د ټیګونو ارشیف : قاري احسان

دظریف افغان دلیکني (طالبان او د افراطي فکر وېره) په تعقیب

قاري احسان هغه قومونه تل ژوندي پاته شوي، چې دخپلو تېرو په څېر يې هرې معضلي ته دحل لار لټولي، تېر هر څه تر یقینه رسېدلي وي، هوښیارې داده چې له هغه نه کار واخیستل شي، کوم چې نه ماتېدونکي وي، تل تجربې هم ستړېکېدونکي، او ډیر ځل ناسمي خیږي، زموږ سیاست، زموږ سیاسیون، او تګلاره مو تامه ده، نه ...

نور ولوله »

داسلامي نړۍ وتلي فلک پوهان ( اتمه برخه)

قاري احسان ابن الهیثم وتلی او مشهور عالم ابو علي حسن بن حسن بن الهیثم (354هـ 430هـ) دعراق په جنوبي برخه   بصره کې تولد سو، دا هغه دور او زمانه وه، چې په اسلامي پېر کې دسرو زرو (الدور الذهبي – Islamic Golden Age) په دور سره یادیږي، خو وروسته قاهرې ته والاړ هلته میشت سو، ابن هیثم علمي نړۍ ...

نور ولوله »

دعباسي خلافت دمشهور خلیفه او وتلي عالم مامون ځیراکت او علمي وړتیا!

قاري احسان تاریخ پوهان لیکي: یوه ښځه دعباسي دور مشهور خلیفه مامون په مجلس کې حاضره شوه، مامون سره ډیر علماو هم ناست و، ښځې مامون ته وویل: اې امیر المؤمنینه! زما ورور مړ شو، شپږ سوه دینار يې ترکه پاته شوه، خو دوی ماته صرف یو دینار راکړ!؟ مامون له ځان سره ځه حساب وګړ، او ښځې ته يې ...

نور ولوله »

دديني مدرسو نصاب، تعلیم او تربیت مو باید معیاري وي

قاري احسان دتعلیم اهمیت له هیچا نه هم پټ ندی، په نړۍ کې چې هر قوم او ټبر تعلیم و تربيې ته په ښه توګه مخه کړي ده، هغوی کامیاب شوي هم دي، او تاریخ يې هم ژوندی پاتي شوی دی، په تعلیم او تربیه کې تر ټولو زیات اهمیت دنصاب دی، ځکه په نصاب کې چې هر څه ويل ...

نور ولوله »

داسلامي نړۍ وتلي فلک پوهان (اومه برخه)

قاري احسان عبد الرحمن الصوفي داسلامي نړۍ وتلی او عظیم فلک پوه، عبد الرحمن بن عمر مشهور په الصوفي سره، په رۍ (الراي) کې د291 هـ کال دمحرم الحرام دمیاشتي په نهمه نيټه يې دنیا ته سترګي غړولي. په عقلمندي، ښه ذکاوت او پوهي سره مشهوره و، دفلک په برخه کې ځانګړی حیثیت درلود، له اراتوستینس  (Eratosthenes) نه وروسته الصوفي ...

نور ولوله »

داسلامي نړۍ وتلي فلک پوهان (شپږمه برخه)

  قاري احسان الزرقالي (420-488هـ / 1029-1095م) دپنځمي هجري پیړۍ وتلی او نامتو عالم ابو اسحاق ابراهیم بن یحیی التجیبي، دخپل وخت مشهور ریاضي او فلک پوه عالم وو، په زرقالي (په ننۍ لهجه کې ورته زرکالي او زرکلي ویلکیږي، او په لاتینیه کې (Arzachel) ورته وايې) سره مشهور وو، قرطبه يې پلارنی وطن او هلته يې نړۍ ته سترګې ...

نور ولوله »

داسلامي نړۍ وتلي فلک پوهان (پنځمه برخه)

قاري احسان ابن الشاطر دشمسي نظام مبتکر او درصدګاو دډیری آلاتو مخترع  علاء الدين أبو الحسن علي بن إبراهيم بن محمد، چې په ابن شاطر (Ibn al-Shatir) سره شهرت لري، دعلم فلک او ریاضي په برخه کې زیات مشهور وو، دعمر زیاته وخت يې په دمشق کې تیر کړ، هلته يې دالوسیط په نامه ساعت هم اجاد او په جامع ...

نور ولوله »

داسلامي نړۍ وتلي فلک پوهان (څلورمه برخه)

قاري احسان محمد بن موسى الخوارزمي نامتو عالم محمد بن موسی، مشهور په الخوارزمي، یو له هغو وتلیو څیرونه دی، چې دراتلونکي تاریخ او زماني مسیر يې بدل کړ، ډیری پوهان په دې نظر دي: که خوارزمي نه وای، نو انټرنیټ، کالکولیټر او دجدیدي ټکنالوژۍ آلات به هم یا نه وای،  او یا به په انساني ژوندانه کې، دا دومره ...

نور ولوله »

داسلامي نړۍ وتلي فلک پوهان (دریمه برخه)

قاري احسان عمر خیام دوخت نوموتی او مشهور عالم، ساینسدان، ریاضي، فلک پوه، فلسفي، لغت پوه، فقیه او نامتو تاریخ دان عمر بن ابراهیم دعلم او عرفان په مرکز نیشابور کې، په 408هـ کې نړۍ ته سترګي غړولي، او هلته نیشابور کې په 515هـ او یا 517هـ کې له دغې پاني دنیانه کوچيدلی هم دی، کنیه يې ابو الفتح او ...

نور ولوله »

داسلامي نړۍ وتلي فلک پوهان « دوهمه برخه»

قاري احسان ابو ريحان البيروني  ابو ریحان محمد بن احمد البیروني الخوارزمي دڅلورمي او پنځمي هجري پیړۍ له مشهورو او نامتو علماو نه شمیرل کیږي، د 362 هـ کال دذي الحجي په دوهمه نیټه، په خوارزم (اوسني ازبکستان) کې نړۍ ته سترګي غړولې. دوخت دوتلي فلکي عالم ابو نصر المنصور بن علي بن العراق نه يي له (970م) بیا تر ...

نور ولوله »