د لیکوال: احسان محمود ارشیف

داسلامي نړۍ وتلي فلک پوهان ( اتمه برخه)

قاري احسان ابن الهیثم وتلی او مشهور عالم ابو علي حسن بن حسن بن الهیثم (354هـ 430هـ) دعراق په جنوبي برخه   بصره کې تولد سو، دا هغه دور او زمانه وه، چې په اسلامي پېر کې دسرو زرو (الدور الذهبي – Islamic Golden Age) په دور سره یادیږي، خو وروسته قاهرې ته والاړ هلته میشت سو، ابن هیثم علمي نړۍ ...

نور ولوله »

دعباسي خلافت دمشهور خلیفه او وتلي عالم مامون ځیراکت او علمي وړتیا!

قاري احسان تاریخ پوهان لیکي: یوه ښځه دعباسي دور مشهور خلیفه مامون په مجلس کې حاضره شوه، مامون سره ډیر علماو هم ناست و، ښځې مامون ته وویل: اې امیر المؤمنینه! زما ورور مړ شو، شپږ سوه دینار يې ترکه پاته شوه، خو دوی ماته صرف یو دینار راکړ!؟ مامون له ځان سره ځه حساب وګړ، او ښځې ته يې ...

نور ولوله »

دديني مدرسو نصاب، تعلیم او تربیت مو باید معیاري وي

قاري احسان دتعلیم اهمیت له هیچا نه هم پټ ندی، په نړۍ کې چې هر قوم او ټبر تعلیم و تربيې ته په ښه توګه مخه کړي ده، هغوی کامیاب شوي هم دي، او تاریخ يې هم ژوندی پاتي شوی دی، په تعلیم او تربیه کې تر ټولو زیات اهمیت دنصاب دی، ځکه په نصاب کې چې هر څه ويل ...

نور ولوله »

داسلامي نړۍ وتلي فلک پوهان (اومه برخه)

قاري احسان عبد الرحمن الصوفي داسلامي نړۍ وتلی او عظیم فلک پوه، عبد الرحمن بن عمر مشهور په الصوفي سره، په رۍ (الراي) کې د291 هـ کال دمحرم الحرام دمیاشتي په نهمه نيټه يې دنیا ته سترګي غړولي. په عقلمندي، ښه ذکاوت او پوهي سره مشهوره و، دفلک په برخه کې ځانګړی حیثیت درلود، له اراتوستینس  (Eratosthenes) نه وروسته الصوفي ...

نور ولوله »

داسلامي نړۍ وتلي فلک پوهان (شپږمه برخه)

  قاري احسان الزرقالي (420-488هـ / 1029-1095م) دپنځمي هجري پیړۍ وتلی او نامتو عالم ابو اسحاق ابراهیم بن یحیی التجیبي، دخپل وخت مشهور ریاضي او فلک پوه عالم وو، په زرقالي (په ننۍ لهجه کې ورته زرکالي او زرکلي ویلکیږي، او په لاتینیه کې (Arzachel) ورته وايې) سره مشهور وو، قرطبه يې پلارنی وطن او هلته يې نړۍ ته سترګې ...

نور ولوله »

داسلامي نړۍ وتلي فلک پوهان (پنځمه برخه)

قاري احسان ابن الشاطر دشمسي نظام مبتکر او درصدګاو دډیری آلاتو مخترع  علاء الدين أبو الحسن علي بن إبراهيم بن محمد، چې په ابن شاطر (Ibn al-Shatir) سره شهرت لري، دعلم فلک او ریاضي په برخه کې زیات مشهور وو، دعمر زیاته وخت يې په دمشق کې تیر کړ، هلته يې دالوسیط په نامه ساعت هم اجاد او په جامع ...

نور ولوله »

داسلامي نړۍ وتلي فلک پوهان (څلورمه برخه)

قاري احسان محمد بن موسى الخوارزمي نامتو عالم محمد بن موسی، مشهور په الخوارزمي، یو له هغو وتلیو څیرونه دی، چې دراتلونکي تاریخ او زماني مسیر يې بدل کړ، ډیری پوهان په دې نظر دي: که خوارزمي نه وای، نو انټرنیټ، کالکولیټر او دجدیدي ټکنالوژۍ آلات به هم یا نه وای،  او یا به په انساني ژوندانه کې، دا دومره ...

نور ولوله »

ظلم و جنایت وحدت ملی در بالاترین حد ممکن!

ابوصهیب حقانی قصه و یا حکایت احمد ایشچی معاون اقتصادی سابق جنبش و عمل بسیار سخیفی که به قول او از سوی معاون اول اشرف غنی، (جنرال دوستم) در حق او شده و به رسانه ها درز کرد و گفتگوهای تکان دهنده این شخص و رفتار غیر انسانی جنرال دوستم با پیرمرد تقریبا همسن و سالش یکبار دیگر چهره کریه، ...

نور ولوله »