ټکنالوژي

دفلکي علومو لارښود (15) دعرض البلد او طول البلد دپېژندلو طریقه

مفتي احسان الله دعرض بلد دپېژندلو قانون: کله چې دمطلوبه ځای دنصف نهار په وخت، یو میټر سېده لرګی یا بل څه په زمکه برابر دعمود په شان ودرو، دهغه لرګي سایه یا سیوری به په سنټیميټر سره معلوم کړو، دسایې سینټيميټرونه به په یو (1) باندي تقسیم کړو، چې په حقیقت کې یو میټر عمود دی، ( په دې ...

نور ولوله »

دفلکي علومو لارښود (14) دزمکنۍ کرې دپنځو لویو او اساسي دایرو پيژندنه

مفتي احسان الله دزمکي دکرې پنځه لويې دایرې: دزمکي پر کره فلک پوهانو پنځه لويې دایرې فرض کړي دي، چې ټوله کره پر پنځو برخو وېشي، ددې دایرو لنډه پیژندنه په لاندي ډول ده. 1- دایره خط استوا (Equator): دزمکي دکرې پر مابین دشمال او جنوب په منځ کې فرضي را تاو خط ته، خط استوا وايې، دا خط کره ...

نور ولوله »

دفلکي علومو لارښود (13) دطول بلد (Lonqitude) او عرض بلد (Latitude ) پيژندنه

مفتي احسان الله دطول بلد (Lonqitude): هغه وهمي او فرضي نصف دایرو ته طول بلد ویلکيږي، چې دزمکي پر کره له شماله تر جنوبه کش کړل شوي وي، دطول هر خط یوه درجه تشکيله وي، او ټول 360 طول بلد خطونه دي، دطول بلد په واسطه دزمکي پر کره دیو ځای تعین شرقا یا غربا کیږي. یا دمطلوبه مقام دنصف ...

نور ولوله »

دفلکي علومو لارښود (12) ګرنویچ (Greenwich) او نړۍ وال تاریخي خط (International Date Line)

مفتي احسان الله ګرنویچ (Greenwich): صفر درجه، یا هغه ځای چې نړۍ وال زماني خط ورنه پیلیږي، هغه دانګلستان دلندن ښار په جنوبي شرق کې د 9 میله فاصلي په لېريوالي وړوکی ښارګوټي ګرنویچ دی، چې اوس دلندن دښار یوه برخه تشکیله وي. په دغه ښار کې تر ټوله لویه شاهي رصدګاه هم شتون لري، په دې ښارګوټي کې يو ...

نور ولوله »

دفلکي علومو لارښود (11) دکرې (Sphere)، قُطب (Pole) او مِحور (Axis) پيژندنه

مفتي احسان الله کره (Sphere): یو داسي سه بعدي (Three Dimensional) ګول جسم ته کره ویلکیږي، چې دهغې پر سطحه هره نقطه دمرکزي نقطې نه مساوي الفاصله وي، او هغې مرکزي نقطې ته دکرې مرکز وايې. زمکه کرې ته ورته شکل لري، عین کره ندی، ځکه دقطبینو خوا ته دهګۍ پشان دی. قطر: ددایرې له مرکز نه تر محیط پوري ...

نور ولوله »

دفلکي علومو لارښود (10) ددايرې، قطر، وتر او مماس پيژندنه

مفتي احسان الله دایره (Circle): دایره دهغو نقطو مجموعې ته وايې، چې ددایرې هره نقطه له مرکزي نقطې نه مساوي لرېوالی لري، هغې نقطې ته ددایرې مرکز ویلکیږي. ددایرې قطر (Diameter): هغه برابر (مستقیم) خط چې ددایرې له یوې نقطې بیا تر بلي نقطې داسي کش کړل شي، چې ددایرې پر مرکز تیر شي، او دایره پر دوو برابرو برخو ...

نور ولوله »

دفلکي علومو لارښود (9) دکروي مثلث او (Sin،Tan،Cos) پېژندنه

مفتي احسان الله دهر مثلث دوجود لپاره لازمه ده، چې ددوو ضلعو مجموعه درجې يې تر دریمه ضلعه زیاتي وي. دهر مثلث مستوي (غیر کروي) دزاویو مجموعه به همشه 180 درجې وي، یعني له زاويې مستقیمې سره به برابره وي، یا په اسان الفاظو سره، له مجموعه زاویونه به يې نصف دایره جوړيږي. كروي مثلث (Spherical Triangle): که دمثلث اضلاع ...

نور ولوله »

دفلکي علومو لارښود (8) دمثلث يا تريګونومتر پېژندنه

مفتي احسان الله مثلث (Triangle): مثلث دهندسې په اشکالو کې یو مهم ثنائي الابعاد شکل دی. کله چې درې راسي زاویې په درو ضلعو سره ونښلول شي، هغه ته مثلث وايې. مثلث دوه قسمه لري: (1) داضلاعو په اعتبار. (2) دزاویو په اعتبار. داضلاعو په اعتبار مثلث بیا درې نوعي دی: اول: هغه مثلث چې درې اضلاع يې سره برابري ...

نور ولوله »

دفلکي علومو لارښود (7) دزاويو پېژندنه او اقسام يې

مفتي احسان الله زاویه ددرجو په اعتبار سره څو قسمونه لري: زاویه قایمه (Riqht-Anqle): هغه زاویه چې ددایرې پر 90 درجو مشتلمه وي، هغې ته زاویه يې قایمه ویلکیږي، کله چې دایره پر څلورو برخو تقسیم شي، هره برخه يې یوه زاویه قایمه تشکیله وي. زاویه حاده (Acute anqle): او کله چې بیا زاویه تر 90 درجو پر کمو درجو ...

نور ولوله »

دفلکي علومو لارښود (6) دزاويې پيژندنه

مفتي احسان الله زاویه (Anqle): دهغو دوو خطو په منځ کې رابندي مسافې ته زواویه وايې، چې پیل يې له یوې نقطې راغلی وي. یا ددوو داسي شعاعو، چې خطونه يې سره جلا وي، او پر یوه نقطه سره یو ځای شي، په منځ کې مسافې ته يې زاویه ویل کیږي. یا ددایرې له مرکز نه چې دوه خطونه کش ...

نور ولوله »