدائمة ، جلد ۳ صفحه ۴۲۹ کي لیکلي دي، چې مشابهت په عباداتو ، عاداتو او اخترونو کي هم راځي، نو له دې وجي څخه د نوروز ورځ لمانځل د مجوسو سره مشابهت دي،

او همدارنګه په ابوداود نمبر الحدیث ۱۱۳۴ ، کي ذکر شوي دي چې د جاهلیت په زمانه کې به خلکو د نوروز او مهرجان په ورځو کې میلې کولې نو رسول الله صلي الله علیه وسلم وفرمایل چې الله جل جلاله په مقابل د دغو دوو ورځو کې موږ ته د عید الفطر یعني کوچني اختر ورځ او د لوی اختر ورځې راکړي دي،

او مرقات شرح د مشکوة جلد ۳ صفحه ۴۹۰ کې لیکلي دي، چې انبیاء علیه السلام دغه د جاهل حکماؤ ورځې لمانځل باطل ګرځولي دي،

او همدارنګه بیهقي په سنن الکبري جلد ۱۴ ص ۱۳۳ شماره حدیث ۱۹۳۷۴ ، کي لیکلي دي ، چې حضرت عمر رضي الله عنه فرمایلی دي، کوم کس چې د مشرکانو عبادت خانو ته د هغوي د اختر په ورځ ورځي پر هغه کس د الله تعالي غضب نازلیږي،

نو دا وینا حضرت عمر رضي الله عنه یواځي د هغوي عبادت خانو ته د تګ په اړه کړي ده نو د هغه کس به څه حال وي چې هغه یې ورسره لمانځې هم ؟

او همدارنګه په سنن الکبري جلد ۱۴ صفحه ۱۱۳ شماره حدیث ۱۹۳۷۶ ، ۱۹۳۷۷ کي د حضرت عبدالله بن عمر رضي الله عنهما څخه روایت کړي دي، چې کوم کس د مشرکانو په وطن کي ژوند اختیار کړي او د مشرکانو سره د نوروز او مهرجان ورځ لمانځي او د هغوي سره مشابهت کوي او په هغه حالت کې مړ شي نو په ورځ د محشر به هم له هغوي سره پورته کیږي،

او بیهقي په سنن الکبري جلد ۱۴ صفحه ۱۱۴ شماره حدیث ۱۹۳۷۸ کې د حضرت علي رضي الله عنه څخه روایت کړي دي، چې دوي ته د نوروز په ورځ هدیه یا یوه تحفه راوړل شوه نو حضرت علي رضی الله عنه د هغې له اخیستلو څخه منع وکړله او فرمایل چې د اسلامي شریعت احکام او عادات جار ی وساتئ نو دا هره ورځ نوروز ده

او نورو دومره اقوال د صحابه کرامو رضوان الله علیهم اجمعین په دې هکله موجود دي چې ټول راټول شي نو یوه ښه رساله ترې جوړیږي ، خو موږ په همدې یو څو باندي اکتفا کول بس بولو ،

په فقه حنفي کې د نوروز حرمت

په فقه حنفي کې دا خبره لیکل شوی ده که یو چا پنځوس کاله د الله تعالي عبادت کړي وي، خو د نوروز د تعظیم او احترام په وجه یو چا ته څه هدیه یا تحفه کړي کافر کیږي ، او اعمال یې ټول برباد شول ، الدرالمختار جلد ۶ صفحه ۷۵۴ مسائل شتي ، مکتبه الشامله ،

او په بغضي کارونو سره چې څوک یې وکړي او د نوروز د ورځې تعظیم او احترام یې تري مقصد وي نو علماؤ یې په هکله د کفر فتوا کړي ده ، شرح د فقه اکبر ، ص ۲۹۹ ، ۲۳۰ کې او خلاصة الفتاوی ، جلد ۴ ص ۳۸۷ او فتاوي قاضی خان علي هامش الهندیة ، جلد ۳ ص ۵۷۷ ، الفتاوي البزازیه علي هامش الهندیة ، جلد ۷ صـ ۳۳۳، ۳۳۴ ، مکتبه فریدیه

ملا علي القار ي په مرقات شرح مشکوة جلد ۳ صــ ۴۹۱ کې لیکلي دي، چې ابوحفص الکبیر الحنفي وايي کوم کس چې د نوروز په ورځ یوه هګۍ کوم مشرک ته هدیه یا تحفه کړي نو دا کس په الله تعالي سره کافر شو ، او ټول اعمال یې برباد یا له منځه لاړل ، او حسن بن منصور وایي کوم کس که په دغه ورځ د تعظیم او احترام په خاطر څه شي په بازار کې واخلي نو دا کس کافر کیږي، او که مقصد یې له دغه اخیستلو څخه د رزق زیاتوالي وي، دا هم مکروه او حرام کار دي ، ځکه چې دا هم مشابهت د کفارو سره دي، الدرالمختار ، جلد ۶ صــ ۷۵۴

طلحه بن عبید الله ابن کریز الخزاعي تر داسي اندازي پوري هم ویلي دي چې که څوک د نوروز او مهرجان په ورځ روژه ونیسي نو دا کس په هغه سخترین بدعت کې واقع دي،( چې روژه نیول په دغه ورځ بدعت دي نو د کفر رواجونه په دغه ورځ باندي کول به څومره ګناه لري په خپله فکر وکړي ) البدع والنهي عنها ، صفحه ۲۹

المؤلف : أبو عبد الله محمد بن وضاح بن بزيع المرواني (المتوفى : 286هـ) مکتبه الشامله

نو په دې اړه د علماوو کرامو هم ډیر اقوال موجود دي چې موږ په همدې یو څو باندي اکتفاء کول بس وبلل ،

ستاسو د دعاء په هیله ،



یادونه: په نن ټکی اسیا کې لیکنې یوازې د لیکوال خپل نظر څرګندوي، د ادارې توافق ورسره شرط نه دی. که تاسو غواړئ نن ټکي اسیا کې مو لیکنه خپره شي، اړیکه راسره ونیسئ. مننه

تبصره وکړه

ستاسو ایمیل ادرس به هیڅ کله نشر نه شي.