د لیکوال: احسان محمود ارشیف

دفلکي علومو لارښود (2) دفلکي علومو دثلاثي الأبعاد پیژندنه

مفتي احسان الله مشهور محدث او فلک پوه موسی روحاني بازي (مړينه: 1419هـ = 1998م) رحمه الله وايي: علم فلک دالله پر وجود او دهغه پر توحید، دلوی رب پر عظیم قدرت او ستر حکمت باندي داقرار او اعتراف کولو، لوی باعث دی. دفلک دعلم په ذریعه ډیری دیني مسایل اسانه کیږي، لکه سمت قبله، دلمونځو تخمیني اوقات، دمیاشتي دلیدلو ...

نور ولوله »

دفلکي علومو لارښود (1) دفلکي علومو دثلاثي الأبعاد پیژندنه

مفتي احسان الله دفلک دعلم تعريف، موضوع او غرض دهر علم دپيژندني لپاره دهغه علم تعریف، موضوع او غرض پيژندل لازمي وي، دفلک دعلم تعریف، موضوع او غرض هم په لنډ ډول تشریح کوو. دفلک دعلم تعریف: علم الفلك هو الدراسة العلمية للأجرام السماوية. مثل النجوم، والكواكب، والمذنبات، والمجرات. علم فلك هغه علم ته وايې، چې په هغه سره داسماني ...

نور ولوله »

درصدګاو تاريخچه

مفتي احسان الله په کوم ځای کې چې د ستورو، سپږمۍ لمر او فضا کې دنورو اجرامو سماویه و، څار کیږي، هغه ته رصدګاه وايې، دفلک دعلم په برخه کې، درصدګاو اهميت له هیچا نه پټ نه دی، دا اهمیت هلته نور هم زیاتیږي، چې کله دستورو، کواکبو، کهکشانو او نورو اسماني اجرامو څيړنه کو، یا دلمنځو دوختو او دمیاشتي ...

نور ولوله »

دفلک دعلم دمعلوماتو لپاره ځيني اهم اخځ ځايونه

مفتي احسان الله په دې بحث ځیني هغه مراجع ذکر کو، چې دانټرنیټ پر مخ دفلک دعلم دمعلوماتو په اړه اساسي او بنیادي حیثیت لري، که موږ په ګوګل کې د (Astronomy) پلټنه وکړو، نو په سلهاو زره نتایج به را مخته شي، چې له دونه کثیر تعداد نه، خپل مطلب لاسته راوړل ګران کار دی، ددې لپاره زیات مناسب ...

نور ولوله »

داسلامي نړۍ وتلي فلک پوهان ( اتمه برخه)

قاري احسان ابن الهیثم وتلی او مشهور عالم ابو علي حسن بن حسن بن الهیثم (354هـ 430هـ) دعراق په جنوبي برخه   بصره کې تولد سو، دا هغه دور او زمانه وه، چې په اسلامي پېر کې دسرو زرو (الدور الذهبي – Islamic Golden Age) په دور سره یادیږي، خو وروسته قاهرې ته والاړ هلته میشت سو، ابن هیثم علمي نړۍ ...

نور ولوله »

دعباسي خلافت دمشهور خلیفه او وتلي عالم مامون ځیراکت او علمي وړتیا!

قاري احسان تاریخ پوهان لیکي: یوه ښځه دعباسي دور مشهور خلیفه مامون په مجلس کې حاضره شوه، مامون سره ډیر علماو هم ناست و، ښځې مامون ته وویل: اې امیر المؤمنینه! زما ورور مړ شو، شپږ سوه دینار يې ترکه پاته شوه، خو دوی ماته صرف یو دینار راکړ!؟ مامون له ځان سره ځه حساب وګړ، او ښځې ته يې ...

نور ولوله »

دديني مدرسو نصاب، تعلیم او تربیت مو باید معیاري وي

قاري احسان دتعلیم اهمیت له هیچا نه هم پټ ندی، په نړۍ کې چې هر قوم او ټبر تعلیم و تربيې ته په ښه توګه مخه کړي ده، هغوی کامیاب شوي هم دي، او تاریخ يې هم ژوندی پاتي شوی دی، په تعلیم او تربیه کې تر ټولو زیات اهمیت دنصاب دی، ځکه په نصاب کې چې هر څه ويل ...

نور ولوله »

داسلامي نړۍ وتلي فلک پوهان (اومه برخه)

قاري احسان عبد الرحمن الصوفي داسلامي نړۍ وتلی او عظیم فلک پوه، عبد الرحمن بن عمر مشهور په الصوفي سره، په رۍ (الراي) کې د291 هـ کال دمحرم الحرام دمیاشتي په نهمه نيټه يې دنیا ته سترګي غړولي. په عقلمندي، ښه ذکاوت او پوهي سره مشهوره و، دفلک په برخه کې ځانګړی حیثیت درلود، له اراتوستینس  (Eratosthenes) نه وروسته الصوفي ...

نور ولوله »

داسلامي نړۍ وتلي فلک پوهان (شپږمه برخه)

  قاري احسان الزرقالي (420-488هـ / 1029-1095م) دپنځمي هجري پیړۍ وتلی او نامتو عالم ابو اسحاق ابراهیم بن یحیی التجیبي، دخپل وخت مشهور ریاضي او فلک پوه عالم وو، په زرقالي (په ننۍ لهجه کې ورته زرکالي او زرکلي ویلکیږي، او په لاتینیه کې (Arzachel) ورته وايې) سره مشهور وو، قرطبه يې پلارنی وطن او هلته يې نړۍ ته سترګې ...

نور ولوله »

داسلامي نړۍ وتلي فلک پوهان (پنځمه برخه)

قاري احسان ابن الشاطر دشمسي نظام مبتکر او درصدګاو دډیری آلاتو مخترع  علاء الدين أبو الحسن علي بن إبراهيم بن محمد، چې په ابن شاطر (Ibn al-Shatir) سره شهرت لري، دعلم فلک او ریاضي په برخه کې زیات مشهور وو، دعمر زیاته وخت يې په دمشق کې تیر کړ، هلته يې دالوسیط په نامه ساعت هم اجاد او په جامع ...

نور ولوله »